Επιμένει η κυβέρνηση: Στον «αέρα» νέος διαγωνισμός για 1.000 κάμερες με ΑΙ – Οι περιοχές που θα τοποθετηθούν

Επιμένει η κυβέρνηση για εγκατάσταση καμερών ΑΙ στους δρόμους και έτσι επανέρχεται με νέο διαγωνισμό.

Ο διεθνής διαγωνισμός για την προμήθεια, εγκατάσταση και συντήρηση 1.000 έξυπνων καμερών καταγραφής τροχαίων παραβάσεων υποβλήθηκε προς δημοσίευση στο ευρωπαϊκό portal δημοσίων συμβάσεων TED (Tenders Electronic Daily).

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την άμεση επανεκκίνηση μιας διαδικασίας που είχε ανακοπεί προσωρινά, όταν το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης προχώρησε στη ματαίωση του αρχικού διαγωνισμού έπειτα από σειρά προδικαστικών προσφυγών που είχαν καταθέσει εταιρείες και κοινοπραξίες του κλάδου στην Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων.

Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 88,1 εκατομμυρίων ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος προαίρεσης και του ΦΠΑ), αποτελεί βασικό πυλώνα της εθνικής στρατηγικής για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, τη μείωση των ατυχημάτων και τον εκσυγχρονισμό των ελεγκτικών μηχανισμών χωρίς την ανάγκη φυσικής παρουσίας στελεχών της Τροχαίας.

Αν και η πρώτη διαγωνιστική διαδικασία είχε προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην αγορά, προσέκρουσε σε νομικές και τεχνικές ενστάσεις, που αφορούσαν εξειδικευμένες απαιτήσεις των τεχνικών προδιαγραφών.

Οι προσφυγές αυτές οδήγησαν τελικά το υπουργείο στην απόφαση να ακυρώσει τον διαγωνισμό πριν από τη φάση υποβολής των δεσμευτικών προσφορών, προτιμώντας μια σύντομη αναδιατύπωση των όρων παρά τη συνέχιση μιας διαδικασίας που θα κινδύνευε με μακροχρόνιο δικαστικό «μπλοκάρισμα» στο μέλλον.

Σύμφωνα με τους όρους του νέου διαγωνισμού, το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη του δικτύου των 1.000 ψηφιακών καμερών σε σημεία αυξημένης επικινδυνότητας του οδικού δικτύου της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Κρήτης.

Τα νέα συστήματα, τα οποία θα βασίζονται σε τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), θα είναι σε θέση να καταγράφουν αυτόματα σειρά σοβαρών παραβάσεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, όπως η υπέρβαση των ορίων ταχύτητας, η παραβίαση του ερυθρού σηματοδότη, η κίνηση σε λεωφορειολωρίδες, καθώς και η μη χρήση κράνους ή ζώνης ασφαλείας.

Το σύστημα θα διασυνδεθεί απευθείας με το «Ενιαίο Εθνικό Σύστημα Ψηφιακής Καταγραφής & Διαχείρισης Ελέγχων & Προστίμων Τροχαίας», ενώ η τελική βεβαίωση των κλήσεων θα πραγματοποιείται από στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας έπειτα από τον έλεγχο των ψηφιακών δεδομένων.

Η οδυνηρή εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής

Η αλήθεια είναι ότι η απόφαση του Υπουργείου να πατήσει το «κουμπί της επανεκκίνησης» δεν βασίστηκε μόνο στις νομικές κόντρες των εργολάβων, αλλά και στα πολύτιμα —αν και επώδυνα— μαθήματα από τη δοκιμαστική λειτουργία των πρώτων «έξυπνων» καμερών που είχαν τοποθετηθεί πιλοτικά σε κεντρικές λεωφόρους της Αττικής (όπως στη Λεωφόρο Μαραθώνος και τη Μεσογείων κ.α.).

Το πιλοτικό αυτό στάδιο έφερε στην επιφάνεια τρεις σημαντικές τεχνικές και επιχειρησιακές αστοχίες, οι οποίες ανάγκασαν τους σχεδιαστές του έργου να αναδιαμορφώσουν πλήρως τις προδιαγραφές του νέου μεγάλου διαγωνισμού:

Το «έμφραγμα» στη χειροκίνητη ταυτοποίηση: Ενώ οι κάμερες είχαν την τεχνολογική ικανότητα να καταγράφουν χιλιάδες παραβάσεις το 24ωρο, το σύστημα συνδέθηκε αρχικά με μια παλιάς κοπής, ημι-αυτόματη διαδικασία ελέγχου.

Αυτό σήμαινε ότι για κάθε ψηφιακή κλήση έπρεπε ένας αστυνομικός της Τροχαίας να ελέγξει χειροκίνητα τη φωτογραφία, να διασταυρώσει τα στοιχεία του ιδιοκτήτη και να εγκρίνει το πρόστιμο. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί ένα τεράστιο «βουνό» από εκκρεμείς κλήσεις, αποδεικνύοντας ότι χωρίς πλήρως αυτοματοποιημένη ψηφιακή ροή, το σύστημα αχρηστεύεται στην πράξη.

Τεχνικές αδυναμίες υπό δύσκολες συνθήκες: Οι πρώτες συσκευές αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα «τυφλότητας» κατά τις νυχτερινές ώρες ή σε συνθήκες έντονης κακοκαιρίας. Η αντανάκλαση των προβολέων των αυτοκινήτων πάνω στις πινακίδες κυκλοφορίας (φαινόμενο glare) καθιστούσε αδύνατη την ανάγνωσή τους από το λογισμικό OCR (Optical Character Recognition). Στον νέο διαγωνισμό, οι απαιτήσεις ανέβηκαν κατακόρυφα, επιβάλλοντας κάμερες με εξελιγμένους αισθητήρες υπερύθρων (IR) και λέιζερ (LiDAR) για απόλυτη ακρίβεια 24 ώρες το 24ωρο.

Το νομικό κενό της «προσωπικής ιδιοκτησίας»: Στο πιλοτικό πρόγραμμα διαπιστώθηκε ότι η καταγραφή παραβάσεων όπως η χρήση κινητού τηλεφώνου ή η μη χρήση ζώνης ασφαλείας οδηγούσε συχνά σε φωτογραφίες όπου φαίνονταν καθαρά τα πρόσωπα των συνεπιβατών. Αυτό προκάλεσε άμεση εμπλοκή με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (GDPR). Ο νέος σχεδιασμός επιβάλλει πλέον «by design» λογισμικό που θα θολώνει αυτόματα (blurring) τα πρόσωπα όλων των επιβαινόντων, απομονώνοντας αυστηρά και μόνο το αποδεικτικό στοιχείο της παράβασης.

Αυτές ακριβώς οι αστοχίες ήταν που οδήγησαν και στις αρχικές ενστάσεις των εταιρειών πληροφορικής, καθώς οι τεχνικές λύσεις που απαιτούνταν για να ξεπεραστούν αυτά τα προβλήματα δεν είχαν περιγραφεί ξεκάθαρα.

Με τη νέα προκήρυξη, το Υπουργείο επιδιώκει να παραλάβει ένα σύστημα που δεν θα «γράφει» απλώς τους παραβάτες, αλλά θα μπορεί να στέλνει το πρόστιμο στο κινητό τους μέσω του Gov.gr Wallet μέσα σε λίγες ώρες από την παράβαση.