Μυστήριο σχεδόν 50 ετών «λύθηκε» στα Ιμαλάια: Το άγνωστο έντομο που ξάφνιασε τους επιστήμονες

Ένα μυστήριο που παρέμενε «άλυτο» για σχεδόν μισό αιώνα κατάφεραν να λύσουν οι ερευνητές, ταυτοποιώντας ένα άγνωστο μέχρι σήμερα είδος μύγας στα Ιμαλάια.

Το έντομο, με την επιστημονική ονομασία Vermitigris tsangyanggyatso, εντοπίστηκε στο νότιο Θιβέτ της Κίνας και παρουσιάζει χαρακτηριστικά που διευρύνουν όσα γνώριζαν οι επιστήμονες για τη γεωγραφική εξάπλωση αυτής της ομάδας εντόμων.

Η πρώτη ανακάλυψη έγινε το 1978, όταν επιστήμονες συνέλεξαν στην περιοχή παράξενες, σκωληκόμορφες προνύμφες. Επειδή, όμως, δεν είχαν στη διάθεσή τους ενήλικα δείγματα, δεν μπορούσαν να προσδιορίσουν σε ποιο είδος ανήκαν.

Η απάντηση ήρθε το 2025, όταν ερευνητές που πραγματοποιούσαν εξερεύνηση στην κομητεία Γιάτονγκ κατάφεραν να εντοπίσουν και να συλλέξουν ενήλικα έντομα. Τα αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν τον Απρίλιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό ZooKeys, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για ένα νέο είδος.

Το νέο είδος ξεχωρίζει για το μέγεθός του, καθώς τα ενήλικα άτομα φτάνουν σε μήκος τα 19,5 χιλιοστά, ενώ το άνοιγμα των φτερών τους πλησιάζει τα 16 χιλιοστά.

Η κοιλιακή περιοχή του σώματός τους έχει κιτρινωπή έως κοκκινωπή καφέ απόχρωση, χωρίς τις χαρακτηριστικές ρίγες ή τις πιο σκούρες ζώνες που εμφανίζουν συγγενικά είδη.

Ένα ακόμα ιδιαίτερο γνώρισμά τους είναι το εξαιρετικά κοντό ρύγχος, το οποίο συνδέεται με τη μορφολογία των στοματικών τους μορίων. Σε άλλα είδη της ίδιας ομάδας, τα μακρύτερα στοματικά μόρια διευκολύνουν την πρόσληψη νέκταρ. Στην περίπτωση της μύγας των Ιμαλαΐων, το μικρό μήκος του ρύγχους αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τα ενήλικα έντομα να μην χρειάζεται να τραφούν κατά τη σύντομη ζωή τους.

Η αναζήτηση ενήλικων δειγμάτων ήταν ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς τα συγκεκριμένα έντομα ζουν για μικρό χρονικό διάστημα μετά την ενηλικίωσή τους.

Ανάλογη δυσκολία είχαν αντιμετωπίσει οι επιστήμονες και σε προηγούμενη έρευνα. Το 2015 είχαν εντοπίσει μια άγνωστη προνύμφη στο όρος Τσανγκσάν της Κίνας, αλλά χρειάστηκε να περάσουν εννέα χρόνια μέχρι να καταφέρουν να εκθρέψουν ενήλικα άτομα στο εργαστήριο. Το 2024 αναγνωρίστηκε τελικά ως νέο είδος, με την ονομασία Vermiophis cangshanensis.

Οι προνύμφες στήνουν παγίδες για τη λεία τους

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο κυνηγούν οι προνύμφες αυτών των εντόμων. Αντί να καταδιώκουν τα θηράματά τους, δημιουργούν στο έδαφος παγίδες σε σχήμα χωνιού, μέσα στην άμμο ή σε άλλα χαλαρά υλικά. Στη συνέχεια περιμένουν να παγιδευτούν μικρά ζώα που θα περάσουν από το σημείο.

Η τεχνική θυμίζει εκείνη των μυρμηκολεόντων, ωστόσο οι δύο ομάδες εντόμων δεν έχουν στενή συγγένεια. Πρόκειται για μια παρόμοια κυνηγετική στρατηγική που αναπτύχθηκε ανεξάρτητα στην πορεία της εξέλιξής τους.

Οι προνύμφες του νέου είδους έχουν μήκος από 20 έως 28 χιλιοστά, ξεπερνώντας σε μέγεθος τα ενήλικα άτομα. Διαθέτουν, επίσης, ένα σαρκώδες ημικυκλικό εξάρτημα, στο οποίο υπάρχουν πέντε έως επτά αγκάθια.

Οι ερευνητές εντόπισαν προνύμφες σε τρία διαφορετικά περιβάλλοντα: σε λεπτόκοκκο χώμα κάτω από μεγάλους βράχους, σε υπολείμματα ξύλου κάτω από ένα κιόσκι, αλλά και σε άμμο ποταμού.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι προτιμούν την ψιλή άμμο κοντά σε ποτάμια, μπορούν όμως να κατασκευάζουν τις παγίδες τους και στα υπόλοιπα υλικά. Το πώς προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους σε διαφορετικές επιφάνειες δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί. «Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν γνωρίζουμε ακόμη. Ίσως μελλοντικά πειράματα συμπεριφοράς να μας βοηθήσουν να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα», ανέφεραν οι ερευνητές.

Η ανακάλυψη αλλάζει τα δεδομένα για τον βιότοπό τους

Μέχρι σήμερα, τα είδη του γένους Vermitigris θεωρούνταν ότι απαντώνται αποκλειστικά στην τροπική Νοτιοανατολική Ασία. Παράλληλα, τα υγρά δάση αντιμετωπίζονταν ως ακατάλληλο περιβάλλον για τις συγκεκριμένες μύγες, καθώς οι προνύμφες τους χρειάζονται στεγνά και προστατευμένα σημεία για να δημιουργούν τις παγίδες τους.

Η ανακάλυψη στα νότια Ιμαλάια έρχεται να διευρύνει αυτή την εικόνα. Το νέο είδος ζει σε σημεία που προστατεύονται από τη βροχή, παρά το γεγονός ότι η ευρύτερη περιοχή χαρακτηρίζεται από αυξημένη υγρασία.

Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, σύμφωνα με το SciTechDaily, το εύρημα δείχνει ότι τα συγκεκριμένα έντομα μπορούν να επιβιώνουν και σε υποτροπικά κλίματα, επεκτείνοντας τη γνωστή γεωγραφική εξάπλωση της ομάδας.

Τα περισσότερα ενήλικα δείγματα βρέθηκαν να αναπαύονται πάνω σε φύλλα, κοντά στις περιοχές όπου ζούσαν οι προνύμφες. Ένα ακόμη άτομο εντοπίστηκε κοντά σε αγροτικές εκτάσεις, στοιχείο που ενδέχεται να υποδηλώνει ότι το είδος μπορεί να πετά σε μεγαλύτερες αποστάσεις.

Το όνομα προς τιμήν ενός Θιβετιανού ποιητή

Η επιστημονική ονομασία Vermitigris tsangyanggyatso δόθηκε προς τιμήν του Τσανγκγιάνγκ Γκιάτσο, του έκτου Δαλάι Λάμα, ο οποίος υπήρξε Θιβετιανός μοναχός και ποιητής, γνωστός για τα ερωτικά ποιήματά του.

Με την προσθήκη του νέου εντόμου, τα γνωστά είδη του γένους Vermitigris αυξάνονται από τέσσερα σε πέντε, ενώ ο συνολικός αριθμός των καταγεγραμμένων ειδών σκωληκόμορφων μυγών παγκοσμίως φτάνει πλέον τα 67.