Βόρειο Σέλας στην Ελλάδα: Οι φορές που το εντυπωσιακό φαινόμενο φώτισε τον ελληνικό ουρανό

Το Βόρειο Σέλας είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, που συνήθως συνδέεται με τις βόρειες περιοχές του πλανήτη.

Ωστόσο, όταν εκδηλώνονται ισχυρές γεωμαγνητικές καταιγίδες, το φωτεινό αυτό θέαμα μπορεί να γίνει ορατό και σε πολύ χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, ακόμη και πάνω από την Ελλάδα.

Μία από τις ιστορικές καταγραφές του φαινομένου στη χώρα μας έγινε στις 25 Οκτωβρίου 1870, όταν ο πλοίαρχος του Βασιλικού Ναυτικού Α. Βατσαξής, από τη Λευκάδα, έστειλε τηλεγράφημα στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, περιγράφοντας μια ασυνήθιστη λάμψη στον ουρανό.

«Την 6ην και 55 ώραν εφάνη άνωθεν νεφών μέχρι αστερισμού Μεγάλης Άρκτου πύρινος λάμψις έχουσα κέντρον σώματι φωτεινόν μέχρι ορίζοντος».

Η περιγραφή αυτή θεωρείται μία από τις πρώτες σύγχρονες καταγραφές του Βόρειου Σέλαος στην Ελλάδα. Μια ακόμη σημαντική εμφάνιση σημειώθηκε στις 24 Μαρτίου 1940, όταν το φαινόμενο καταγράφηκε από το Εργαστήριο Αστρονομίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τι είναι το Βόρειο Σέλας

Το Σέλας δημιουργείται όταν φορτισμένα σωματίδια, που σχετίζονται με την ηλιακή δραστηριότητα, αλληλεπιδρούν με τη μαγνητόσφαιρα της Γης και φτάνουν στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.

Εκεί διεγείρουν άτομα και μόρια, τα οποία απελευθερώνουν ενέργεια με τη μορφή φωτός.

Συνήθως εμφανίζεται κοντά στους μαγνητικούς πόλους. Όταν, όμως, μια γεωμαγνητική καταιγίδα είναι αρκετά ισχυρή, η ζώνη εμφάνισής του μπορεί να επεκταθεί προς τον νότο, προσφέροντας ένα σπάνιο θέαμα σε περιοχές όπως η Ελλάδα.

Οι εμφανίσεις στον ελληνικό ουρανό

Μία από τις πιο γνωστές σύγχρονες καταγραφές έγινε στις 20 Νοεμβρίου 2003, όταν το Βόρειο Σέλας φωτογραφήθηκε στην Αθήνα από τον Αντώνη Αγιομαμίτη.

Το φαινόμενο επέστρεψε εντυπωσιακά στις 5 Νοεμβρίου 2023, με κοκκινωπές αποχρώσεις να καταγράφονται σε περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας, μεταξύ άλλων στις Σέρρες, στην Πιερία και στη Χαλκιδική.

Νέα εκτεταμένη εμφάνιση σημειώθηκε τη νύχτα της 10ης προς 11η Οκτωβρίου 2024. Φωτογραφίες δημοσιεύθηκαν από περιοχές της Μακεδονίας, της Στερεάς Ελλάδας, της Αττικής, αλλά και από νησιά, όπως η Κέρκυρα και η Λέσβος.

Μία ακόμη πρόσφατη εμφάνιση καταγράφηκε τη νύχτα της 19ης προς 20ή Ιανουαρίου 2026, με εικόνες από τον Χορτιάτη Θεσσαλονίκης και την Κέρκυρα.

Για το καλοκαίρι του 2010 υπάρχει επίσης αναφορά πιθανής εμφάνισης στην Αλεξανδρούπολη, η οποία, ωστόσο, δεν θεωρείται εξίσου τεκμηριωμένη με άλλες καταγραφές.

Από την αρχαιότητα έως σήμερα

Η παρατήρηση του Σέλαος απασχόλησε και τους αρχαίους Έλληνες. Στα «Μετεωρολογικά» του, ο Αριστοτέλης περιγράφει φωτεινά φαινόμενα στον νυχτερινό ουρανό, τα οποία έχουν συσχετιστεί με παρατηρήσεις του Σέλαος.

Παρότι η εμφάνισή του στην Ελλάδα παραμένει σπάνια, οι ισχυρές γεωμαγνητικές καταιγίδες μπορούν να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες ώστε ο ουρανός να φωτιστεί με κόκκινες, μωβ και άλλες εντυπωσιακές αποχρώσεις.

Το Βόρειο Σέλας υπενθυμίζει έτσι ότι ένα φαινόμενο που συνήθως συνδέουμε με τον μακρινό Βορρά μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να εμφανιστεί και πάνω από τον ελληνικό ουρανό.