Γιατί οι παλιοί έβαζαν δαντέλες και σεμεδάκια πάνω στις τηλεοράσεις; Η ιστορία μιας ολόκληρης εποχής

Αν μεγάλωσες σε ελληνικό σπίτι τις δεκαετίες του ’70, του ’80 ή του ’90, η εικόνα είναι πιθανότατα γνώριμη: μια μεγάλη τηλεόραση στο σαλόνι και επάνω της ένα λευκό πλεκτό σεμεδάκι, πολλές φορές μαζί με φωτογραφίες, βάζα ή μικρά διακοσμητικά.

Σήμερα μπορεί να φαίνεται παράξενο, όμως τότε αποτελούσε σχεδόν αυτονόητη επιλογή για πολλά νοικοκυριά.

Το σεμεδάκι ήταν απόδειξη νοικοκυροσύνης

Τα περισσότερα σεμεδάκια δεν αγοράζονταν έτοιμα. Πλέκονταν με βελονάκι στο χέρι, μια τεχνική που περνούσε από μητέρα σε κόρη και απαιτούσε χρόνο, υπομονή και δεξιοτεχνία.

Έτσι, δεν ήταν απλώς ένα διακοσμητικό. Έδειχνε τη φροντίδα που είχε δοθεί στο σπίτι και συχνά αποτελούσε μικρή επίδειξη της ικανότητας της νοικοκυράς.

Από τα έπιπλα στην τηλεόραση

Πριν εμφανιστεί η τηλεόραση, δαντέλες και πλεκτά στόλιζαν ήδη τραπέζια, κομοδίνα, μπουφέδες και μπράτσα πολυθρόνων.

Όταν οι πρώτες μεγάλες τηλεοράσεις μπήκαν στα ελληνικά σπίτια, αντιμετωπίστηκαν σχεδόν σαν ένα ακόμη σημαντικό έπιπλο του σαλονιού. Ήταν ακριβές, ογκώδεις και κατείχαν κεντρική θέση στο δωμάτιο.

Ήταν επομένως σχεδόν φυσικό να αποκτήσουν και αυτές… το δικό τους σεμεδάκι.

Υπήρχε και πρακτικός λόγος

Η δαντέλα μπορούσε να λειτουργήσει και ως ένα στοιχειώδες κάλυμμα απέναντι στη σκόνη που συγκεντρωνόταν πάνω στις μεγάλες επίπεδες επιφάνειες των παλιών τηλεοράσεων.

Βέβαια, οι συσκευές εκείνης της εποχής χρειάζονταν εξαερισμό, επομένως το πλήρες σκέπασμά τους –ιδιαίτερα όταν λειτουργούσαν– δεν ήταν απαραίτητα καλή ιδέα.

Η τηλεόραση έγινε μικρή «βιτρίνα»

Με τα χρόνια, το επάνω μέρος της τηλεόρασης απέκτησε και δεύτερο ρόλο. Πάνω στο σεμεδάκι τοποθετούνταν οικογενειακές φωτογραφίες, μικρά βάζα, πορσελάνινα διακοσμητικά, ακόμη και θρησκευτικές εικόνες.

Η τηλεόραση μετατρεπόταν έτσι σε μέρος της διακόσμησης του «καλού σαλονιού», ενός χώρου που σε πολλά σπίτια προοριζόταν κυρίως για τους επισκέπτες.

Γιατί εξαφανίστηκαν;

Η αλλαγή ήρθε σταδιακά με τις επίπεδες τηλεοράσεις. Οι συσκευές έγιναν λεπτές, συχνά τοποθετούνται στον τοίχο και πρακτικά δεν διαθέτουν πλέον επιφάνεια όπου θα μπορούσε να στρωθεί ένα σεμεδάκι.

Παράλληλα άλλαξε συνολικά και η αισθητική των σπιτιών. Η πιο λιτή διακόσμηση αντικατέστησε σταδιακά τα πολλά μικρά αντικείμενα, τις βαριές συνθέσεις και τις δαντέλες.

Κάπως έτσι, το σεμεδάκι πάνω στην τηλεόραση εξαφανίστηκε σχεδόν αθόρυβα. Για όσους όμως έζησαν εκείνη την εποχή, παραμένει μια εικόνα που αρκεί για να θυμίσει αμέσως το σαλόνι της γιαγιάς, τις οικογενειακές Κυριακές και μια Ελλάδα που σήμερα υπάρχει κυρίως στις αναμνήσεις.