Από γαλάζια λίμνη σε απέραντη έρημο – Η θάλασσα που εξαφανίστηκε (φώτο)

Μία από τις μεγαλύτερες οικολογικές καταστροφές στην ιστορία προκλήθηκε από την προσπάθεια της Σοβιετικής Ένωσης να αυξήσει την παραγωγή βαμβακιού στην Κεντρική Ασία.

Η λίμνη Αράλη, ανάμεσα στο σημερινό Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν, ήταν κάποτε η τέταρτη μεγαλύτερη λίμνη παγκοσμίως, καλύπτοντας περίπου 68.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αποτελούσε σημαντική πηγή εισοδήματος για χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως μέσω της αλιείας.

Η απόφαση που προκάλεσε την καταστροφή

Τη δεκαετία του 1960, οι σοβιετικές αρχές κατασκεύασαν εκτεταμένα αρδευτικά δίκτυα, εκτρέποντας μεγάλες ποσότητες νερού από τους ποταμούς Αμού Ντάρια και Συρ Ντάρια, που τροφοδοτούσαν τη λίμνη, για την άρδευση βαμβακοκαλλιεργειών.

Η παρέμβαση είχε καταστροφικές συνέπειες. Η εισροή νερού μειώθηκε δραματικά και η Αράλη έχασε περισσότερο από το 90% της αρχικής της επιφάνειας, διασπώμενη σε μικρότερα υδάτινα τμήματα.

Ένας βυθός γεμάτος τοξικές ουσίες

Η υποχώρηση των νερών αποκάλυψε έναν τεράστιο βυθό, ο οποίος μετατράπηκε στην έρημο Αραλκούμ. Το έδαφος περιείχε αλάτι, φυτοφάρμακα και χημικά κατάλοιπα από τις εντατικές καλλιέργειες.

Οι ισχυροί άνεμοι μεταφέρουν τη μολυσμένη σκόνη σε μεγάλες αποστάσεις, επιβαρύνοντας την ατμόσφαιρα, τις καλλιέργειες και την υγεία των κατοίκων.

Οι πόλεις που έχασαν τη θάλασσα

Η αλιευτική δραστηριότητα κατέρρευσε, ενώ οικισμοί που βρίσκονταν δίπλα στο νερό απομακρύνθηκαν σταδιακά από τις ακτές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Μουινάκ του Ουζμπεκιστάν, όπου εγκαταλελειμμένα αλιευτικά πλοία θυμίζουν το μέγεθος της καταστροφής.

Παράλληλα, η εξαφάνιση της λίμνης επηρέασε το τοπικό κλίμα, ενισχύοντας τις ακραίες θερμοκρασίες και την ξηρασία.

Οι προσπάθειες αποκατάστασης

Στο βόρειο τμήμα της λίμνης, το φράγμα Κοκαράλ, που κατασκευάστηκε το 2005 στο Καζακστάν, συνέβαλε στην άνοδο της στάθμης και στην ανάκαμψη της αλιείας.

Στο Ουζμπεκιστάν, η φύτευση ανθεκτικών θάμνων σαξάουλ βοηθά στη σταθεροποίηση του εδάφους και στον περιορισμό της μεταφοράς τοξικής σκόνης.

Η περίπτωση της Αράλης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των καταστροφικών συνεπειών που μπορεί να έχει η ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, όταν η οικονομική ανάπτυξη αγνοεί την περιβαλλοντική ισορροπία.