Έχεις 1.000 ευρώ στην άκρη; – Πόσο πραγματικά χάνουν σε αξία όσο μένουν ακίνητα

Το να έχει κάποιος 1.000 ευρώ στην άκρη ακούγεται πάντα καλύτερο από το να μην έχει καθόλου αποταμίευση. Το πρόβλημα είναι ότι τα χρήματα που μένουν ακίνητα για χρόνια δεν παραμένουν πραγματικά ίδια, ακόμη κι αν ο αριθμός στον λογαριασμό δεν αλλάξει ποτέ.

Ο λόγος είναι ο πληθωρισμός. Όταν οι τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών ανεβαίνουν, η αγοραστική δύναμη των χρημάτων μειώνεται. Με άλλα λόγια, τα 1.000 ευρώ παραμένουν 1.000 ευρώ, αλλά με αυτά μπορείς σταδιακά να αγοράσεις λιγότερα.

Τα 1.000 ευρώ δεν είναι πάντα «τα ίδια» 1.000 ευρώ

Ας υποθέσουμε ότι ο πληθωρισμός κινείται κατά μέσο όρο στο 3% ετησίως. Αν τα χρήματά σου δεν αποδίδουν τίποτα, μετά από έναν χρόνο τα 1.000 ευρώ θα έχουν αγοραστική δύναμη αντίστοιχη περίπου με 970 ευρώ σε σημερινές τιμές.

Μετά από πέντε χρόνια η διαφορά γίνεται πολύ πιο αισθητή. Η αγοραστική τους δύναμη θα έχει πέσει περίπου στα 860 ευρώ. Στα δέκα χρόνια, τα ίδια 1.000 ευρώ θα αντιστοιχούν σε κάτι λιγότερο από 750 ευρώ σημερινής αξίας.

Και αυτό χωρίς να έχει φύγει ούτε ένα ευρώ από τον λογαριασμό.

Αν ο πληθωρισμός είναι μεγαλύτερος, η απώλεια επιταχύνεται

Με μέσο πληθωρισμό 2%, η απώλεια σε βάθος δεκαετίας είναι σαφώς μικρότερη. Με 4% όμως, η εικόνα αλλάζει σημαντικά και τα 1.000 ευρώ μπορεί να έχουν αγοραστική δύναμη κοντά στα 675 ευρώ σε σημερινές τιμές.

Γι’ αυτό και ο πληθωρισμός συχνά περιγράφεται ως ένας «αόρατος φόρος» πάνω στις αποταμιεύσεις. Δεν αφαιρεί χρήματα απευθείας από τον λογαριασμό σου, αλλά μειώνει σταθερά το τι μπορούν να αγοράσουν.

Γιατί δεν το καταλαβαίνουμε αμέσως

Η απώλεια αγοραστικής δύναμης δεν φαίνεται όπως μια χρέωση στην τράπεζα. Αν είχες 1.000 ευρώ πέρυσι και εξακολουθείς να βλέπεις 1.000 ευρώ σήμερα, ο εγκέφαλος θεωρεί εύκολα ότι δεν έχει αλλάξει τίποτα.

Η διαφορά φαίνεται όταν πας να αγοράσεις τα ίδια πράγματα. Ένα καλάθι σούπερ μάρκετ, ένας καφές, ένα γεύμα, ένα εισιτήριο ή μια υπηρεσία που κόστιζε λιγότερο πριν από μερικά χρόνια μπορεί σήμερα να απαιτεί αισθητά περισσότερα χρήματα.

Έτσι, χωρίς να έχει μειωθεί το υπόλοιπό σου, έχει μειωθεί ουσιαστικά η δύναμή του.

Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να κρατάμε μετρητά;

Όχι. Η ύπαρξη ενός ποσού άμεσα διαθέσιμου είναι σημαντική για έκτακτες ανάγκες και απρόβλεπτα έξοδα. Το πρόβλημα ξεκινά όταν μεγάλα ποσά παραμένουν για χρόνια σε λογαριασμούς ή ακόμη και στο σπίτι χωρίς καμία απόδοση.

Εκεί η σύγκριση είναι απλή: αν τα χρήματα αποδίδουν λιγότερο από τον πληθωρισμό, τότε σε πραγματικούς όρους η αξία τους εξακολουθεί να μειώνεται. Αν, για παράδειγμα, μια κατάθεση αποδίδει 1% ενώ ο πληθωρισμός βρίσκεται στο 3%, η πραγματική απώλεια εξακολουθεί να υπάρχει.

Η διαφορά ανάμεσα στην αποταμίευση και την επένδυση

Η αποταμίευση έχει κυρίως στόχο την ασφάλεια και τη ρευστότητα. Η επένδυση έχει διαφορετικό στόχο: να προσπαθήσει να διατηρήσει ή να αυξήσει την αξία του κεφαλαίου με την πάροδο του χρόνου.

Αυτό βέβαια συνοδεύεται από διαφορετικά επίπεδα κινδύνου. Καμία επένδυση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν εγγυημένος τρόπος προστασίας από τον πληθωρισμό και κάθε επιλογή χρειάζεται να εξετάζεται με βάση τον χρονικό ορίζοντα και το ρίσκο που μπορεί να αναλάβει κάποιος.

Το βασικό όμως παραμένει το ίδιο: το να μην κάνεις τίποτα με τα χρήματά σου δεν σημαίνει ότι η αξία τους μένει σταθερή.

Η μεγαλύτερη ζημιά φαίνεται με τον χρόνο

Σε έναν χρόνο, η διαφορά μπορεί να μοιάζει μικρή. Σε δέκα ή είκοσι χρόνια όμως, η επίδραση του πληθωρισμού συσσωρεύεται και γίνεται εντυπωσιακή.

Γι’ αυτό τα 1.000 ευρώ που φυλάχθηκαν κάποτε σε ένα συρτάρι μπορεί δεκαετίες αργότερα να αγοράζουν πολύ λιγότερα από όσα μπορούσαν όταν μπήκαν εκεί. Ο αριθμός πάνω στο χαρτονόμισμα δεν αλλάζει, αλλά η πραγματική του δύναμη αλλάζει συνεχώς.

Και αυτό είναι ίσως το πιο παράξενο με τα χρήματα: μπορεί να μην ξοδέψεις ούτε ένα ευρώ και παρ’ όλα αυτά, χρόνο με τον χρόνο, να γίνεσαι λίγο φτωχότερος.