Μια νέα προσέγγιση στη θεραπεία της υψηλής χοληστερόλης δημιουργεί αισιοδοξία στην επιστημονική κοινότητα, καθώς μία μόνο έγχυση της πειραματικής γονιδιακής θεραπείας VERVE-102 πέτυχε σημαντική και παρατεταμένη μείωση της LDL, της λεγόμενης «κακής» χοληστερόλης.
Στην υψηλότερη δόση που εξετάστηκε σε πρώιμη κλινική δοκιμή, η LDL μειώθηκε κατά μέσο όρο 62%, ενώ τα επίπεδα της πρωτεΐνης PCSK9 μειώθηκαν κατά 88%. Σε συμμετέχοντες που παρακολουθήθηκαν για τουλάχιστον έναν χρόνο, η μείωση της LDL παρέμεινε.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine, περιλάμβανε μόλις 35 ενήλικες με οικογενή υπερχοληστερολαιμία ή πρόωρη στεφανιαία νόσο. Οι συμμετέχοντες έλαβαν μία ενδοφλέβια έγχυση του VERVE-102 σε διαφορετικές δόσεις.
Πώς λειτουργεί η θεραπεία
Το VERVE-102 χρησιμοποιεί μια μορφή γονιδιακής επεξεργασίας που ονομάζεται base editing. Ο μηχανισμός μεταφέρεται στα ηπατικά κύτταρα και στοχεύει το γονίδιο PCSK9, με σκοπό να μειώσει μόνιμα τη λειτουργία του.
Η PCSK9 περιορίζει φυσιολογικά την ικανότητα του ήπατος να απομακρύνει την LDL από το αίμα. Με την απενεργοποίησή της, αυξάνεται η διαθεσιμότητα των υποδοχέων LDL στο ήπαρ, επιτρέποντας την αποτελεσματικότερη απομάκρυνση της χοληστερόλης από την κυκλοφορία.
Ενθαρρυντικά αποτελέσματα, αλλά και σημαντικές επιφυλάξεις
Οι ερευνητές δεν εντόπισαν τοξικότητα που να περιορίζει τη δόση. Καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων, ήπιες έως μέτριες αντιδράσεις και προσωρινές αυξήσεις του ηπατικού ενζύμου ALT.
Ωστόσο, το μικρό μέγεθος της μελέτης δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για σπάνιες ή μακροπρόθεσμες ανεπιθύμητες ενέργειες. Επιπλέον, η δοκιμή δεν σχεδιάστηκε για να διαπιστώσει εάν η θεραπεία μειώνει εμφράγματα ή εγκεφαλικά επεισόδια.
Το γεγονός ότι η παρέμβαση επιδιώκει μόνιμη αλλαγή στο DNA αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση. Σε αντίθεση με ένα φάρμακο που μπορεί να διακοπεί, μια γονιδιακή αλλαγή δεν είναι εύκολα αναστρέψιμη.
Μπορεί να αντικαταστήσει τις στατίνες;
Όχι προς το παρόν. Το VERVE-102 παραμένει πειραματική θεραπεία και δεν είναι διαθέσιμο για ευρεία χρήση. Οι στατίνες εξακολουθούν να αποτελούν βασικό πυλώνα της αντιμετώπισης της υψηλής χοληστερόλης, ενώ υπάρχουν και άλλες θεραπείες που χρησιμοποιούνται ανάλογα με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο του κάθε ασθενούς.
Η νέα προσέγγιση, εφόσον αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική σε μεγαλύτερες μελέτες, θα μπορούσε στο μέλλον να προσφέρει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: μια εφάπαξ θεραπεία με αποτέλεσμα που διαρκεί για χρόνια, αντί για καθημερινή λήψη φαρμάκων ή επαναλαμβανόμενες ενέσεις.
Για την ώρα, τα αποτελέσματα αποτελούν μια ιδιαίτερα ενθαρρυντική απόδειξη της ιδέας, αλλά όχι ακόμη μια νέα θεραπεία για την υψηλή χοληστερόλη.
