Πομπηία: Ανοίγει για το κοινό η εντυπωσιακή έπαυλη 3.000 τ.μ. που έμεινε κλειστή για 46 χρόνια

Η Οικία του Μάρκου Φάβιου Ρούφου, μία από τις μεγαλύτερες και πιο εντυπωσιακές κατοικίες της αρχαίας Πομπηίας, ετοιμάζεται να υποδεχθεί ξανά επισκέπτες, έπειτα από 46 χρόνια κατά τα οποία παρέμενε κλειστή για λόγους ασφαλείας.

Η πολυτελής έπαυλη, που εκτείνεται σε περισσότερα από 3.000 τετραγωνικά μέτρα, θάφτηκε κάτω από τα υλικά της έκρηξης του Βεζούβιου το 79 μ.Χ., διατηρώντας σημαντικά στοιχεία της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής και της διακόσμησής της.

Η κατασκευή της αναπτύχθηκε σε τέσσερα επίπεδα, με διαδρόμους, σκάλες και βεράντες που αξιοποιούν τη θέση της πάνω στα αρχαία τείχη της πόλης, προσφέροντας θέα προς τον Κόλπο της Νάπολης.

Το συγκρότημα είχε διαμορφωθεί σύμφωνα με τα πρότυπα των πολυτελών κατοικιών της ρωμαϊκής ελίτ και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα του πλούτου που διέθεταν οι εύποροι κάτοικοι της Πομπηίας κατά τον 1ο αιώνα π.Χ. και τον 1ο αιώνα μ.Χ.

Η αποκατάσταση των 1,46 εκατ. ευρώ

Το έργο αποκατάστασης, συνολικού ύψους 1,46 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τον Γερμανό επιχειρηματία Φρανκ Χόφερ. Ο ίδιος αποφάσισε να στηρίξει την προσπάθεια αφού διάβασε το βιβλίο του διευθυντή του Αρχαιολογικού Πάρκου της Πομπηίας, Γκάμπριελ Τσούχτριγκελ, «Πομπηία: Η Μαγεμένη Πόλη», που κυκλοφόρησε το 2023.

Οι εργασίες έχουν ως βασικό στόχο τη σταθεροποίηση της κατασκευής και τη διατήρηση των αρχαίων τοιχογραφιών, οι οποίες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της κατοικίας.

Οι δομικές παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν από το 2021 έως το 2023, ενώ το τρέχον στάδιο επικεντρώνεται κυρίως στη συντήρηση των διακοσμήσεων.

Μεταξύ των έργων που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή βρίσκεται η περίφημη τοιχογραφία της «Αφροδίτης της Πομπηίας», η οποία βρίσκεται σε ένα παρεκκλήσι στο εσωτερικό της έπαυλης.

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των υπευθύνων του Αρχαιολογικού Πάρκου, μέρος της κατοικίας αναμένεται να ανοίξει για οργανωμένες ξεναγήσεις τα Χριστούγεννα του 2026.

Παράλληλα, εξετάζονται τρόποι ώστε η επίσκεψη να γίνει ευκολότερη για το κοινό, καθώς η πολυεπίπεδη διάταξη του κτιρίου και το περίπλοκο δίκτυο των εσωτερικών χώρων δυσκολεύουν τον προσανατολισμό. Για τον σκοπό αυτό αναπτύσσονται και ψηφιακά εργαλεία που θα βοηθούν τους επισκέπτες να κατανοήσουν τη διαρρύθμιση της κατοικίας.

Η σύνδεση με την Κλεοπάτρα και τον Ιούλιο Καίσαρα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοιχογραφία της Αφροδίτης, η οποία απεικονίζεται με διάδημα και πολυτελή κοσμήματα, έχοντας δίπλα της τον μικρό Έρωτα.

Η παράσταση έχει συνδεθεί από ιστορικούς με την εικόνα της Αφροδίτης Genetrix, θεότητας που είχε ιδιαίτερη σημασία για τη γενεαλογία και την πολιτική προβολή της οικογένειας του Ιουλίου Καίσαρα.

Έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι η τοιχογραφία ενδέχεται να σχετίζεται με το χρυσό άγαλμα της Κλεοπάτρας Ζ΄ που, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, είχε τοποθετηθεί με πρωτοβουλία του Καίσαρα στον ναό της Αφροδίτης στη Ρώμη.

Η συγκεκριμένη σύνδεση αποτελεί ιστορική ερμηνεία και όχι οριστικά αποδεδειγμένη ταύτιση.

Ποιος ήταν ο Μάρκος Φάβιος Ρούφους

Η κατοικία πήρε το όνομά της από τον Μάρκο Φάβιο Ρούφους, ο οποίος θεωρείται ότι ανήκε στην εύπορη κοινωνική τάξη της Πομπηίας. Η ταύτιση συνδέθηκε με επιγραφή που εντοπίστηκε κοντά στην είσοδο του συγκροτήματος.

Το σπίτι δεν κατασκευάστηκε εξαρχής ως ενιαίο οικοδόμημα, αλλά προέκυψε από τη συνένωση παλαιότερων κατοικιών.

Οι ιδιοκτήτες αξιοποίησαν τα αρχαία τείχη, τα οποία είχαν πλέον χάσει τον αμυντικό τους ρόλο, για να δημιουργήσουν μια εντυπωσιακή πολυεπίπεδη κατασκευή.

Η έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. έθαψε την κατοικία μαζί με μεγάλο μέρος της πόλης. Οι ανασκαφές του 20ού αιώνα αποκάλυψαν το μέγεθος και τον πλούτο της, ωστόσο οι σεισμοί και η φθορά του χρόνου οδήγησαν στο κλείσιμό της το 1980.

Η προγραμματισμένη επαναλειτουργία της σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα για την προστασία και την ανάδειξη ενός μνημείου που προσφέρει μια σπάνια εικόνα της καθημερινότητας, της αρχιτεκτονικής και της κοινωνικής ιεραρχίας της αρχαίας Πομπηίας.