Υγεία
Η υπερβολική χρήση εισπνεόμενων φαρμάκων από ασθενείς με άσθμα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών καρδιαγγειακών προβλημάτων, αλλά και θανάτου, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο ERJ Open Research.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο αυξανόταν η χρήση των βρογχοδιασταλτικών βραχείας δράσης, τόσο αυξανόταν και ο κίνδυνος για προβλήματα όπως καρδιακή ανεπάρκεια, έμφραγμα του μυοκαρδίου και ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η συχνή ανάγκη για τέτοια φάρμακα μπορεί παράλληλα να αποτελεί ένδειξη ότι η αναπνευστική πάθηση δεν βρίσκεται υπό επαρκή έλεγχο.
Η μελέτη σε περισσότερους από 280.000 ασθενείς
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε στοιχεία από την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια περίθαλψη περισσότερων από 280.000 ασθενών με άσθμα ή ΧΑΠ στο Βέλγιο.
Οι επιστήμονες εξέτασαν τη χρήση δύο βασικών κατηγοριών βρογχοδιασταλτικών βραχείας δράσης: των β-αγωνιστών βραχείας δράσης (SABA) και των μουσκαρινικών ανταγωνιστών βραχείας δράσης (SAMA).
Τα συγκεκριμένα φάρμακα χρησιμοποιούνται κυρίως για την άμεση ανακούφιση από συμπτώματα όπως η δύσπνοια, καθώς βοηθούν στη χαλάρωση των μυών γύρω από τους αεραγωγούς και στη διευκόλυνση της αναπνοής.
Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το κάπνισμα, η σοβαρότητα της νόσου, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, άλλες παθήσεις και η λήψη άλλων φαρμάκων.
Αυξάνεται ο κίνδυνος όσο αυξάνεται η χρήση
Σε σύγκριση με ασθενείς που δεν χρησιμοποιούσαν βρογχοδιασταλτικά βραχείας δράσης, όσοι έκαναν χρήση SABA εμφάνιζαν 12% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου στην περίπτωση του άσθματος και 14% υψηλότερο στην περίπτωση της ΧΑΠ.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η συσχέτιση για τα SAMA. Ο κίνδυνος θανάτου ήταν 73% υψηλότερος στους ασθενείς με άσθμα και 36% υψηλότερος σε εκείνους με ΧΑΠ σε σχέση με τη μη χρήση.
Παράλληλα, η χρήση τριών ή περισσότερων εισπνεόμενων τον χρόνο, ανεξάρτητα από την κατηγορία τους, συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο θανάτου.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι οι ασθενείς χωρίς προηγούμενο ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις επιπτώσεις που σχετίζονται με την αυξημένη χρήση των συγκεκριμένων φαρμάκων.
Τι μπορεί να σημαίνει η συχνή χρήση
Η καθηγήτρια Lies Lahousse, από το Πανεπιστήμιο της Γάνδης και το Erasmus MC του Ρότερνταμ, επισήμανε ότι η υπερβολική χρήση βρογχοδιασταλτικών βραχείας δράσης δεν είναι σπάνιο φαινόμενο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, περίπου ένας στους πέντε ασθενείς με άσθμα και ένας στους τρεις ασθενείς με ΧΑΠ κάνουν υπερβολική χρήση εισπνεόμενων.
Η αυξημένη ανάγκη για ανακουφιστικά φάρμακα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το ίδιο το φάρμακο είναι η μοναδική αιτία των προβλημάτων. Μπορεί να αποτελεί και ένδειξη ότι η φλεγμονή ή η ίδια η αναπνευστική νόσος δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς.
Τόσο το μη ελεγχόμενο άσθμα όσο και η ΧΑΠ έχουν ήδη συσχετιστεί με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Πιθανές καρδιακές παρενέργειες
Ένας ακόμη παράγοντας που εξετάζουν οι επιστήμονες είναι η ίδια η επίδραση των βρογχοδιασταλτικών στον οργανισμό.
Τα SABA και SAMA μπορούν σε ορισμένους ασθενείς να προκαλέσουν καρδιαγγειακές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως ταχυκαρδία ή αρρυθμίες.
Έτσι, η αυξημένη χρήση μπορεί να επιβαρύνει έναν ήδη υπάρχοντα καρδιαγγειακό κίνδυνο, την ώρα που η ανεπαρκώς ελεγχόμενη αναπνευστική νόσος συνεχίζει να εξελίσσεται.
Τι πρέπει να κάνουν οι ασθενείς
Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως οι ασθενείς πρέπει να σταματήσουν να χρησιμοποιούν τα εισπνεόμενα φάρμακά τους.
Αντίθετα, η συχνή ή ολοένα και μεγαλύτερη ανάγκη για ανακουφιστικά εισπνεόμενα θα πρέπει να αποτελεί αφορμή για επικοινωνία με τον γιατρό και επανεκτίμηση της θεραπείας.
Μπορεί να χρειαστεί έλεγχος της πνευμονικής λειτουργίας, αξιολόγηση της θεραπείας συντήρησης ή έλεγχος του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιείται η συσκευή.
Ο δρ. Pavol Pobeha, μέλος ομάδας εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Αναπνευστικής Εταιρείας, τόνισε ότι τα εισπνεόμενα ανακούφισης παραμένουν σημαντικά για την αντιμετώπιση των οξέων συμπτωμάτων, όμως οι ασθενείς δεν θα πρέπει να εξαρτώνται υπερβολικά από αυτά.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι καλύτερη παρακολούθηση της χρήσης των εισπνεόμενων θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν έγκαιρα ασθενείς των οποίων το άσθμα ή η ΧΑΠ χρειάζεται επανεκτίμηση.
Σημαντικό: Η μελέτη δείχνει συσχέτιση και δεν αποδεικνύει ότι η αυξημένη χρήση των εισπνεόμενων προκαλεί από μόνη της τα καρδιαγγειακά προβλήματα ή τον θάνατο. Οι ασθενείς δεν πρέπει να αλλάζουν ή να διακόπτουν τη θεραπεία τους χωρίς να συμβουλευτούν τον γιατρό τους.
