Η λίμνη που κρύβει στον βυθό της εκατοντάδες ανθρώπινους σκελετούς 

Σε υψόμετρο περίπου 5.029 μέτρων, βαθιά στα Ιμαλάια της Ινδίας, βρίσκεται η λίμνη Ρούπκουντ, ένα μικρό ορεινό υδάτινο σώμα που έχει αποκτήσει τη φήμη της «Λίμνης των Σκελετών».

Ο λόγος είναι μακάβριος: εκατοντάδες ανθρώπινα οστά και κρανία βρίσκονται διάσπαρτα γύρω από τις όχθες της, ενώ όταν λιώνουν οι πάγοι κατά τους θερμότερους μήνες, τα ανθρώπινα λείψανα γίνονται ακόμη πιο ορατά.

Η λίμνη βρίσκεται στην περιοχή Ουταρακάντ της βόρειας Ινδίας και περιβάλλεται από απόκρημνες ορεινές πλαγιές.

Οι δύσκολες καιρικές συνθήκες και το μεγάλο υψόμετρο κάνουν την πρόσβαση ιδιαίτερα απαιτητική, ενώ για μεγάλο μέρος του χρόνου η επιφάνειά της παραμένει παγωμένη.

Το ερώτημα που απασχολεί εδώ και δεκαετίες ερευνητές και αρχαιολόγους είναι πώς βρέθηκαν τόσοι άνθρωποι σε ένα τόσο απομονωμένο σημείο και τι ακριβώς συνέβη.

Η ανακάλυψη των εκατοντάδων σκελετών

Η λίμνη έγινε ευρύτερα γνωστή το 1942, όταν ένας Βρετανός δασικός υπάλληλος εντόπισε ανθρώπινα λείψανα στην περιοχή. Αρχικά διατυπώθηκαν διάφορες εκδοχές για την προέλευσή τους, καθώς η παρουσία τόσο μεγάλου αριθμού νεκρών σε ένα απομονωμένο ορεινό περιβάλλον προκαλούσε εύλογα ερωτήματα.

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, οι νεκροί συνδέονται με ένα βασιλικό προσκύνημα προς τιμήν της θεάς Νάντα Ντέβι. Ο θρύλος θέλει έναν βασιλιά, μια βασίλισσα και τη συνοδεία τους να ταξιδεύουν στην περιοχή, όπου δέχθηκαν την οργή της θεότητας εξαιτίας της συμπεριφοράς τους.

Μια άλλη θεωρία υποστήριζε ότι επρόκειτο για ομάδα ταξιδιωτών ή εμπόρων που εγκλωβίστηκε σε μια ισχυρή χιονοθύελλα. Είχε επίσης εξεταστεί το ενδεχόμενο επιδημίας, χωρίς όμως κάποια από αυτές τις εκδοχές να μπορεί να εξηγήσει με βεβαιότητα την προέλευση όλων των λειψάνων.

Το μυστήριο που αποκάλυψε η ανάλυση DNA

Το 2019, μια διεθνής επιστημονική ομάδα δημοσίευσε στο περιοδικό Nature Communications μια σημαντική μελέτη, η οποία εξέτασε το αρχαίο DNA, τη ραδιοχρονολόγηση και τα ισότοπα από τα ανθρώπινα οστά.

Οι ερευνητές ανέλυσαν γενετικό υλικό από 38 σκελετούς και διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που βρέθηκαν στη λίμνη δεν αποτελούσαν μία ενιαία ομάδα.

Συγκεκριμένα, 23 άτομα είχαν γενετική καταγωγή που εντασσόταν στο εύρος των σημερινών πληθυσμών της Νότιας Ασίας. Άλλα 14 παρουσίαζαν καταγωγή χαρακτηριστική της ανατολικής Μεσογείου, ενώ ένας ακόμη άνθρωπος εμφάνιζε γενετική συγγένεια με πληθυσμούς της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Η χρονολόγηση των οστών έφερε ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη. Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους με καταγωγή από τη Νότια Ασία τοποθετήθηκαν περίπου στο 800 μ.Χ., ενώ οι υπόλοιποι χρονολογήθηκαν περίπου στο 1800 μ.Χ.

Αυτό σημαίνει ότι οι νεκροί δεν κατέληξαν όλοι στη λίμνη κατά τη διάρκεια ενός και μοναδικού τραγικού γεγονότος. Αντίθετα, τα ευρήματα δείχνουν τουλάχιστον δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους, με απόσταση περίπου χιλίων ετών μεταξύ τους.

Πώς βρέθηκαν άνθρωποι από τη Μεσόγειο στα Ιμαλάια;

Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που προέκυψαν από την έρευνα αφορά την παρουσία ανθρώπων με καταγωγή από την ανατολική Μεσόγειο, οι οποίοι έζησαν και πέθαναν στην περιοχή περίπου τον 18ο αιώνα.

Οι γενετικές αναλύσεις έδειξαν ότι η συγκεκριμένη ομάδα είχε ιδιαίτερη συγγένεια με σημερινούς πληθυσμούς της Κρήτης. Αυτό, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι οι άνθρωποι αυτοί προέρχονταν από το ελληνικό νησί. Οι επιστήμονες εκτίμησαν ότι οι πρόγονοί τους ή οι ίδιοι πιθανότατα προέρχονταν από κάποια κοντινή περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.

Η παρουσία τους σε τόσο μεγάλη απόσταση από τον τόπο καταγωγής τους παραμένει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της υπόθεσης. Η μελέτη δεν κατάφερε να προσδιορίσει με ακρίβεια γιατί ταξίδεψαν στα Ιμαλάια ούτε τι συνέβη όταν έφτασαν στην περιοχή.

Τι μπορεί να προκάλεσε τον θάνατό τους;

Οι ακραίες καιρικές συνθήκες των Ιμαλαΐων αποτελούν μία από τις βασικές παραμέτρους που εξετάζονται για την εξήγηση του θανάτου τουλάχιστον ορισμένων από τους ανθρώπους που βρέθηκαν στη λίμνη.

Οι ισχυρές καταιγίδες, το χαλάζι, οι απότομες μεταβολές του καιρού και οι χαμηλές θερμοκρασίες μπορούν να δημιουργήσουν εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες για όσους κινούνται σε μεγάλα υψόμετρα.

Για την παλαιότερη ομάδα, οι ερευνητές θεωρούν πιθανή τη σύνδεση ορισμένων θανάτων με κάποιο προσκύνημα στην περιοχή, καθώς η λίμνη βρίσκεται κοντά σε διαδρομή που συνδέεται με την παραδοσιακή πορεία προς τη λατρευτική τοποθεσία της Νάντα Ντέβι.

Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν να αποδοθεί ένας κοινός τρόπος θανάτου σε όλους τους ανθρώπους που εντοπίστηκαν εκεί.

Η λίμνη Ρούπκουντ εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο ασυνήθιστα αρχαιολογικά ευρήματα των Ιμαλαΐων. Η επιστημονική έρευνα έχει αποκαλύψει ότι οι σκελετοί ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες ανθρώπων και σε διαφορετικές εποχές, αλλά το πώς βρέθηκαν τόσο διαφορετικοί πληθυσμοί σε αυτό το απομονωμένο ορεινό σημείο παραμένει ένα ερώτημα που εξακολουθεί να προκαλεί το ενδιαφέρον.