Συναισθηματικό φαγητό: Γιατί τρώμε χωρίς να πεινάμε; – Ο ρόλος του στρες και της έλλειψης ύπνου

Το συναισθηματικό φαγητό είναι ένας από τους βασικούς λόγους που μπορεί να καταλήγουμε να τρώμε χωρίς να πεινάμε πραγματικά.

Στρες, ανία, μοναξιά, κακή διάθεση αλλά και η έλλειψη ύπνου μπορούν να επηρεάσουν την όρεξή μας και να μας οδηγήσουν στην αναζήτηση συγκεκριμένων τροφών, κυρίως γλυκών και υδατανθράκων.

Δεν τρώμε πάντα επειδή ο οργανισμός χρειάζεται ενέργεια. Σε αρκετές περιπτώσεις, το φαγητό λειτουργεί ως ένας τρόπος να διαχειριστούμε ένα δυσάρεστο συναίσθημα ή να αναζητήσουμε μια στιγμιαία ευχαρίστηση.

Το στρες, η ανία, η μοναξιά και η κακή διάθεση μπορούν να μας κάνουν να αναζητήσουμε συγκεκριμένες τροφές, κυρίως γλυκά και τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες.

Ένα από τα βασικά σημάδια είναι η ξαφνική και έντονη επιθυμία για ένα συγκεκριμένο φαγητό, παρότι δεν υπάρχει πραγματική αίσθηση πείνας. Συχνά, μετά την κατανάλωση μπορεί να ακολουθήσουν ενοχές.

Όταν το στρες οδηγεί στο φαγητό

Σε περιόδους έντονου στρες, ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης εγρήγορσης. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την όρεξη και να ενισχύσει την επιθυμία για τρόφιμα που προσφέρουν γρήγορα ενέργεια.

Έτσι, αντί να αναζητήσουμε ένα κανονικό γεύμα, μπορεί να στραφούμε σε σοκολάτες, μπισκότα, γλυκά ή άλλα τρόφιμα που μας προσφέρουν άμεση ευχαρίστηση.

Το πρόβλημα είναι ότι η ανακούφιση συνήθως διαρκεί λίγο. Μετά το φαγητό μπορεί να εμφανιστούν ενοχές, δημιουργώντας έναν κύκλο που επαναλαμβάνεται.

Η ανία μπορεί να γίνει «παγίδα»

Δεν χρειάζεται απαραίτητα να είμαστε αγχωμένοι ή στενοχωρημένοι για να φάμε χωρίς να πεινάμε.

Η ανία είναι ένας ακόμη συχνός λόγος. Όταν δεν έχουμε κάτι να κάνουμε, το φαγητό μπορεί να γίνει μια εύκολη δραστηριότητα που μας προσφέρει προσωρινή ευχαρίστηση.

Σε αυτή την περίπτωση, δεν αναζητούμε πραγματικά τροφή. Αναζητούμε κάτι που θα μας απασχολήσει ή θα αλλάξει για λίγο τη διάθεσή μας.

Ο λίγος ύπνος αυξάνει τις λιγούρες

Η έλλειψη ύπνου μπορεί επίσης να επηρεάσει σημαντικά το πόσο και τι τρώμε.

Έρευνα που έχει δημοσιευθεί στο European Journal of Clinical Nutrition έχει δείξει ότι η στέρηση ύπνου μπορεί να συνδέεται με αυξημένη πρόσληψη θερμίδων μέσα στην ημέρα, σε σύγκριση με περιόδους επαρκούς ύπνου.

Όταν είμαστε κουρασμένοι, είναι πιο εύκολο να αναζητήσουμε τρόφιμα που προσφέρουν γρήγορη ενέργεια. Παράλληλα, οι αλλαγές που προκαλεί η έλλειψη ύπνου στους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την πείνα και τον κορεσμό μπορούν να ενισχύσουν τις λιγούρες.

Γι’ αυτό και μετά από μια κακή νύχτα μπορεί να είναι πολύ πιο δύσκολο να αντισταθούμε σε γλυκά ή άλλα θερμιδικά τρόφιμα.

Ο φαύλος κύκλος του συναισθηματικού φαγητού

Το συναισθηματικό φαγητό μπορεί να εξελιχθεί σε έναν φαύλο κύκλο.

Ένα δυσάρεστο συναίσθημα οδηγεί στην αναζήτηση φαγητού. Η κατανάλωση προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, όμως στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστούν ενοχές ή απογοήτευση.

Αυτά τα συναισθήματα μπορεί να προκαλέσουν ξανά την ανάγκη για φαγητό, με αποτέλεσμα ο κύκλος να επαναληφθεί.

Η τεχνική των «3 Fs»

Μια απλή τεχνική που μπορεί να βοηθήσει είναι η προσέγγιση των 3 Fs: Feel, Feed, Find.

Feel – Νιώθω:

Πριν φάτε, κάντε μια μικρή παύση και αναρωτηθείτε αν πεινάτε πραγματικά ή αν αυτό που αισθάνεστε είναι άγχος, ανία, μοναξιά ή κούραση.

Feed – Τρέφομαι:

Αν τελικά επιλέξετε να φάτε, παρατηρήστε πώς αισθάνεστε πριν και μετά. Η τροφή σας χορταίνει πραγματικά ή απλώς σας προσφέρει μια στιγμιαία ανακούφιση;

Find – Βρίσκω άλλη λύση:

Αν καταλάβετε ότι δεν πεινάτε, δοκιμάστε κάτι διαφορετικό. Ένας σύντομος περίπατος, λίγη άσκηση, ένα ντους, μια συζήτηση με έναν φίλο ή μερικές ασκήσεις αναπνοής μπορούν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικές.

Δεν χρειάζεται ενοχή

Το να φάει κάποιος περιστασιακά επειδή βαριέται, αγχώνεται ή θέλει να αισθανθεί καλύτερα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα.

Το σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε πότε το φαγητό έχει αρχίσει να γίνεται ο βασικός τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τα συναισθήματά μας.

Η καλύτερη προσέγγιση δεν είναι η τιμωρία ή οι ενοχές. Η διατήρηση τακτικών γευμάτων, ο επαρκής ύπνος, η πιο συνειδητή κατανάλωση φαγητού και η αναζήτηση άλλων τρόπων εκτόνωσης μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία μιας πιο ισορροπημένης σχέσης με το φαγητό.