Νέα μελέτη: Χωρίς «ανάσα δροσιάς» ο ωκεανός στον Παναμά για πρώτη φορά μετά από 40 χρόνια

Νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι για πρώτη φορά εδώ και τουλάχιστον 40 χρόνια, δεν εμφανίστηκε η εποχική άνοδος ψυχρών υδάτων στον ωκεανό του Παναμά.

Συνήθως, κατά την ξηρή περίοδο, παρατηρείται μια φυσική διαδικασία κατά την οποία ψυχρά, πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία νερά ανεβαίνουν από τα βάθη στην επιφάνεια — ένα φαινόμενο γνωστό ως ανοδική ροή. Αυτή η διαδικασία συμβάλλει τόσο στη μείωση της θερμοκρασίας όσο και στην ενίσχυση της θαλάσσιας ζωής.

Το 2025 όμως, αυτή η «ανάσα» δροσιάς και θρεπτικών ουσιών δεν ήρθε ποτέ, αφήνοντας τα νερά ασυνήθιστα θερμά και τα οικοσυστήματα εκτεθειμένα.

Αναλύοντας στοιχεία δεκαετιών, ο Aaron O’Dea διαπίστωσε ότι ούτε η αναμενόμενη πτώση θερμοκρασίας ούτε η αύξηση της βιολογικής παραγωγικότητας σημειώθηκαν. Σε μια περιοχή όπου το φαινόμενο παρουσιαζόταν με αξιοσημείωτη συνέπεια για δεκαετίες, η πλήρης απουσία του αποτελεί σημαντική απόκλιση.

Εκτός από την απουσία του, ακόμη και όταν παρατηρήθηκε κάποια ψύξη, αυτή ήρθε πολύ αργά — στις αρχές Μαρτίου αντί για Ιανουάριο — και διήρκεσε μόλις λίγες ημέρες αντί για εβδομάδες. Οι θερμοκρασίες παρέμειναν υψηλές, ενώ σε διαφορετικά βάθη καταγράφηκαν στρώματα θερμού νερού αντί για την αναμενόμενη ανάδυση ψυχρών.

Αν και οι ισχυροί άνεμοι δεν έλειψαν εντελώς, εμφανίστηκαν πολύ πιο σπάνια. Οι βόρειοι άνεμοι, που κανονικά «σπρώχνουν» τα επιφανειακά νερά ώστε να ανέβουν τα ψυχρότερα από κάτω, μειώθηκαν σημαντικά σε συχνότητα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην ενεργοποιηθεί αποτελεσματικά ο μηχανισμός της ανοδικής ροής.

Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι βρέθηκαν χωρίς τη φυσική προστασία που τους προσφέρει αυτή η εποχική ψύξη. Σε περιόδους αυξημένων θερμοκρασιών, όπως κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο, η διαδικασία αυτή λειτουργεί σαν «ασπίδα». Χωρίς αυτήν, αυξάνεται ο κίνδυνος λεύκανσης και καταστροφής των κοραλλιών.

Οι παράκτιες κοινότητες του Παναμά εξαρτώνται άμεσα από τη θάλασσα. Όταν μειώνεται η παραγωγικότητα — ξεκινώντας από το πλαγκτόν και φτάνοντας στα ψάρια — επηρεάζεται άμεσα η αλιεία και, κατ’ επέκταση, η τοπική οικονομία.

Τα πρώτα στοιχεία για το 2026 δείχνουν ότι η διαδικασία της ψύξης επανέρχεται, κάτι που αφήνει ελπίδες ότι δεν πρόκειται για μόνιμη κατάρρευση. Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν την ανάγκη για καλύτερη παρακολούθηση και πιο ακριβή μοντέλα πρόβλεψης.

Η σχετική μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, επισημαίνοντας πόσο ευάλωτα μπορεί να είναι ακόμη και τα πιο σταθερά φυσικά συστήματα.