Είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της Ρωσίας και ένα αντικείμενο που εκατομμύρια άνθρωποι έχουν κρατήσει στα χέρια τους. Η χαρακτηριστική ξύλινη κούκλα με τα ζωγραφισμένα μάγουλα και το παραδοσιακό μαντίλι ανοίγει στη μέση, αποκαλύπτοντας μια μικρότερη κούκλα, η οποία κρύβει μια ακόμη μικρότερη. Η διαδικασία συνεχίζεται μέχρι να εμφανιστεί η τελευταία, μικροσκοπική φιγούρα.
Η περίφημη μπαμπούσκα, που στην πραγματικότητα ονομάζεται ματριόσκα, έχει ιστορία πολύ νεότερη απ’ ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι. Παρότι θεωρείται παραδοσιακό ρωσικό αντικείμενο με ρίζες βαθιά στο παρελθόν, η πρώτη της μορφή δημιουργήθηκε μόλις στα τέλη του 19ου αιώνα.
Πώς δημιουργήθηκε η πρώτη ματριόσκα
Η γέννησή της τοποθετείται γύρω στο 1890, σε εργαστήριο παιχνιδιών που συνδεόταν με τον Ρώσο βιομήχανο και προστάτη των τεχνών Σάββα Μαμόντοφ.
Ο ξυλογλύπτης Βασίλι Ζβιοζντότσκιν κατασκεύασε τις ξύλινες φιγούρες, ενώ ο ζωγράφος Σεργκέι Μαλιούτιν συνδέθηκε με τον σχεδιασμό και τη διακόσμησή τους.
Η πρώτη γνωστή ματριόσκα αποτελούνταν από οκτώ φιγούρες. Η μεγαλύτερη απεικόνιζε μια γυναίκα με παραδοσιακή ρωσική ενδυμασία, που κρατούσε έναν κόκορα. Στο εσωτερικό της βρίσκονταν μικρότερα κορίτσια, ένα αγόρι και, στο τέλος, ένα φασκιωμένο μωρό.
Η απροσδόκητη σχέση με την Ιαπωνία
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες είναι ότι η ιδέα της κούκλας ενδέχεται να μην προήλθε αποκλειστικά από τη Ρωσία.
Σύμφωνα με μια διαδεδομένη ιστορική εκδοχή, οι δημιουργοί εμπνεύστηκαν από ιαπωνικές ξύλινες φιγούρες που τοποθετούνταν η μία μέσα στην άλλη.
Αντίστοιχες τεχνικές κατασκευής αντικειμένων υπήρχαν ήδη στην Ασία, πολύ πριν εμφανιστεί η ρωσική ματριόσκα.
Ωστόσο, οι ακριβείς συνθήκες δημιουργίας της πρώτης ρωσικής κούκλας παραμένουν αντικείμενο ιστορικής συζήτησης.
Γιατί την αποκαλούμε μπαμπούσκα
Η λέξη «μπαμπούσκα» στα ρωσικά σημαίνει «γιαγιά». Δεν αποτελεί, όμως, την κανονική ονομασία της κούκλας.
Το όνομα ματριόσκα προέρχεται από το παραδοσιακό γυναικείο όνομα Ματριόνα, που συνδέεται ετυμολογικά με τη λατινική λέξη για τη μητέρα.
Η μεγαλύτερη κούκλα συμβολίζει τη μητρική μορφή, ενώ οι μικρότερες παραπέμπουν στα παιδιά και στις επόμενες γενιές.
Έτσι, η ματριόσκα συνδέθηκε με τη μητρότητα, τη γονιμότητα και τη συνέχεια της οικογένειας.
Η έκθεση που την έκανε διάσημη
Το 1900, οι ρωσικές κούκλες παρουσιάστηκαν στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού, όπου απέσπασαν διάκριση και τράβηξαν την προσοχή του κοινού.
Από εκείνη την περίοδο, η παραγωγή τους αναπτύχθηκε σε σημαντικά κέντρα ρωσικής χειροτεχνίας, ιδιαίτερα στην περιοχή του Σεργκίεφ Ποσάντ.
Οι τεχνίτες χρησιμοποιούσαν κυρίως ξύλο φλαμουριάς, το οποίο επεξεργάζονταν προσεκτικά ώστε κάθε φιγούρα να εφαρμόζει μέσα στην επόμενη.
Σταδιακά εμφανίστηκαν ματριόσκες με παραδοσιακές φορεσιές, παραμυθένιους χαρακτήρες και αργότερα πολιτικές προσωπικότητες.
Σήμερα, περισσότερα από 125 χρόνια μετά τη δημιουργία της, η ματριόσκα παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ρωσικά αναμνηστικά. Πίσω από την απλή ξύλινη κατασκευή της κρύβεται ένας συμβολισμός που συνδέει τις γενιές μιας οικογένειας: κάθε νέα ζωή προέρχεται από μια προηγούμενη, όπως ακριβώς κάθε μικρή κούκλα βρίσκεται μέσα σε μια μεγαλύτερη.


Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.