Οι τροφές που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου – Τι να προσέχουμε

Ορισμένες διατροφικές συνήθειες έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ένα συγκεκριμένο τρόφιμο οδηγεί από μόνο του στην ανάπτυξη της νόσου.

Η ποσότητα, η συχνότητα κατανάλωσης, ο τρόπος μαγειρέματος αλλά και η συνολική διατροφή παίζουν σημαντικό ρόλο.

Στα τρόφιμα που έχουν μελετηθεί περισσότερο περιλαμβάνονται τα επεξεργασμένα και τα κόκκινα κρέατα, το αλκοόλ, αλλά και προϊόντα που καταναλώνονται συχνά σε υπερβολικές ποσότητες.

Επεξεργασμένα κρέατα

Μπέικον, ζαμπόν, λουκάνικα, σαλάμι, προσούτο και παστουρμάς ανήκουν στα επεξεργασμένα κρέατα, δηλαδή σε προϊόντα που έχουν υποστεί διαδικασίες όπως κάπνισμα, αλάτισμα, ωρίμανση ή άλλου είδους συντήρηση.

Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) τα έχει κατατάξει στην Ομάδα 1, δηλαδή στα προϊόντα για τα οποία υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι είναι καρκινογόνα για τον άνθρωπο. Η ισχυρότερη συσχέτιση αφορά τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Η συγκεκριμένη κατάταξη αφορά την ύπαρξη επαρκών αποδείξεων για τον κίνδυνο και δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση ενός λουκάνικου έχει αντίστοιχο κίνδυνο με το κάπνισμα. Η ποσότητα και η συχνότητα έχουν καθοριστική σημασία.

Τι ισχύει για το κόκκινο κρέας

Διαφορετική είναι η ταξινόμηση για το κόκκινο κρέας, όπως το μοσχάρι, το χοιρινό και το αρνί. Ο IARC το έχει εντάξει στην Ομάδα 2Α, ως «πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο».

Και εδώ, τα περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν κυρίως τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Για τον λόγο αυτό, η σύσταση δεν είναι απαραίτητα ο πλήρης αποκλεισμός του κρέατος, αλλά ο περιορισμός της υπερβολικής κατανάλωσης και η μεγαλύτερη ποικιλία στις πηγές πρωτεΐνης.

Το αλκοόλ δεν αφορά μόνο ένα είδος ποτού

Μπύρα, κρασί και ποτά υψηλότερης περιεκτικότητας σε αλκοόλ έχουν κοινό παράγοντα την αιθανόλη. Η κατανάλωση αλκοόλ έχει συσχετιστεί με αρκετές μορφές καρκίνου, μεταξύ άλλων στο στόμα, τον φάρυγγα, τον λάρυγγα, τον οισοφάγο, το ήπαρ, τον μαστό και το παχύ έντερο.

Επομένως, ο κίνδυνος δεν αφορά αποκλειστικά τα «βαριά» ποτά, αλλά συνολικά την κατανάλωση αλκοόλ.

Σημασία έχει και ο τρόπος μαγειρέματος

Ένα ακόμη σημείο που συχνά περνά απαρατήρητο είναι ο τρόπος με τον οποίο παρασκευάζεται το κρέας.

Το πολύ υψηλό ψήσιμο, ιδιαίτερα όταν το κρέας καίγεται ή αποκτά έντονα μαυρισμένη επιφάνεια, μπορεί να οδηγήσει στον σχηματισμό ουσιών όπως οι ετεροκυκλικές αμίνες και οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες.

Το ίδιο ισχύει και για το κάπνισμα τροφίμων, καθώς κατά τη διαδικασία μπορούν να δημιουργηθούν ενώσεις που έχουν συνδεθεί με καρκινογόνο δράση.

Αφλατοξίνες: Κίνδυνος από τη μόλυνση

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν οι αφλατοξίνες. Πρόκειται για τοξικές ουσίες που παράγονται από ορισμένους μύκητες και μπορούν να εμφανιστούν σε τρόφιμα όταν αυτά μολυνθούν, κυρίως σε συνθήκες αυξημένης θερμοκρασίας και υγρασίας.

Η έκθεση σε αφλατοξίνες έχει συνδεθεί ιδιαίτερα με τον καρκίνο του ήπατος. Εδώ, επομένως, το πρόβλημα δεν είναι ένα τρόφιμο ως τέτοιο, αλλά η πιθανή μόλυνσή του.

Ζάχαρη, τηγανητά και υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα

Η ζάχαρη δεν χαρακτηρίζεται από μόνη της ως καρκινογόνος ουσία.

Η υπερβολική κατανάλωση, όμως, μπορεί να αυξήσει σημαντικά την πρόσληψη θερμίδων και να συμβάλει στην αύξηση του σωματικού βάρους.

Η παχυσαρκία αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για αρκετές μορφές καρκίνου.

Αντίστοιχα, μια διατροφή που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε fast food, υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα και τηγανητά μπορεί να ευνοήσει την υπερβολική πρόσληψη θερμίδων, λιπαρών και αλατιού.

Τα πολύ αλατισμένα και συντηρημένα τρόφιμα έχουν επίσης συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του στομάχου.

Δεν υπάρχει μία «απαγορευμένη» τροφή

Η εικόνα είναι πιο σύνθετη από μια λίστα με τρόφιμα που πρέπει να αποκλειστούν. Ο κίνδυνος επηρεάζεται από το πόσο συχνά και σε τι ποσότητες καταναλώνονται συγκεκριμένα τρόφιμα, αλλά και από παράγοντες όπως το σωματικό βάρος, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και η συνολική ποιότητα της διατροφής.

Η βασική προσέγγιση είναι η ποικιλία και το μέτρο, με περιορισμό των επεξεργασμένων κρεάτων και του αλκοόλ, αποφυγή υπερβολικού ψησίματος και μεγαλύτερη έμφαση σε μια ισορροπημένη διατροφή.