Καρκίνος στο πάγκρεας: Πειραματικό εμβόλιο «εκπαιδεύει» το ανοσοποιητικό πριν εμφανιστεί η νόσος

Μια νέα, πολλά υποσχόμενη προσέγγιση στη μάχη κατά του καρκίνου του παγκρέατος έρχεται από την ανοσοθεραπεία, με ένα πειραματικό εμβόλιο να δείχνει ότι μπορεί να «εκπαιδεύσει» τον οργανισμό να εντοπίζει επικίνδυνες γενετικές αλλαγές πριν αυτές εξελιχθούν σε καρκίνο.

Το εμβόλιο mKRAS-VAX στοχεύει το γονίδιο KRAS, μία από τις σημαντικότερες γενετικές αιτίες που συνδέονται με την εμφάνιση της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου.

Οι μεταλλάξεις του KRAS εντοπίζονται στη συντριπτική πλειονότητα των καρκίνων του παγκρέατος, αλλά και σε αλλοιώσεις που προηγούνται της νόσου.

Η καινοτομία της νέας μεθόδου βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν περιμένει την εμφάνιση του όγκου.

Αντίθετα, προσπαθεί να δώσει στο ανοσοποιητικό σύστημα τη δυνατότητα να αναγνωρίζει και να καταστρέφει κύτταρα που παρουσιάζουν ύποπτες μεταλλάξεις, σε ένα στάδιο όπου η ασθένεια μπορεί ακόμη να προληφθεί.

Η πρώτη κλινική δοκιμή πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς και τα αποτελέσματά της δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Discovery.

Στη μελέτη συμμετείχαν 20 άνθρωποι με αυξημένο γενετικό κίνδυνο για καρκίνο του παγκρέατος, οι οποίοι είχαν ήδη εντοπισμένες προκαρκινικές αλλοιώσεις. Οι εθελοντές έλαβαν τέσσερις δόσεις του εμβολίου μέσα σε διάστημα 13 εβδομάδων.

Τα αποτελέσματα προκάλεσαν αισιοδοξία στους επιστήμονες: στο 90% των συμμετεχόντων το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιήθηκε και δημιούργησε ειδικά κύτταρα που μπορούσαν να αναγνωρίζουν τις μεταλλάξεις του KRAS.

Μάλιστα, η ανοσολογική αυτή απόκριση δεν ήταν προσωρινή, καθώς τα κύτταρα παρέμεναν ανιχνεύσιμα στον οργανισμό ακόμη και δύο χρόνια μετά τον εμβολιασμό.

Ακόμη πιο σημαντικό ήταν το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, η οποία διήρκεσε κατά μέσο όρο 16,5 μήνες, κανένας από τους συμμετέχοντες δεν εμφάνισε καρκίνο του παγκρέατος ή αλλοίωση που να απαιτούσε χειρουργική αντιμετώπιση.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που καταγράφηκαν ήταν περιορισμένες και παρόμοιες με εκείνες που εμφανίζονται σε αρκετές ανοσοθεραπείες, όπως κόπωση, ρίγη, συμπτώματα γρίπης και τοπική αντίδραση στο σημείο της ένεσης.

Οι ερευνητές πάντως κρατούν χαμηλούς τόνους, καθώς πρόκειται για την πρώτη φάση κλινικής δοκιμής, η οποία έχει ως βασικό στόχο να ελέγξει την ασφάλεια και την ανοσολογική αντίδραση.

Χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες για να αποδειχθεί αν το εμβόλιο μπορεί πράγματι να μειώσει την εμφάνιση της νόσου.

Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει μία από τις πιο δύσκολες μορφές καρκίνου, καθώς συχνά διαγιγνώσκεται όταν βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η πρόληψη μέσω της έγκαιρης στόχευσης των γενετικών αλλαγών μπορεί να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο βήμα.

Το mKRAS-VAX εξετάζεται ήδη και σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική αφαίρεση όγκου, με στόχο να μειωθούν οι πιθανότητες υποτροπής.

Αν τα επόμενα στάδια των δοκιμών επιβεβαιώσουν τα αρχικά ευρήματα, η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο αντιμετώπισης μιας από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου, μεταφέροντας τη μάχη από τη θεραπεία της νόσου στην πρόληψή της.