Ηλεκτρονικές απάτες: 13 μέτρα για να μπλοκάρονται οι επιτήδειοι πριν «αδειάσουν» τους λογαριασμούς

Δεκατρία νέα μέτρα για να μπλοκάρονται οι επιτήδειοι πριν «αδειάσουν» τους λογαριασμούς των θυμάτων επεξεργάζεται το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, καθώς οι ηλεκτρονικές απάτες εξελίσσονται και οι δράστες χρησιμοποιούν πλέον ακόμη και τεχνητή νοημοσύνη για να παραπλανήσουν τους πολίτες.

Το νέο σχέδιο προβλέπει τη στενότερη συνεργασία Αστυνομίας, τραπεζών, τηλεπικοινωνιακών παρόχων, ΑΑΔΕ και άλλων φορέων, με στόχο ένα περιστατικό απάτης να μπορεί να εντοπίζεται και να αντιμετωπίζεται σε πραγματικό χρόνο.

Οι προτάσεις παρουσιάστηκαν πριν από περίπου δύο εβδομάδες σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του υπουργού Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας.

Κεντρικό μέτρο αποτελεί η δημιουργία Εθνικού Κέντρου Αντιμετώπισης Απάτης (ΕΚΑΑ), το οποίο θα λειτουργεί σε 24ωρη βάση και θα συνδέει τους αρμόδιους φορείς.

Παράλληλα, σχεδιάζεται εθνική βάση Fraud Intelligence, στην οποία θα συγκεντρώνονται και θα αναλύονται δεδομένα από περιστατικά οικονομικής απάτης. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούν να εντοπίζονται ύποπτες κινήσεις και λογαριασμοί που συνδέονται με διαφορετικές υποθέσεις.

Για παράδειγμα, εάν ένας συγκεκριμένος IBAN εμφανίζεται σε ύποπτες συναλλαγές σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, το σύστημα θα μπορεί να ενεργοποιεί αυτόματο alert.

Στόχος η άμεση διακοπή της συναλλαγής

Το σχέδιο προβλέπει επίσης κοινό πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης για τις περιπτώσεις απάτης. Στόχος είναι να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και οι πολλαπλές επικοινωνίες μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Η επιδίωξη είναι οι απαραίτητες ενέργειες να μπορούν να ολοκληρώνονται μέσα σε 30 λεπτά, από τη στιγμή που θα αναφερθεί το περιστατικό.

Η παρέμβαση θα μπορεί να αφορά ολόκληρη την αλυσίδα της απάτης: από την τηλεφωνική κλήση, το SMS ή το e-mail μέχρι την εντολή πληρωμής, τον λογαριασμό που δέχεται τα χρήματα, το money mule, τη μεταφορά, την ανάληψη και το ξέπλυμα.

Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται η εφαρμογή «έξυπνης» καθυστέρησης σε συναλλαγές υψηλού κινδύνου, όταν τα συστήματα εντοπίζουν συγκεκριμένες ενδείξεις.

Fraud Alert και έλεγχος των «μουλαριών»

Μία ακόμη δράση αφορά τη δημιουργία εθνικού Fraud Alert μεταξύ των τραπεζών, ώστε οι πληροφορίες για ύποπτες συναλλαγές να μπορούν να αξιοποιούνται ταχύτερα.

Η επαλήθευση του δικαιούχου πληρωμής λειτουργεί ήδη στην Ελλάδα από τον Οκτώβριο του 2025, ενώ το επόμενο βήμα αφορά την Verification of Risk, δηλαδή την αξιολόγηση του κινδύνου μιας συναλλαγής.

Παράλληλα, προβλέπεται κοινό πρόγραμμα Αστυνομίας και τραπεζών για τα Money Mules, δηλαδή τα πρόσωπα ή τους λογαριασμούς που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά παράνομου χρήματος.

Πλαστές κλήσεις και μηνύματα

Στα μέτρα περιλαμβάνεται και εθνικό σύστημα πιστοποίησης Caller ID, ώστε να περιοριστεί η παραποίηση τηλεφωνικών αριθμών.

Σήμερα ένας απατεώνας μπορεί να εμφανίσει στην οθόνη του θύματος έναν αριθμό που παραπέμπει σε τράπεζα, δημόσια υπηρεσία ή άλλη αξιόπιστη πηγή. Με το νέο σύστημα θα επιχειρείται η επιβεβαίωση της γνησιότητας του αριθμού.

Αν αυτό δεν είναι δυνατό, η κλήση θα μπορεί, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, να μην εμφανίζεται ή να μπλοκάρεται.

Παράλληλα, προβλέπεται εθνικό μητρώο ονομάτων αποστολέων για SMS, ενώ οι πάροχοι μαζικών μηνυμάτων θα υπόκεινται σε αυξημένους ελέγχους.

Τι προβλέπεται για phishing και deepfakes

Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη Fast Takedown Protocol για την ταχεία αφαίρεση επιβεβαιωμένα κακόβουλων ιστοσελίδων.

Στο στόχαστρο μπαίνουν ιστοσελίδες phishing, ψεύτικες επενδυτικές πλατφόρμες και σελίδες που υποδύονται πραγματικούς οργανισμούς ή επιχειρήσεις.

Παράλληλα, θα δημιουργηθεί ειδική ομάδα για την αντιμετώπιση των Investment Fraud και Deepfake Fraud, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται πλέον για τη δημιουργία ψεύτικων βίντεο και ηχητικών μηνυμάτων που μπορούν να κάνουν μια απάτη να φαίνεται πραγματική.

Νέα γραμμή καταγγελιών και προστασία θυμάτων

Στο πλαίσιο των δράσεων εξετάζεται η αξιοποίηση του 11188, της γραμμής της Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, ως σημείου άμεσης αναφοράς για περιστατικά απάτης.

Παράλληλα, εξετάζεται νομοθετική παρέμβαση για τις περιπτώσεις APP Fraud, όπου το θύμα παρασύρεται από τον δράστη και εγκρίνει το ίδιο μια τραπεζική πληρωμή.

Η προτεινόμενη νομοθετική μελέτη θα αφορά τον επιμερισμό της οικονομικής ζημιάς, ενώ η Τράπεζα της Ελλάδος θα καθορίζει τα όρια αποζημίωσης και τις σχετικές εξαιρέσεις.

Οι τράπεζες θα μπορούν επίσης να προσφέρουν προαιρετικά πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας, όπως χαμηλότερα ημερήσια όρια αναλήψεων ή καθυστέρηση μεγάλων πληρωμών προς νέους δικαιούχους.

Τα 13 μέτρα δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί και απαιτούνται νομοθετικές ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τη διαλειτουργικότητα των φορέων.

Παράλληλα, σχεδιάζεται εθνική καμπάνια ενημέρωσης των πολιτών, με το βασικό μήνυμα να είναι σαφές: «Καμία τράπεζα, Αστυνομία ή δημόσια υπηρεσία δεν θα σου ζητήσει κωδικούς για να “σώσει” τα χρήματά σου».