Αλλαγή ώρας: Γιατί οι επιστήμονες θέλουν να μπει τέλος στο «μπρος-πίσω» των ρολογιών

Τέλος στην αλλαγή της ώρας δύο φορές τον χρόνο ζητούν επιστήμονες του ύπνου, επισημαίνοντας ότι η συνεχής μετακίνηση των δεικτών μπορεί να διαταράσσει το εσωτερικό ρολόι του ανθρώπου.

Καθώς η Ελλάδα περνά στη χειμερινή ώρα τα ξημερώματα της Κυριακής 25 Οκτωβρίου, το ζήτημα επανέρχεται στο προσκήνιο, με τους ειδικούς να υποστηρίζουν ότι ένα σταθερό ωράριο θα ήταν πιο συμβατό με τη λειτουργία του οργανισμού.

Στις 04:00 τα ξημερώματα της Κυριακής, τα ρολόγια θα γυρίσουν μία ώρα πίσω, στις 03:00. Αν και η αλλαγή σημαίνει μία επιπλέον ώρα ύπνου, το ανθρώπινο σώμα δεν προσαρμόζεται απαραίτητα αμέσως στη νέα ώρα.

Ο οργανισμός λειτουργεί με βάση τον κιρκάδιο ρυθμό, έναν εσωτερικό μηχανισμό που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και αφύπνισης, την έκκριση ορμονών, τη θερμοκρασία του σώματος και άλλες λειτουργίες.

Το φυσικό φως αποτελεί το σημαντικότερο σήμα για τον συγχρονισμό του με την εναλλαγή ημέρας και νύχτας.

Γιατί οι ειδικοί προτιμούν τη χειμερινή ώρα

Η Βρετανική Εταιρεία Ύπνου έχει ταχθεί υπέρ της κατάργησης της εξαμηνιαίας αλλαγής ώρας. Σε επιστημονική θέση που δημοσιεύθηκε στο Journal of Sleep Research, υποστηρίζει ότι, εάν καθιερωθεί ένα σταθερό ωράριο για όλο το έτος, η χειμερινή ώρα είναι η προτιμότερη επιλογή.

Το βασικό επιχείρημα αφορά το πρωινό φως, το οποίο βοηθά τον εγκέφαλο να συγχρονίζει το βιολογικό ρολόι με το φυσικό περιβάλλον.

Αντίθετα, η μόνιμη θερινή ώρα θα σήμαινε πιο σκοτεινά πρωινά κατά τη διάρκεια του χειμώνα, με αποτέλεσμα να μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στο κοινωνικό πρόγραμμα και στον φυσικό κύκλο φωτός και σκοταδιού.

Η μεταβολή της ώρας δεν αλλάζει τις πραγματικές συνθήκες φωτισμού, αλλά μετακινεί το καθημερινό πρόγραμμα κατά 60 λεπτά. Για ορισμένους ανθρώπους, αυτό μπορεί να συνοδεύεται από υπνηλία, κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης και διαταραχές στον ύπνο.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στον ύπνο

Ο κιρκάδιος ρυθμός συμμετέχει στη ρύθμιση πολλών λειτουργιών του οργανισμού, από τον μεταβολισμό και την πέψη έως την ορμονική δραστηριότητα και τη θερμοκρασία του σώματος.

Η προσωρινή απορρύθμισή του μπορεί να συνδέεται με μειωμένη ενέργεια, δυσκολίες στη μνήμη και στη συγκέντρωση, υπνηλία και πεπτικές ενοχλήσεις. Οι επιστήμονες εξετάζουν, παράλληλα, τη σχέση του με την καρδιαγγειακή υγεία και τον μεταβολισμό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η αλλαγή της ώρας κατά μία ώρα προκαλεί από μόνη της κάποια πάθηση.

Το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στις πιθανές επιπτώσεις της επαναλαμβανόμενης μετατόπισης του ωραρίου και στην ασυμφωνία που μπορεί να δημιουργείται ανάμεσα στο βιολογικό ρολόι και στις καθημερινές υποχρεώσεις.

Τι έδειξε η μελέτη του Stanford

Έρευνα του Stanford Medicine εξέτασε τρία πιθανά σενάρια: τη μόνιμη χειμερινή ώρα, τη μόνιμη θερινή ώρα και τη συνέχιση της σημερινής εναλλαγής δύο φορές τον χρόνο.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του μαθηματικού μοντέλου, η καθιέρωση σταθερής ώρας θα μπορούσε να περιορίσει την επιβάρυνση του κιρκάδιου ρυθμού.

Η μόνιμη χειμερινή ώρα εμφάνισε τα μεγαλύτερα συνολικά πιθανά οφέλη, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης έκθεσης στο πρωινό φως.

Για τις ΗΠΑ, οι ερευνητές εκτίμησαν ότι η μόνιμη χειμερινή ώρα θα μπορούσε να συνδέεται με περίπου 2,6 εκατομμύρια λιγότερους ανθρώπους με παχυσαρκία και περίπου 300.000 λιγότερους ανθρώπους με ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου, σε σύγκριση με το σημερινό σύστημα.

Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν εκτιμήσεις και όχι αποδείξεις ότι η αλλαγή ώρας προκαλεί άμεσα παχυσαρκία ή εγκεφαλικά επεισόδια. Για ορισμένες άλλες παθήσεις, όπως η στεφανιαία νόσος, το μοντέλο δεν έδειξε αντίστοιχη σημαντική διαφορά.

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η σταθερότητα στο ωράριο μπορεί να διευκολύνει τον συγχρονισμό του οργανισμού με το φυσικό φως. Έτσι, η συζήτηση για το τέλος της αλλαγής ώρας αφορά όχι μόνο την καθημερινότητα, αλλά και το κατά πόσο το σημερινό σύστημα συμβαδίζει με τις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού.