Οι 8 εταιρείες που διεκδικούν συμβόλαια 10 δισ. δολ. για τη βάση στη Σελήνη

Σε ένα νέο κεφάλαιο της αμερικανικής διαστημικής εξερεύνησης περνά η NASA, παρουσιάζοντας τις οκτώ εταιρείες που θα μπορούν να διεκδικήσουν συμβόλαια συνολικής αξίας έως και 10 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη υποδομών και τη δημιουργία μόνιμης βάσης στη Σελήνη.

Στη λίστα περιλαμβάνονται η SpaceX του Έλον Μασκ και η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος, μαζί με έξι ακόμη αεροδιαστημικές εταιρείες.

Το σχέδιο προβλέπει τη σταδιακή εγκατάσταση εξοπλισμού και τεχνολογικών συστημάτων, με την επίσημη κατασκευή της βάσης να τοποθετείται χρονικά μετά το 2032.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη διεύρυνση του εμπορικού σεληνιακού προγράμματος της NASA, με στόχο να δημιουργηθούν οι απαραίτητες συνθήκες για τη μακροχρόνια παραμονή αστροναυτών στον φυσικό δορυφόρο της Γης.

Παράλληλα, η εγκατάσταση θα αποτελέσει πεδίο επιστημονικών ερευνών και δοκιμών τεχνολογιών που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές στον Άρη.

«Προχωράμε στο χτίσιμο. Όταν οι αστροναύτες μας επιστρέψουν στη Σελήνη, στην επιφάνεια θα τους περιμένουν ήδη τα πρώτα στοιχεία της Βάσης», δήλωσε ο διοικητής της NASA, Τζάρεντ Ισαάκμαν, παρουσιάζοντας την πρόοδο του προγράμματος Moon Base, το οποίο ανακοινώθηκε τον Μάιο του 2026.

Οι οκτώ εταιρείες και τα συμβόλαια των 10 δισ. δολαρίων

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι το νέο δεκαετές πλαίσιο συμβάσεων Commercial Lunar Payload Services 2 (CLPS 2).

Η συνολική αξία των συμβολαίων μπορεί να φτάσει τα 10 δισ. δολάρια έως το 2036, ενώ προβλέπεται δυνατότητα επέκτασης έως το 2041, με το ανώτατο όριο χρηματοδότησης να διαμορφώνεται στα 15 δισ. δολάρια.

Εκτός από τη SpaceX και την Blue Origin, δικαίωμα διεκδίκησης μελλοντικών αναθέσεων αποκτούν οι:

• Firefly Aerospace
• Intuitive Machines
• iSpace US
• Lockheed Martin Space
• Northrop Grumman Space Systems
• Voyager Technologies

Παράλληλα, η NASA αύξησε το ανώτατο όριο του υφιστάμενου προγράμματος CLPS 1.0 από 2,6 σε 4,2 δισ. δολάρια, προκειμένου να χρηματοδοτήσει τις πρώτες εργασίες προετοιμασίας της σεληνιακής βάσης.

Οι πρώτες αποστολές που έχουν ήδη ανατεθεί

Πέρα από το ευρύτερο πλαίσιο των συμβάσεων, η NASA έχει προχωρήσει και σε συγκεκριμένες αναθέσεις για την επιτάχυνση των εργασιών στην επιφάνεια της Σελήνης.

Ένα από τα σημαντικότερα έργα αφορά το πυρηνοκίνητο όχημα PROMISE, το οποίο θα αναλάβει να μεταφέρει η Blue Origin στον Νότιο Πόλο της Σελήνης στα τέλη του 2028, χρησιμοποιώντας τη σεληνάκατο Mark 1.

Η αρχική σύμβαση ανέρχεται σε 94 εκατ. δολάρια, με δυνατότητα πρόσθετης χρηματοδότησης 140 εκατ. δολαρίων. Το όχημα θα αναζητήσει αποθέματα πάγου νερού και άλλους υπόγειους πόρους, αξιοποιώντας εξαρτήματα που προέρχονται από τα αρειανά οχήματα Curiosity και Perseverance.

Στον τομέα των επικοινωνιών, η SpaceX επιλέχθηκε για την εκτόξευση δορυφόρων που θα εξυπηρετούν τη σύνδεση μεταξύ Γης και Σελήνης, με το Starship, το 2028.

Επιπλέον, η NASA ανέθεσε έργα συνολικής αξίας περίπου 1,3 δισ. δολαρίων στις Blue Origin, Impulse Space και Arrow Science and Technology, για επιδείξεις εκτόξευσης και μεταφοράς φορτίων σε τροχιά.

Στην ανάπτυξη συστημάτων ενέργειας και επικοινωνιών στην επιφάνεια της Σελήνης θα συμμετάσχουν οι Honeybee Robotics, Redwire και Yank Technologies, οι οποίες θα προμηθεύσουν εξοπλισμό για τον μικρό πύργο επικοινωνιών και ηλιακής ενέργειας miniCAST.

Πώς σχεδιάζεται η μόνιμη βάση στη Σελήνη

Η εγκατάσταση προγραμματίζεται να δημιουργηθεί κοντά στον Νότιο Πόλο της Σελήνης, σε περιοχή όπου υπάρχουν κρατήρες με μόνιμη σκιά και ενδείξεις για την παρουσία πάγου νερού. Μία από τις περιοχές που εξετάζονται είναι αυτή γύρω από τον κρατήρα Shackleton.

Δεν προβλέπεται η κατασκευή ενός μεμονωμένου κτιρίου, αλλά ενός εκτεταμένου δικτύου υποδομών, το οποίο θα αναπτύσσεται σταδιακά και θα μπορεί να φιλοξενεί αστροναύτες για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Οι χώροι διαβίωσης αναμένεται να αποτελούνται από συνδεδεμένες φουσκωτές ή μεταλλικές μονάδες, με εργαστήρια, χώρους υγιεινής, ιατρικές εγκαταστάσεις και υπνοδωμάτια.

Θα υπάρχουν επίσης αεροφράκτες, ώστε να διατηρούνται οι κατάλληλες συνθήκες στο εσωτερικό των εγκαταστάσεων.

Ιδιαίτερη σημασία θα έχει η αξιοποίηση των φυσικών πόρων της Σελήνης. Ο πάγος που βρίσκεται σε κρατήρες θα μπορούσε, μέσω ειδικών εγκαταστάσεων, να μετατρέπεται σε πόσιμο νερό, οξυγόνο για την αναπνοή και καύσιμα για πυραύλους.

Η ενέργεια θα προέρχεται από ηλιακά συστήματα, αλλά και από πυρηνικούς αντιδραστήρες σχάσης, οι οποίοι σχεδιάζεται να τοποθετηθούν σε απόσταση μεγαλύτερη του ενός χιλιομέτρου από τους χώρους διαβίωσης.

Ρομπότ θα προστατεύουν τις εγκαταστάσεις

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τη λειτουργία της βάσης είναι οι ακραίες συνθήκες που επικρατούν στη σεληνιακή επιφάνεια.

Οι θερμοκρασίες μπορεί να κυμαίνονται από περίπου 120 βαθμούς Κελσίου έως και -250 βαθμούς, ενώ οι αστροναύτες και ο εξοπλισμός θα πρέπει να προστατεύονται από την κοσμική ακτινοβολία και τους μικρομετεωρίτες.

Για τον σκοπό αυτό, προβλέπεται η αξιοποίηση αυτόνομων ρομπότ, τα οποία θα καλύπτουν τις εγκαταστάσεις με υλικά από το σεληνιακό έδαφος, γνωστό ως ρηγόλιθο.

Στα σχέδια περιλαμβάνονται η κατασκευή τούβλων από επεξεργασμένο σεληνιακό υλικό και η δημιουργία προστατευτικών κελυφών με τεχνολογίες τρισδιάστατης εκτύπωσης.

Παράλληλα, θα δημιουργηθούν ειδικές ζώνες προσσελήνωσης, με επίπεδες εξέδρες και προστατευτικά τοιχώματα από σεληνιακό έδαφος.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να περιοριστεί η σκόνη που σηκώνεται κατά την προσεδάφιση των πυραύλων και η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιές σε ευαίσθητα όργανα και εξοπλισμό.

Το σχέδιο της NASA προβλέπει, επομένως, μια σταδιακή ανάπτυξη υποδομών που θα επιτρέψουν τη μετάβαση από τις σύντομες αποστολές σε μια πιο σταθερή ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη.