Γιατί ξεχνάμε αν κλειδώσαμε την πόρτα φεύγοντας από το σπίτι; – Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο

Έχετε φύγει από το σπίτι και λίγα λεπτά αργότερα αναρωτιέστε αν κλειδώσατε την πόρτα;

Πρόκειται για μια συνηθισμένη εμπειρία που μπορεί να μας αναγκάσει να επιστρέψουμε για να ελέγξουμε, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι αντιμετωπίζουμε πρόβλημα μνήμης.

Η εξήγηση μπορεί να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος καταγράφει τις καθημερινές μας συνήθειες, ιδιαίτερα όταν εκτελούμε μια κίνηση μηχανικά, χωρίς να της αφιερώνουμε την προσοχή μας.

Γιατί δεν θυμόμαστε αν κλειδώσαμε

Η έξοδος από το σπίτι περιλαμβάνει συνήθως μια σειρά από γνώριμες κινήσεις: παίρνουμε τα κλειδιά, ελέγχουμε αν έχουμε το κινητό μας, φοράμε το μπουφάν και κλείνουμε την πόρτα. Όταν όλα γίνονται βιαστικά, η προσοχή μας μπορεί να βρίσκεται αλλού.

Ενδέχεται, για παράδειγμα, να σκεφτόμαστε τις υποχρεώσεις της ημέρας, να διαβάζουμε ένα μήνυμα ή να προσπαθούμε να μην αργήσουμε σε ένα ραντεβού. Έτσι, η πράξη του κλειδώματος μπορεί να μην καταγραφεί στη μνήμη μας με αρκετή σαφήνεια, με αποτέλεσμα να δυσκολευόμαστε να ανακαλέσουμε αργότερα τι ακριβώς κάναμε.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ξεχάσαμε να κλειδώσουμε. Μπορεί απλώς να μην έχουμε μια ξεκάθαρη ανάμνηση της συγκεκριμένης κίνησης.

Παρόμοιες αμφιβολίες εμφανίζονται και σε άλλες καθημερινές καταστάσεις, όπως όταν αναρωτιόμαστε αν σβήσαμε τα φώτα, αν κλείσαμε τον θερμοσίφωνα ή αν αποσυνδέσαμε μια ηλεκτρική συσκευή.

Πότε ο επανέλεγχος συνδέεται με το άγχος

Η επιστροφή στην πόρτα για έναν δεύτερο έλεγχο δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ψυχολογικής διαταραχής. Η ανάγκη να βεβαιωθούμε ότι το σπίτι μας είναι ασφαλές είναι κατανοητή, ειδικά όταν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος ανησυχίας.

Διαφορετική είναι, ωστόσο, η κατάσταση όταν ο έλεγχος επαναλαμβάνεται διαρκώς και η αμφιβολία επιμένει ακόμη και μετά την επιβεβαίωση ότι η πόρτα έχει κλειδώσει.

Στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD), οι ανεπιθύμητες και επίμονες σκέψεις μπορεί να προκαλούν έντονο άγχος, ενώ οι επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές χρησιμοποιούνται συχνά ως προσπάθεια ανακούφισης από αυτή τη δυσφορία.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ (NIMH), δεν αποτελεί κάθε επαναλαμβανόμενη συνήθεια καταναγκασμό. Σημασία έχει εάν η συμπεριφορά συνδέεται με έντονη δυσφορία, καταλαμβάνει σημαντικό μέρος της ημέρας και επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα.

Ποια σημάδια χρειάζονται προσοχή

Εάν κάποιος επιστρέφει επανειλημμένα στο σπίτι για να ελέγξει την πόρτα, καθυστερεί συστηματικά στις υποχρεώσεις του ή δεν μπορεί να ηρεμήσει παρά τις επανειλημμένες επιβεβαιώσεις, αξίζει να διερευνήσει τι προκαλεί αυτή την ανάγκη.

Το ίδιο ισχύει όταν ο φόβος μήπως έχει παραλείψει κάποια ενέργεια τον εμποδίζει να φύγει από το σπίτι ή όταν οι έλεγχοι γίνονται όλο και πιο χρονοβόροι.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η συζήτηση με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση της συμπεριφοράς και στην αναζήτηση κατάλληλης υποστήριξης.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, πάντως, η σκέψη «κλείδωσα την πόρτα;» μπορεί να είναι απλώς αποτέλεσμα αφηρημάδας ή μιας βιαστικής πρωινής ρουτίνας. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι ένας περιστασιακός επανέλεγχος, αλλά το κατά πόσο η αμφιβολία και η ανάγκη για επιβεβαίωση αρχίζουν να επηρεάζουν ουσιαστικά τη ζωή τους.