Βραζιλία: Οι πρώτες εκλογές που η ΑΙ έκρινε το αποτέλεσμα – Πώς διαδραμάτισε κομβικό ρόλο

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει περάσει πλέον από το περιθώριο στο κέντρο της πολιτικής επικοινωνίας στη Βραζιλία, με βίντεο και εικόνες που δημιουργούνται ή αλλοιώνονται ψηφιακά να κατακλύζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η εκλογική αναμέτρηση του 2026 ανέδειξε τη δυναμική αυτών των εργαλείων, αλλά και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πλατφόρμες στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.

Τα στοιχεία του πρότζεκτ VigIA, που υλοποιεί το βραζιλιάνικο πρακτορείο διασταύρωσης ειδήσεων Lupa σε συνεργασία με ερευνητικούς φορείς, αποτυπώνουν την έκταση του φαινομένου.

Στην περίοδο από τις 16 Αυγούστου έως τις 28 Σεπτεμβρίου εντοπίστηκαν 920 αναρτήσεις με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή περίπου 20 την ημέρα.

Οι 554 περιπτώσεις αφορούσαν deepfakes, ενώ τα βίντεο αποτέλεσαν τη συχνότερη μορφή περιεχομένου.

Στο υλικό περιλαμβάνονταν κατασκευασμένα βίντεο στα οποία δημοσιογράφοι εμφανίζονταν να ανακοινώνουν ανύπαρκτες δημοσκοπήσεις, δημόσια πρόσωπα να εκφράζουν ψεύτικη υποστήριξη προς υποψηφίους και πολιτικοί να συμμετέχουν σε περιστατικά που δεν συνέβησαν ποτέ.

Έξι στα δέκα από τα περιεχόμενα που εντοπίστηκαν δεν έφεραν σήμανση για τη χρήση ΑΙ, σύμφωνα με την ίδια έρευνα.

• Η Meta στο επίκεντρο και το X υπό έλεγχο

Η έκταση του φαινομένου αποτυπώθηκε ακόμη περισσότερο σε νεότερη καταγραφή του VigIA, η οποία κάλυψε το διάστημα από τις 16 Αυγούστου έως τις 22 Οκτωβρίου.

Από 1.486 ύποπτες δημοσιεύσεις που εξετάστηκαν, οι 1.423 επιβεβαιώθηκε ότι είχαν δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με ΑΙ.

Το Instagram συγκέντρωσε 794 περιπτώσεις και το Facebook 690, ενώ μία δημοσίευση μπορούσε να εμφανίζεται σε περισσότερες από μία πλατφόρμες.

Την ίδια στιγμή, οι χειρισμοί των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών βρέθηκαν στο μικροσκόπιο της εκλογικής δικαιοσύνης.

Στις 22 Οκτωβρίου, ο αρμόδιος δικαστής του Ανώτατου Εκλογοδικείου της Βραζιλίας (TSE) ζήτησε από τη Meta και το X να δώσουν εξηγήσεις για ενδεχόμενη άνιση μεταχείριση υποψηφίων, καθώς και για τη διανομή πολιτικού περιεχομένου, τη χρήση ΑΙ και την αφαίρεση αναρτήσεων.

Η πλευρά του προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα κατηγόρησε τη Meta ότι οι αλγόριθμοι και οι αποφάσεις της για τη διαχείριση περιεχομένου ευνόησαν τον αντίπαλό του, Φλάβιο Μπολσονάρο.

Η εταιρεία αρνήθηκε ότι μερολήπτησε υπέρ κάποιου υποψηφίου, αποδίδοντας τα περιστατικά που της καταλογίστηκαν σε τεχνικά προβλήματα και αστοχίες των συστημάτων ασφαλείας της.

• Η νίκη του Λούλα και η νέα πολιτική πραγματικότητα

Ο Λούλα κέρδισε τελικά τον δεύτερο γύρο της Κυριακής 25 Οκτωβρίου, συγκεντρώνοντας το 51,79% των έγκυρων ψήφων έναντι 48,21% του Μπολσονάρο.

Έγινε έτσι ο πρώτος υποψήφιος στην ιστορία των προεδρικών εκλογών της Βραζιλίας που, έχοντας τερματίσει δεύτερος στον πρώτο γύρο, κατάφερε να επικρατήσει στον δεύτερο.

Στη δική του εκστρατεία, ο Λούλα υιοθέτησε πιο άμεση επικοινωνία με τους ψηφοφόρους, δημοσιεύοντας βίντεο τύπου selfie, ενώ η διαδικτυακή κινητοποίηση ενισχύθηκε και μέσω ομάδας στο WhatsApp που δημιούργησε ο βουλευτής Αντρέ Ζανόνες και συγκέντρωσε περισσότερα από 10 εκατομμύρια μέλη μέσα σε τρεις εβδομάδες.

Η εκλογική αναμέτρηση αποδεικνύει ότι τα βίντεο που δημιουργούνται με ΑΙ έκριναν σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα.

Καταγράφεται παράλληλα μια ουσιαστική αλλαγή.

Η παραγωγή ψηφιακού περιεχομένου, η ταχύτητα διάδοσής του και ο τρόπος με τον οποίο οι πλατφόρμες το προβάλλουν ή το περιορίζουν έχουν πλέον κεντρικό ρόλο στην πολιτική αντιπαράθεση.

Και η συζήτηση για το αν οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης εφαρμόζουν αποτελεσματικά τους κανόνες τους αναμένεται να συνεχιστεί και μετά την κάλπη.