Τέξας: Δέντρο βλάστησε από σπόρο που μετέφεραν στο διάστημα οι αστροναύτες του Artemis I

Το 1971 ξεκίνησε το πρόγραμμα «Artemis Moon Trees», μια κοινή πρωτοβουλία της NASA και της Δασικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, στο πλαίσιο της οποίας σπόροι δέντρων στάλθηκαν στο διάστημα μαζί με διαστημικές αποστολές και στη συνέχεια επέστρεψαν στη Γη για καλλιέργεια.

Η δράση αυτή, που είχε τόσο επιστημονικό όσο και ενημερωτικό χαρακτήρα, στόχευε στη μελέτη των επιδράσεων της μικροβαρύτητας και της διαστημικής ακτινοβολίας στην ανάπτυξη και τη βλάστηση διαφορετικών ειδών δέντρων, όπως αναφέρει το The Dallas Morning News.

Καθοριστικό ρόλο στο εγχείρημα είχε ο αστροναύτης Stuart Roosa, πιλότος της αποστολής Apollo 14 και πρώην πυροσβέστης-αλεξιπτωτιστής, ο οποίος μετέφερε σπόρους σε σεληνιακή τροχιά και τους επέστρεψε στη Γη, όπου φυτεύτηκαν σε διάφορες περιοχές.

Στο πείραμα συμμετείχαν πέντε βασικά είδη δέντρων: πεύκο, πλάτανος, λικιδάμβαρη (γνωστή και ως «τσίχλα»), σεκόγια και έλατο Ντάγκλας.

Το 2022, η μη επανδρωμένη αποστολή Artemis I έστειλε νέους σπόρους με την κάψουλα Orion πέρα από τη Σελήνη. Έπειτα από εβδομάδες στο διάστημα, οι σπόροι επέστρεψαν στη Γη και καλλιεργήθηκαν με τη φροντίδα του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ και της Δασικής Υπηρεσίας. Ένας από αυτούς, συγκεκριμένα ένας σπόρος λικιδάμβαρης, φυτεύτηκε στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Άρλινγκτον τον Απρίλιο του 2024, χρονικά κοντά σε μια ολική έκλειψη Ηλίου, και εξελίχθηκε στο δέντρο που υπάρχει σήμερα.

Όταν μεταφέρθηκε στον χώρο του πανεπιστημίου, το φυτό είχε ύψος μόλις 30 εκατοστά. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου προσαρμόστηκε επιτυχώς στο τοπικό περιβάλλον, αντέχοντας ακόμη και τις χαμηλές θερμοκρασίες και τους παγετούς του Βόρειου Τέξας.

Σύμφωνα με αρχικά ευρήματα που παρουσίασε η ερευνήτρια McKenna Dowd στο The Dallas Morning News, δεν εντοπίστηκαν αξιοσημείωτες διαφορές ανάμεσα στους σπόρους που ταξίδεψαν στο διάστημα και σε εκείνους που καλλιεργήθηκαν στη Γη, καθώς και οι δύο κατηγορίες εμφάνισαν παρόμοια ποσοστά βλάστησης.

Πέρα από την επιστημονική του σημασία, το πρόγραμμα αναδεικνύει και τον ιδιαίτερο δεσμό ανάμεσα στη διαστημική εξερεύνηση και τη ζωή στον πλανήτη μας.

Η λικιδάμβαρη, γνωστή και ως «τσίχλα», είναι δέντρο που προέρχεται από τη Βόρεια Αμερική και ξεχωρίζει για το έντονο κοκκινωπό χρώμα που αποκτούν τα φύλλα της το φθινόπωρο — χαρακτηριστικό που μπορεί να παρατηρήσει κανείς και στο δείγμα που βρίσκεται στο Πανεπιστήμιο του Τέξας.

Η επιστημονική της ονομασία, Liquidambar styraciflua, σχετίζεται με τη ρητίνη που παράγει. Ο κορμός της έχει τραχιά υφή, παρόμοια με φελλό, με βαθιές σχισμές από τις οποίες εξάγεται αυτή η ουσία.

Σε ό,τι αφορά τα μορφολογικά της χαρακτηριστικά, πρόκειται για φυλλοβόλο δέντρο που μπορεί να φτάσει τα 20 έως 30 μέτρα ύψος και διαθέτει φύλλα μεγέθους παλάμης. Ανθίζει διακριτικά την άνοιξη, ενώ οι καρποί του έχουν τη μορφή αγκαθωτής σφαίρας που απελευθερώνει σπόρους όταν ανοίγει. Για την ομαλή ανάπτυξή του απαιτούνται ηλιόλουστα σημεία, υγρό έδαφος και τακτικό πότισμα.