Νέα χημική ουσία στα πλαστικά συνδέεται με χαμηλότερο βάρος γέννησης βρεφών

Μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως σε πλαστικές συσκευασίες τροφίμων, παιδικά παιχνίδια και ιατρικές συσκευές συνδέεται με χαμηλότερο βάρος γέννησης βρεφών, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU Langone Health).

Πρόκειται για το DINCH, έναν πλαστικοποιητή που παρουσιάστηκε ως ασφαλέστερη εναλλακτική λύση σε σχέση με τις φθαλικές ενώσεις, για τις οποίες έχουν διατυπωθεί ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις τους στην υγεία.

Ωστόσο, τα νέα ευρήματα εγείρουν ερωτήματα για το κατά πόσο η συγκεκριμένη ουσία είναι πράγματι ακίνδυνη, καθώς η έκθεση σε υψηλότερα επίπεδά της κατά την εγκυμοσύνη συσχετίστηκε με μικρότερο βάρος των νεογνών.

Οι ερευνητές εξέτασαν στοιχεία από περισσότερες από 6.600 εγκυμοσύνες, τα οποία συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ECHO των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ.

DINCH εντοπίστηκε στα ούρα έως και του 70% των γυναικών που συμμετείχαν στην έρευνα.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, κάθε δεκαπλάσια αύξηση της έκθεσης στην ουσία συνδέθηκε με μείωση του βάρους γέννησης κατά 27 γραμμάρια. Για σύγκριση, το μέσο βάρος ενός νεογνού υπολογίζεται περίπου στα 3.400 γραμμάρια.

Παράλληλα, οι γυναίκες με υψηλότερα επίπεδα της χημικής ουσίας παρουσίαζαν αυξημένη πιθανότητα να γεννήσουν βρέφη που χαρακτηρίζονται ως μικρά για την ηλικία κύησης.

Πού χρησιμοποιείται το DINCH

Το DINCH χρησιμοποιείται για να κάνει τα πλαστικά πιο εύκαμπτα και ανθεκτικά. Απαντάται σε προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως μεμβράνες τροφίμων, πλαστικά πώματα κρασιού, παιδικά παιχνίδια, ιατρικές συσκευές, ορισμένα υφάσματα και δάπεδα.

Η χρήση του αυξήθηκε όταν οι ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση άρχισαν να λαμβάνουν μέτρα για τον περιορισμό συγκεκριμένων φθαλικών ενώσεων, όπως το DEHP. Η βιομηχανία αναζήτησε εναλλακτικές λύσεις και το DINCH προωθήθηκε ως επιλογή υψηλής ασφάλειας.

Η παραγωγή του, ωστόσο, αυξήθηκε σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Από περίπου 25.000 τόνους το 2002 έφτασε τους 400.000 τόνους το 2024, σε παγκόσμιο επίπεδο. Μεταξύ των βασικών παραγωγών του συγκαταλέγεται η γερμανική χημική εταιρεία BASF.

Οι πιθανές επιπτώσεις στην εμβρυϊκή ανάπτυξη

Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο το DINCH να επηρεάζει την ορμονική λειτουργία της εγκύου και, κατ’ επέκταση, τις διαδικασίες που ρυθμίζουν την ανάπτυξη του εμβρύου.

Προηγούμενες έρευνες σε ζώα και ανθρώπινα κύτταρα έχουν δείξει ότι μεταβολικά προϊόντα της συγκεκριμένης ουσίας ενδέχεται να παρεμβαίνουν σε ορμόνες που σχετίζονται με την εμβρυϊκή ανάπτυξη.

Επίσης, έχει εξεταστεί η πιθανότητα να προκαλούν φλεγμονή, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στο έμβρυο.

Το χαμηλό βάρος γέννησης και η περιορισμένη ανάπτυξη κατά την κύηση έχουν συσχετιστεί σε προηγούμενες μελέτες με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας αργότερα στη ζωή, μεταξύ των οποίων καρδιαγγειακές παθήσεις, παχυσαρκία και μαθησιακές δυσκολίες.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη έρευνα δεν αποδεικνύει ότι το DINCH προκαλεί άμεσα αυτές τις επιπλοκές.

Η «ατυχής υποκατάσταση» και η ανάγκη ελέγχων

Η περίπτωση του DINCH επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της λεγόμενης «ατυχούς υποκατάστασης».

Πρόκειται για την πρακτική κατά την οποία μια χημική ουσία αντικαθίσταται από μια άλλη, χωρίς να έχει προηγηθεί επαρκής έλεγχος των πιθανών επιπτώσεών της στην ανθρώπινη υγεία.

Ανάλογες ανησυχίες έχουν διατυπωθεί και για τις ενώσεις GenX, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν ως εναλλακτικές ορισμένων PFAS, γνωστών ως «παντοτινών χημικών».

Μεταγενέστερες έρευνες ανέδειξαν πιθανούς κινδύνους που συνδέονται με την τοξικότητά τους.

«Οι χημικές ουσίες πρέπει να ελέγχονται κατάλληλα ως προς την ασφάλειά τους πριν εκτεθούν σε ευρεία κλίμακα στο ευρύτερο ανυποψίαστο κοινό», δήλωσε ο Λεονάρντο Τρασάντε, ένας από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης του NYU.

Ανησυχία εκφράζει και το Food Packaging Forum, οργανισμός με έδρα την Ελβετία, ο οποίος επισημαίνει ότι υπάρχουν ενδείξεις πως το DINCH μπορεί να μεταφέρεται από τις συσκευασίες στα τρόφιμα. Παράλληλα, τα επίπεδα έκθεσης στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται να αυξάνονται, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για τις επιπτώσεις του στην υγεία.

Ο Τρασάντε ζητά αυστηρότερη εποπτεία των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στις συσκευασίες τροφίμων και σε άλλα οικιακά προϊόντα, υπογραμμίζοντας ότι οι απαραίτητοι έλεγχοι πρέπει να πραγματοποιούνται πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά.

Στο μεταξύ, ως τρόπους περιορισμού της έκθεσης, προτείνονται η επιλογή προϊόντων χωρίς πλαστική συσκευασία όπου αυτό είναι εφικτό, η προτίμηση τροφίμων σε γυάλινα δοχεία και η χρήση γυάλινων ή ξύλινων σκευών στην κουζίνα.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα γύρω από το DINCH, καθώς η ευρεία χρήση του έχει προηγηθεί της πλήρους κατανόησης των πιθανών επιπτώσεών του στην ανθρώπινη υγεία.