Παγκανίνι: Ο βιολονίστας που πίστευαν ότι είχε πουλήσει την ψυχή του στον διάβολο

Ο Νικολό Παγκανίνι γεννήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 1782 στη Γένοβα και έμελλε να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους βιρτουόζους του βιολιού όλων των εποχών.

Η τεχνική του ήταν τόσο εντυπωσιακή ώστε για το κοινό των αρχών του 19ου αιώνα έμοιαζε σχεδόν… αφύσικη.

Έπαιζε εξαιρετικά γρήγορα περάσματα, χρησιμοποιούσε αριστερό pizzicato, αρμονικές και τεχνικές που οι περισσότεροι μουσικοί της εποχής δυσκολεύονταν ακόμη και να κατανοήσουν. Τα περίφημα 24 Caprices του θεωρούνται μέχρι σήμερα από τα δυσκολότερα έργα που έχουν γραφτεί για σόλο βιολί.

Και κάπου εκεί γεννήθηκε ο θρύλος.

Ο Παγκανίνι ήταν πολύ ψηλός και εξαιρετικά αδύνατος, με χλωμό πρόσωπο, βαθουλωμένα μάγουλα και πολύ μακριά δάχτυλα. Συνήθιζε επίσης να εμφανίζεται ντυμένος στα μαύρα και να κινείται έντονα πάνω στη σκηνή.

Σε συνδυασμό με τον σχεδόν αδιανόητο τρόπο που έπαιζε, η εικόνα του έκανε πολλούς να πιστεύουν ότι δεν μπορούσε να είναι απλώς αποτέλεσμα εξάσκησης.

Κυκλοφόρησε λοιπόν η φήμη ότι είχε κάνει συμφωνία με τον διάβολο, ανταλλάσσοντας την ψυχή του με το υπερφυσικό ταλέντο του. Υπήρξαν ακόμη και ιστορίες ότι θεατές είχαν δει μια «δαιμονική μορφή» δίπλα του την ώρα που έπαιζε.

Άλλος θρύλος ήταν ακόμη πιο μακάβριος.

Λεγόταν ότι ο Παγκανίνι είχε σκοτώσει μια γυναίκα, είχε χρησιμοποιήσει τα έντερά της ως χορδές για το βιολί του και ότι μέσα από το όργανο μπορούσαν να ακουστούν οι κραυγές της. Φυσικά, δεν υπάρχει ιστορική απόδειξη για τίποτα από αυτά.

Ο ίδιος πάντως φαίνεται πως δεν βιαζόταν να καταστρέψει τον μύθο γύρω από το όνομά του. Η μυστηριώδης εικόνα τον έκανε ακόμη πιο διάσημο και οι συναυλίες του προκαλούσαν πραγματική υστερία στο κοινό.

Σήμερα έχουν διατυπωθεί θεωρίες ότι τα ασυνήθιστα μακριά και εύκαμπτα δάχτυλά του μπορεί να σχετίζονταν με κάποια πάθηση του συνδετικού ιστού, όπως σύνδρομο Marfan ή Ehlers-Danlos, χωρίς όμως να υπάρχει οριστική διάγνωση.

Ο θρύλος του διαβόλου τον ακολούθησε ακόμη και μετά τον θάνατό του.

Ο Παγκανίνι πέθανε το 1840 στη Νίκαια. Επειδή λίγο πριν από το τέλος του είχε αρνηθεί να δεχθεί ιερέα για τα τελευταία μυστήρια —σύμφωνα με αναφορές επειδή δεν πίστευε ότι πέθαινε— η τοπική Εκκλησία αρνήθηκε αρχικά την ταφή του σε καθαγιασμένο έδαφος.

Το σώμα του παρέμεινε για χρόνια χωρίς κανονική ταφή και μεταφέρθηκε σε διαφορετικά σημεία μέχρι να επιτραπεί τελικά η ταφή του.

Η ιστορία αυτή έκανε τον μύθο ακόμη ισχυρότερο.

Στην πραγματικότητα, ο Παγκανίνι δεν χρειαζόταν καμία συμφωνία με τον διάβολο.

Η τεχνική του, η ακραία εξάσκηση και η μουσική του φαντασία ήταν αρκετές για να τον κάνουν να φαίνεται υπεράνθρωπος στους ανθρώπους της εποχής του.

Και αυτό ίσως είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιστορίας του: έπαιζε τόσο καλά, ώστε για πολλούς ήταν πιο εύκολο να πιστέψουν στον διάβολο παρά στο ταλέντο του.