Νέα μέθοδος εντοπίζει που μπορεί να χτυπήσουν οι ισχυρότεροι σεισμοί αλλά όχι το… πότε θα γίνουν

Μια νέα μέθοδος που μπορεί να δείξει σε ποια σημεία είναι πιθανότερο να ξεκινήσει ένας ισχυρός σεισμός ανέπτυξαν επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ρίβερσαϊντ.

Η μέθοδος δεν μπορεί να προβλέψει την ακριβή ημέρα ή ώρα ενός σεισμού.

Μπορεί όμως να εντοπίσει τμήματα μεγάλων ρηγμάτων στα οποία έχει συσσωρευτεί σημαντική τάση και επομένως θεωρούνται πιο επικίνδυνα.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα GPS για να καταγράψουν τις πολύ μικρές μετακινήσεις του εδάφους. Με αυτά τα στοιχεία δημιούργησαν έναν αλγόριθμο που μπορεί να εντοπίζει τα σημεία όπου οι τεκτονικές πλάκες παραμένουν «κλειδωμένες» και συσσωρεύουν ενέργεια.

Η δοκιμή στην Καμτσάτκα

Η μέθοδος δοκιμάστηκε στη Ζώνη Καταβύθισης της Καμτσάτκα, στην ανατολική Ρωσία.

Οι επιστήμονες είχαν εντοπίσει πριν από την εκδήλωση ενός μεγάλου σεισμού ένα συγκεκριμένο τμήμα του ρήγματος όπου είχε συσσωρευτεί ένταση.

Ο σεισμός στη συνέχεια σημειώθηκε στην ίδια περιοχή που είχε υποδείξει το μοντέλο.

Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το αποτέλεσμα ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς δείχνει ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό των πιο επικίνδυνων σημείων ενός μεγάλου ρήγματος.

Τι είναι οι «ασπερίτες»

Η μέθοδος επικεντρώνεται στις λεγόμενες ασπερίτες (asperities). Πρόκειται για τμήματα ενός ρήγματος που παραμένουν περισσότερο «κολλημένα», εμποδίζοντας την ελεύθερη κίνηση των τεκτονικών πλακών.

Καθώς οι πλάκες συνεχίζουν να κινούνται, η τάση αυξάνεται στα συγκεκριμένα σημεία. Όταν η συσσωρευμένη ενέργεια ξεπεράσει τα όρια αντοχής του ρήγματος, μπορεί να προκληθεί απότομη ρήξη και ισχυρός σεισμός.

Οι ζώνες καταβύθισης θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνες, καθώς έχουν προκαλέσει ορισμένους από τους μεγαλύτερους σεισμούς που έχουν καταγραφεί, ακόμη και πάνω από 8,5 Ρίχτερ, ενώ μπορούν να προκαλέσουν και καταστροφικά τσουνάμι.

Δεν μπορεί να προβλέψει το πότε

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι η μέθοδος δεν αποτελεί σύστημα πρόγνωσης σεισμών.

Μπορεί να δείξει πού έχει συσσωρευτεί τάση, αλλά όχι πότε ακριβώς θα απελευθερωθεί.

Επίσης, δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια το μέγεθος ενός σεισμού ή το ύψος ενός πιθανού τσουνάμι.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Καμτσάτκα, όπου σημειώθηκαν πολύ ισχυροί σεισμοί τόσο το 1952 όσο και το 2025, αλλά τα δύο γεγονότα δεν είχαν ακριβώς την ίδια συμπεριφορά. Ο σεισμός του 2025 προκάλεσε μικρότερο τσουνάμι, γεγονός που δείχνει ότι διαφορετικά τμήματα του ρήγματος μπορούν να κινηθούν με διαφορετικό τρόπο.

Έρευνες σε Ιαπωνία, Μεξικό και Νέα Ζηλανδία

Η ερευνητική ομάδα εξετάζει πλέον αν η ίδια μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες σεισμογενείς περιοχές.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται η Ιαπωνία, το Μεξικό, η Νέα Ζηλανδία και ο Βορειοδυτικός Ειρηνικός.

Παράλληλα, οι επιστήμονες εξετάζουν αν αντίστοιχες τεχνικές μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την καλύτερη μελέτη των ρηγμάτων στην Καλιφόρνια.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα παραμένει η έλλειψη επαρκών δεδομένων από τον πυθμένα των ωκεανών. Πολλά από τα σημαντικότερα ρήγματα του πλανήτη βρίσκονται κάτω από τη θάλασσα, όπου οι μετρήσεις είναι πολύ πιο δύσκολες.

Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται πλέον ειδικά όργανα στον βυθό, ενώ οι επιστήμονες αναζητούν και νέες τεχνολογίες που θα μπορούσαν να προσφέρουν περισσότερα δεδομένα.

Ένα ακόμη εργαλείο για την αντιμετώπιση των σεισμών

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η νέα μέθοδος θα μπορούσε να βοηθήσει στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και στην καλύτερη προετοιμασία των περιοχών που κινδυνεύουν από ισχυρούς σεισμούς.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι αντί να προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα «πότε θα γίνει ο σεισμός», επικεντρώνεται στο «πού συσσωρεύεται η μεγαλύτερη τάση».

Για τους επιστήμονες, η καλύτερη χαρτογράφηση των επικίνδυνων τμημάτων των ρηγμάτων μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την εκτίμηση του σεισμικού κινδύνου και την προετοιμασία των πολιτών.

Η μέθοδος, πάντως, χρειάζεται περισσότερα και πιο ακριβή δεδομένα προτού μπορέσει να εφαρμοστεί ευρέως. Οι ερευνητές συνεχίζουν τις δοκιμές σε διαφορετικές σεισμογενείς περιοχές, με στόχο να κατανοήσουν καλύτερα τη συμπεριφορά των μεγάλων ρηγμάτων.