Τα μεγαλύτερα ψέματα της Ιστορίας που για χρόνια θεωρούνταν αλήθεια

Η Ιστορία δεν αποτελείται μόνο από γεγονότα που καταγράφηκαν με ακρίβεια. Περιλαμβάνει επίσης ιστορίες που επαναλήφθηκαν τόσο πολλές φορές, ώστε κάποια στιγμή άρχισαν να θεωρούνται πραγματικότητα.

Μερικές ήταν απλοί μύθοι που δημιουργήθηκαν και πέρασαν από γενιά σε γενιά.

Άλλες βασίστηκαν σε λανθασμένες πληροφορίες, ενώ υπήρξαν και περιπτώσεις όπου κάποιοι άνθρωποι εξαπάτησαν σκόπιμα ολόκληρες κοινωνίες.

Από τη Μαρία Αντουανέτα μέχρι τον «άνθρωπο του Πίλτνταουν», ορισμένες από αυτές τις ιστορίες έμειναν ζωντανές για δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες.

«Ας φάνε παντεσπάνι» – Η φράση που δεν είπε η Μαρία Αντουανέτα

Μία από τις πιο διάσημες φράσεις που αποδίδονται σε ιστορικό πρόσωπο είναι το «Let them eat cake», που συνδέθηκε με τη Μαρία Αντουανέτα.

Σύμφωνα με τη γνωστή ιστορία, όταν ενημερώθηκε ότι ο γαλλικός λαός δεν είχε ψωμί, η βασίλισσα φέρεται να απάντησε ότι θα μπορούσε να φάει παντεσπάνι.

Ωστόσο, οι ιστορικοί δεν έχουν στοιχεία ότι η Μαρία Αντουανέτα είπε ποτέ κάτι τέτοιο. Η συγκεκριμένη ιστορία εμφανίζεται σε διαφορετικές μορφές πριν ακόμη γίνει βασίλισσα της Γαλλίας.

Ο Ζαν-Ζακ Ρουσσώ είχε ήδη καταγράψει παρόμοια ιστορία το 1766, αποδίδοντάς την σε μια αόριστα αναφερόμενη «μεγάλη πριγκίπισσα». Η Μαρία Αντουανέτα ήταν τότε μόλις 10 ετών.

Ο «άνθρωπος του Πίλτνταουν» που ξεγέλασε την επιστήμη

Μία από τις πιο εντυπωσιακές περιπτώσεις ήταν ο λεγόμενος Piltdown Man.

Το 1912, ο ερασιτέχνης αρχαιολόγος Charles Dawson παρουσίασε στην Αγγλία οστά που υποτίθεται ότι ανήκαν σε έναν αρχαίο πρόγονο του ανθρώπου.

Το εύρημα θεωρήθηκε για χρόνια σημαντικό κομμάτι του παζλ της ανθρώπινης εξέλιξης. Επιστήμονες το μελέτησαν και ολόκληρες θεωρίες βασίστηκαν σε αυτό.

Τελικά, νέες μέθοδοι εξέτασης αποκάλυψαν την απάτη. Το κρανίο και η γνάθος προέρχονταν από διαφορετικά είδη, ενώ τα οστά είχαν υποστεί τεχνητή επεξεργασία. Τα δόντια είχαν τροποποιηθεί και τα ευρήματα είχαν βαφτεί ώστε να φαίνονται παλαιότερα.

Το 1953 η υπόθεση αποκαλύφθηκε οριστικά ως μία από τις μεγαλύτερες επιστημονικές απάτες του 20ού αιώνα.

Οι Βίκινγκς και τα κέρατα στα κράνη

Η εικόνα του Βίκινγκ με το κράνος που έχει δύο μεγάλα κέρατα είναι γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο.

Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: δεν υπάρχουν στοιχεία ότι οι Βίκινγκς φορούσαν κανονικά τέτοια κράνη στη μάχη.

Η συγκεκριμένη εικόνα έγινε δημοφιλής πολύ αργότερα, ιδιαίτερα μέσα από καλλιτεχνικές απεικονίσεις του 19ου αιώνα.

Έτσι, μια εικόνα που δημιουργήθηκε για καλλιτεχνικούς λόγους κατέληξε να θεωρείται ιστορικό γεγονός.

Ο Κολόμβος και η «επίπεδη Γη»

Ένας ακόμη διαδεδομένος μύθος υποστηρίζει ότι ο Χριστόφορος Κολόμβος ήταν ένας από τους λίγους ανθρώπους της εποχής του που πίστευαν ότι η Γη είναι σφαιρική.

Η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Οι μορφωμένοι Ευρωπαίοι της εποχής γνώριζαν ήδη ότι η Γη ήταν σφαιρική. Το πραγματικό πρόβλημα στο σχέδιο του Κολόμβου ήταν κυρίως οι εκτιμήσεις του για το μέγεθος της Γης και την απόσταση μέχρι την Ασία.

Ο μύθος ότι ο Κολόμβος «απέδειξε πως η Γη είναι στρογγυλή» δημιουργήθηκε και ενισχύθηκε αργότερα μέσα από δημοφιλείς αφηγήσεις.

Ο μύθος που έγινε πιο δυνατός από την αλήθεια

Γιατί όμως τέτοιες ιστορίες επιβιώνουν τόσο εύκολα; Επειδή είναι απλές, εντυπωσιακές και εύκολες να θυμηθεί κανείς.

Η πραγματική Ιστορία είναι συχνά πολύ πιο περίπλοκη. Έχει αμφιβολίες, διαφορετικές απόψεις, ελλιπή στοιχεία και γεγονότα που δεν μπορούν να αποδειχθούν απόλυτα.

Ένας μύθος, αντίθετα, μπορεί να χωρέσει σε μία πρόταση.

Και όταν η ίδια ιστορία επαναλαμβάνεται σε βιβλία, εφημερίδες, ταινίες, σχολικά μαθήματα ή ακόμη και σε συζητήσεις, σταδιακά αποκτά την εικόνα ενός αδιαμφισβήτητου γεγονότος.

Όταν το ψέμα γίνεται Ιστορία

Οι περιπτώσεις αυτές δείχνουν ότι ακόμη και κάτι που θεωρούμε «γνωστό από πάντα» μπορεί να χρειάζεται δεύτερη ματιά.

Άλλοτε πρόκειται για έναν μύθο που δημιουργήθηκε κατά λάθος, άλλοτε για μια ιστορία που άλλαξε με τον χρόνο και άλλοτε για μια οργανωμένη απάτη όπως εκείνη του Piltdown Man.

Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι ορισμένες από αυτές τις ιστορίες εξακολουθούν να επιβιώνουν ακόμη και σήμερα.

Γιατί στην Ιστορία, μερικές φορές, το πιο δύσκολο πράγμα δεν είναι να ανακαλύψουμε την αλήθεια, αλλά να ξεχωρίσουμε την αλήθεια από μια ιστορία που επαναλήφθηκε τόσο πολλές φορές ώστε όλοι άρχισαν να την πιστεύουν.