Βέλγιο: Ο βασιλιάς Φίλιππος δεν έκανε δεκτή την παραίτηση του πρωθυπουργού Μπαρτ Ντε Βέβερ

Την παραίτηση της κυβέρνησής του υπέβαλε το πρωί της Δευτέρας ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων για την κατάρτιση του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού του 2027, με τον βασιλιά Φίλιππο, ωστόσο, να μην την κάνει άμεσα αποδεκτή.

Σε ανακοίνωση του Βασιλικού Παλατιού επισημαίνεται ότι ο μονάρχης εκφράζει τη λύπη του για την αδυναμία επίτευξης συμφωνίας σε έναν αξιόπιστο προϋπολογισμό, προσαρμοσμένο στις σημερινές προκλήσεις. Παράλληλα, απευθύνει έκκληση προς όλα τα πολιτικά κόμματα να αναλάβουν τις ευθύνες τους, υπογραμμίζοντας ότι, εν μέσω γεωπολιτικής αβεβαιότητας και οικονομικών πιέσεων, το Βέλγιο δεν μπορεί να παραμείνει για μεγάλο διάστημα σε καθεστώς πολιτικής κρίσης.

Ο Ντε Βέβερ οδηγήθηκε στην απόφαση μετά από ένα Σαββατοκύριακο άκαρπων διμερών συναντήσεων με υπουργούς της κυβέρνησής του. Η επίσκεψή του στο Παλάτι ξεκίνησε λίγο μετά τις 09:30 τοπική ώρα και η συνάντηση με τον βασιλιά διήρκεσε περισσότερο από μία ώρα.

Το βασικό σημείο διαφωνίας στις διαπραγματεύσεις αφορούσε τον τρόπο εξεύρεσης των απαραίτητων πόρων για τον προϋπολογισμό. Τα κόμματα Vooruit, CD&V και Les Engagés φέρονται να ζητούσαν αυξημένη φορολόγηση των οικονομικά ισχυρότερων, πρόταση στην οποία αντιτάχθηκαν έντονα το φιλελεύθερο MR και το εθνικιστικό N-VA.

Ο Ντε Βέβερ επιδίωκε να εξασφαλίσει συνολικά 10 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2029, μέσω περικοπών δαπανών ή αύξησης των εσόδων. Στόχος ήταν να περιοριστεί το δημοσιονομικό έλλειμμα και να αποφευχθεί περαιτέρω επιβάρυνση του δημόσιου χρέους.

Ο Βέλγος πρωθυπουργός είχε επίσης αποκλείσει το ενδεχόμενο εφαρμογής του συστήματος των «προσωρινών δωδεκατημορίων». Πρόκειται για μηχανισμό που περιορίζει τις μηνιαίες κρατικές δαπάνες στο ένα δωδέκατο του τελευταίου εγκεκριμένου προϋπολογισμού, δηλαδή εκείνου του 2026.

Η επόμενη συνάντηση με τον βασιλιά και το ενδεχόμενο εκλογών

Ο βασιλιάς Φίλιππος αναμένεται να πραγματοποιήσει τις επόμενες ημέρες συνομιλίες με τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού, ενώ έχει προγραμματιστεί νέα συνάντηση με τον Ντε Βέβερ την Παρασκευή. Τότε αναμένεται να λάβει την τελική απόφαση για την παραίτηση.

Εφόσον γίνει αποδεκτή, ενδέχεται να ανοίξει ο δρόμος για πρόωρες εκλογές. Παραμένει, ωστόσο, πιθανό να επιχειρηθεί ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης με βάση τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς που προέκυψαν από τις προηγούμενες εκλογές. Άλλωστε, στο παρελθόν έχουν καταγραφεί περιπτώσεις κατά τις οποίες οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν ακόμη και μετά την υποβολή παραίτησης από μια κυβέρνηση.

Έλλειμμα 5,2% και δημόσιο χρέος πάνω από το 110% του ΑΕΠ

Η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας αποτελεί βασικό παράγοντα πίεσης για την κυβέρνηση. Το βελγικό έλλειμμα ανέρχεται στο 5,2% του ΑΕΠ, το υψηλότερο στην Ευρωζώνη, ενώ το δημόσιο χρέος αναμένεται να ξεπεράσει φέτος το 110% του ΑΕΠ.

Μόνο η Γαλλία, με χρέος 116%, η Ιταλία με 137% και η Ελλάδα με 146% εμφανίζουν υψηλότερο ποσοστό δημόσιου χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ.

Η ανάγκη περιορισμού του ελλείμματος έως το 2029 συνδέεται και με τον κίνδυνο του λεγόμενου «φαινομένου της χιονοστιβάδας» (snowball effect), κατά το οποίο η συσσώρευση τόκων αυξάνει διαρκώς το βάρος του χρέους, οδηγώντας ενδεχομένως το κράτος σε νέο δανεισμό ακόμη και για την εξυπηρέτηση των υφιστάμενων υποχρεώσεών του.