Υπήρξε μια εποχή στην Ελλάδα που οι αγορές από το μπακάλικο της γειτονιάς δεν συνοδεύονταν απαραίτητα από άμεση πληρωμή.
Ο καταστηματάρχης γνώριζε τους περισσότερους πελάτες με το μικρό τους όνομα και μπορούσε να τους δώσει ψωμί, γάλα, ζάχαρη ή άλλα απαραίτητα προϊόντα με την υπόσχεση ότι θα εξοφλούσαν αργότερα.
Η χαρακτηριστική φράση «γράψ’ τα στο τεφτέρι» αποτέλεσε για δεκαετίες σημαντικό μέρος της καθημερινής οικονομικής ζωής, ιδιαίτερα στις μικρές πόλεις και στα χωριά.
Το τεφτέρι του μπακάλη
Το τεφτέρι ήταν ένα μικρό βιβλίο στο οποίο ο καταστηματάρχης σημείωνε τις αγορές που πραγματοποιούνταν με πίστωση.
Κάθε οικογένεια είχε τη δική της σελίδα, όπου καταγράφονταν τα προϊόντα, οι ποσότητες και τα αντίστοιχα ποσά.
Η εξόφληση γινόταν συνήθως όταν ο πελάτης πληρωνόταν ή όταν διέθετε χρήματα από κάποια εργασία ή αγροτική δραστηριότητα.
Μια σχέση βασισμένη στην εμπιστοσύνη
Η λειτουργία του τεφτεριού προϋπέθετε προσωπική γνωριμία ανάμεσα στον πελάτη και στον καταστηματάρχη.
Ο μπακάλης γνώριζε την οικογένεια, τις οικονομικές της δυνατότητες και συχνά τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε.
Από την άλλη πλευρά, η πίστωση δεν ήταν πάντα εύκολη υπόθεση για το κατάστημα, καθώς μπορούσε να δημιουργήσει καθυστερήσεις πληρωμών και οικονομικά προβλήματα.
Η συνήθεια στα ελληνικά χωριά
Στις αγροτικές περιοχές, όπου τα εισοδήματα μπορούσαν να εξαρτώνται από εποχικές εργασίες, η αγορά με πίστωση ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη.
Μια οικογένεια μπορούσε να προμηθεύεται καθημερινά προϊόντα και να εξοφλεί τις οφειλές της μετά την πώληση της παραγωγής.
Το σύστημα δεν περιοριζόταν πάντοτε στα παντοπωλεία, καθώς αντίστοιχες άτυπες συμφωνίες εμφανίζονταν και σε άλλες μικρές επιχειρήσεις.
Γιατί άρχισε να εξαφανίζεται
Η ανάπτυξη των σούπερ μάρκετ, η αλλαγή της οικονομικής οργάνωσης και η επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών περιόρισαν τη χρήση του παραδοσιακού τεφτεριού.
Τα μεγάλα καταστήματα λειτουργούν συνήθως με τυποποιημένα συστήματα συναλλαγών, χωρίς προσωπικές συμφωνίες πίστωσης.
Παράλληλα, οι πιστωτικές κάρτες και άλλες μορφές χρηματοδότησης αντικατέστησαν μέρος της παλιάς πρακτικής.
Σε μικρά καταστήματα της επαρχίας, το τεφτέρι δεν έχει εξαφανιστεί εντελώς.
Ωστόσο, η εποχή που μια ολόκληρη γειτονιά ψώνιζε «βερεσέ» ανήκει σε μεγάλο βαθμό στο παρελθόν, θυμίζοντας μια κοινωνία στην οποία οι οικονομικές συναλλαγές συνδέονταν στενότερα με τις προσωπικές σχέσεις.


Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.