Το σχέδιο του Β.Πούτιν για την παράταση της ανθρώπινης ζωής και την «αθανασία»

Ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για την επιμήκυνση της ανθρώπινης ζωής, αρχικά έως τα 85-90 χρόνια και στη συνέχεια πέρα από τα σημερινά βιολογικά όρια, προωθεί η Ρωσία, διαθέτοντας περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια ρούβλια σε έρευνες για την αντιμετώπιση της γήρανσης.

Στο επίκεντρο της προσπάθειας βρίσκεται η Μαρία Βοροντσόβα, μεγαλύτερη κόρη του Βλαντίμιρ Πούτιν και ενδοκρινολόγος, η οποία συμμετέχει σε ερευνητικά προγράμματα γενετικής και μακροζωίας.

Η ίδια έχει περιγράψει ως επόμενο μεγάλο επιστημονικό στόχο την προσπάθεια να «ξεγελάσουμε τον Θεό ή τη φύση», ξεπερνώντας τους περιορισμούς που καθορίζουν τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής.

Το ρωσικό σχέδιο περιλαμβάνει πειραματικές θεραπείες που έχουν χαρακτηριστεί «εμβόλιο κατά της γήρανσης», έρευνες για την κυτταρική αναγέννηση, τρισδιάστατη βιοεκτύπωση ιστών, αλλά και προσπάθειες ανάπτυξης ανθρώπινων οργάνων μέσα σε μικρόσωμους χοίρους.

Η προσπάθεια εξελίσσεται υπό την προσωπική εποπτεία του Ρώσου προέδρου, ο οποίος έχει θέσει ως στόχο την αύξηση του προσδόκιμου ζωής στη χώρα.

Ωστόσο, αρκετοί επιστήμονες αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα τις συγκεκριμένες φιλοδοξίες, επισημαίνοντας ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή δημοσιευμένα επιστημονικά αποτελέσματα που να επιβεβαιώνουν τις πιο εντυπωσιακές υποσχέσεις.

Η κόρη του Πούτιν στην πρώτη γραμμή των ερευνών

Η Μαρία Βοροντσόβα είναι ενδοκρινολόγος και διευθύντρια του Ινστιτούτου Ιατρικής Έρευνας και Εκπαίδευσης του Κρατικού Πανεπιστημίου της Μόσχας.

Παρότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν την έχει αναγνωρίσει δημόσια και ονομαστικά ως κόρη του, η ίδια συμμετέχει ενεργά σε κρατικά προγράμματα που αφορούν τη γενετική και την παράταση της ζωής.

Το 2022, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών τής επέβαλε κυρώσεις, υποστηρίζοντας ότι είχε ηγετικό ρόλο σε ερευνητικά προγράμματα γενετικής που χρηματοδοτούνταν με μεγάλα ποσά από το Κρεμλίνο και τελούσαν υπό την εποπτεία του Ρώσου προέδρου.

Το 2025 έλαβε επιχορήγηση 30 εκατομμυρίων ρουβλίων από το Ρωσικό Ίδρυμα Επιστημών, με σκοπό τη δημιουργία εργαστηρίου για τη μελέτη της κυτταρικής αναγέννησης και της μακροζωίας.

Σε φόρουμ που πραγματοποιήθηκε στη Σχολή Διοίκησης Skolkovo στη Μόσχα, παρουσίασε τη στρατηγική της για την παράταση της ανθρώπινης ζωής, η οποία χωρίζεται σε δύο στάδια.

Το πρώτο αφορά την αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ανθρώπινου οργανισμού, με στόχο τη ζωή έως τα 85-90 χρόνια. Για να επιτευχθεί αυτό, όπως εξήγησε, απαιτούνται υγιεινές συνήθειες από την παιδική ηλικία, σωστή διατροφή και τακτικοί ιατρικοί έλεγχοι.

Το δεύτερο στάδιο είναι σαφώς πιο φιλόδοξο, καθώς αφορά την υπέρβαση των φυσικών βιολογικών περιορισμών.

Η ίδια παραδέχθηκε ότι η επιστημονική πρόοδος σε αυτό το πεδίο παραμένει περιορισμένη, εκτιμώντας ωστόσο ότι τις επόμενες μία ή δύο δεκαετίες η αντιμετώπιση της γήρανσης θα αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα για τα συστήματα υγείας.

Ένα από τα βασικά εμπόδια είναι ότι η γήρανση δεν αναγνωρίζεται επισήμως ως ασθένεια, κάτι που δυσκολεύει την ανάπτυξη και την κλινική αξιολόγηση φαρμάκων που θα στοχεύουν απευθείας στη διαδικασία της.

Το «εμβόλιο κατά της γήρανσης» και τα δισεκατομμύρια

Η προσπάθεια εντάσσεται σε δύο μεγάλα κρατικά προγράμματα που προωθεί η ρωσική ηγεσία. Το πρώτο, με την ονομασία «Νέες Τεχνολογίες για τη Διατήρηση της Υγείας», ανακοινώθηκε από τον Πούτιν τον Φεβρουάριο του 2024. Το δεύτερο ονομάζεται «Μακρά και Ενεργός Ζωή» και ξεκίνησε το 2025.

Η συνολική χρηματοδότηση των δύο πρωτοβουλιών αναμένεται να ξεπεράσει τα 2 τρισεκατομμύρια ρούβλια.

Μέρος των χρημάτων κατευθύνεται στην έρευνα για ένα πειραματικό σκεύασμα που έχει χαρακτηριστεί «εμβόλιο κατά της γήρανσης».

Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Επιστημών και Ανώτατης Εκπαίδευσης της Ρωσίας, Ντένις Σεκιρίνσκι, η συγκεκριμένη προσέγγιση αποσκοπεί στον αποκλεισμό γονιδίου που συνδέεται με κυτταρικές μεταβολές οι οποίες σχετίζονται με τη γήρανση.

Πρόκειται για ερευνητική προσπάθεια και όχι για θεραπεία που έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να σταματήσει ή να αντιστρέψει τη γήρανση στον άνθρωπο.

Ανθρώπινα όργανα σε χοίρους και τρισδιάστατη βιοεκτύπωση

Παράλληλα, Ρώσοι επιστήμονες εργάζονται στην ανάπτυξη τεχνολογιών τρισδιάστατης βιοεκτύπωσης ζωντανών ιστών και στη δημιουργία ανθρώπινων οργάνων μέσα σε μικρόσωμους χοίρους, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι έχουν ήδη καταφέρει να εκτυπώσουν ανθρώπινο χόνδρο, καθώς και θυρεοειδή αδένα ποντικού. Μακροπρόθεσμος στόχος είναι να καταστεί δυνατή η αντικατάσταση ανθρώπινων οργάνων έως το 2030.

Το Κρεμλίνο έχει επιβεβαιώσει ότι πολλά ερευνητικά ιδρύματα συμμετέχουν σε κρατικά υποστηριζόμενα επιστημονικά προγράμματα. Παράλληλα, η αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης, Τατιάνα Γκολίκοβα, είχε δηλώσει το 2025 ότι η χώρα σχεδιάζει να ξεκινήσει την παραγωγή φαρμάκου κατά της γήρανσης μεταξύ 2028 και 2030.

Ο συνολικός στόχος των συγκεκριμένων πρωτοβουλιών είναι να συμβάλουν στη διάσωση 175.000 ανθρώπινων ζωών έως το 2030.

Η συζήτηση Πούτιν – Σι για την αθανασία

Το ενδιαφέρον του Ρώσου προέδρου για την παράταση της ζωής δεν περιορίζεται στα κρατικά προγράμματα.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, κατά τη διάρκεια στρατιωτικής παρέλασης στο Πεκίνο, ένα ανοιχτό μικρόφωνο κατέγραψε συνομιλία του Βλαντίμιρ Πούτιν με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ σχετικά με τις δυνατότητες της βιοτεχνολογίας.

Ο Σι σχολίασε ότι στο παρελθόν οι άνθρωποι σπάνια έφταναν τα 70 χρόνια, ενώ σήμερα ένας άνθρωπος αυτής της ηλικίας θεωρείται ακόμη νέος.

Ο Πούτιν, από την πλευρά του, αναφέρθηκε στη δυνατότητα επανειλημμένης αντικατάστασης ανθρώπινων οργάνων μέσω της βιοτεχνολογίας, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η ανθρωπότητα θα μπορούσε κάποτε να φτάσει ακόμη και στην αθανασία.

Ο Κινέζος πρόεδρος συμπλήρωσε ότι μέσα στον 21ο αιώνα οι άνθρωποι ενδέχεται να μπορούν να ζουν έως και 150 χρόνια.

Ο επιστήμονας που προωθεί την ιδέα της αθανασίας

Ένα ακόμη κεντρικό πρόσωπο του ρωσικού προγράμματος είναι ο φυσικός Μιχαήλ Κοβαλτσούκ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ, ενός ερευνητικού κέντρου πυρηνικής τεχνολογίας.

Ο Κοβαλτσούκ εποπτεύει ομοσπονδιακό πρόγραμμα γενετικής έρευνας, στο οποίο συμμετέχει και η Μαρία Βοροντσόβα. Υποστηρίζει ότι η επιστήμη θα μπορέσει σταδιακά να επιδιορθώνει και να αντικαθιστά μέρη του ανθρώπινου σώματος, διευρύνοντας σημαντικά τα όρια της ανθρώπινης ζωής.

Η ιδέα της μακροζωίας, πάντως, έχει μακρά ιστορία στη Ρωσία. Ήδη από τη δεκαετία του 1920, ο Σοβιετικός επιστήμονας Αλεξάντρ Μπογκντάνοφ πραγματοποιούσε πειράματα με μεταγγίσεις αίματος, επιδιώκοντας την αναζωογόνηση του οργανισμού. Πέθανε τελικά σε ηλικία 55 ετών, έπειτα από θεραπεία που είχε εφαρμόσει στον εαυτό του.

Αργότερα, ο γιατρός Ολεξάντρ Μπογκομόλετς διοργάνωσε συνέδριο για τη μακροζωία και υποστήριξε ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ζουν έως και 150 χρόνια. Ο ίδιος πέθανε σε ηλικία 65 ετών.

Στη σύγχρονη εποχή, ο Βλαντίμιρ Χαβίνσον, γνωστός σε ρωσικά μέσα ενημέρωσης ως «γεροντολόγος του Πούτιν», προωθούσε θεραπείες αντιγήρανσης με πεπτίδια που εξάγονταν από ιστούς μοσχαριών. Υποστήριζε ότι ο άνθρωπος θα μπορούσε να φτάσει τα 120 χρόνια και είχε εκφράσει την επιθυμία να συμβάλει στην παράταση της ζωής του Ρώσου προέδρου. Πέθανε το 2024 σε ηλικία 77 ετών.

Ο σκεπτικισμός της επιστημονικής κοινότητας

Παρά τα μεγάλα ποσά που διατίθενται, το ρωσικό πρόγραμμα έχει προκαλέσει επιφυλάξεις σε επιστημονικούς και ιατρικούς κύκλους. Ερευνητές αμφισβητούν κατά πόσο οι εντυπωσιακές εξαγγελίες συνοδεύονται από αντίστοιχα επιστημονικά αποτελέσματα.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι σχετικές έρευνες έχουν οδηγήσει μέχρι στιγμής σε περιορισμένο αριθμό δημοσιεύσεων με αξιολόγηση από ομοτίμους σε κορυφαία διεθνή επιστημονικά περιοδικά.

Ο Αλεξάντρ Οστρόφσκι, πρωτοπόρος της βιοεκτύπωσης στη Ρωσία που εγκατέλειψε τη χώρα μετά την εισβολή στην Ουκρανία, υποστήριξε ότι χωρίς επιστημονικές δημοσιεύσεις δεν μπορούν να τεκμηριωθούν πραγματικά αποτελέσματα. Μάλιστα, εκτίμησε ότι οι υποσχέσεις των Ρώσων ερευνητών μοιάζουν περισσότερο με φιλοδοξίες παρά με επιτεύγματα που έχουν αποδειχθεί.

Πηγή που επικαλείται το Meduza είχε διατυπώσει ακόμη πιο αιχμηρή κριτική, υποστηρίζοντας ότι ορισμένοι επιστήμονες ενδέχεται να παρουσιάζουν στον Πούτιν όσα θέλει να ακούσει, προκειμένου να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση.

Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος πρόεδρος έχει θέσει συγκεκριμένους δημογραφικούς στόχους: να αυξηθεί το προσδόκιμο ζωής από τα 74,2 χρόνια στα 78 έως το 2030 και στα 81 έως το 2036. Το κατά πόσο οι έρευνες για την αντιγήρανση θα οδηγήσουν σε ουσιαστικές ανακαλύψεις και όχι απλώς σε φιλόδοξες υποσχέσεις μένει να αποδειχθεί.