Το χωριό όπου οι δρόμοι περνούν πάνω από τις στέγες των σπιτιών

Μοιάζει με αρχιτεκτονικό παράδοξο: περπατάς σε έναν δρόμο και κάτω από τα πόδια σου δεν υπάρχει έδαφος αλλά το σπίτι κάποιου άλλου. Κι όμως, υπάρχουν ορεινοί οικισμοί όπου αυτό ακριβώς αποτελεί μέρος της καθημερινότητας.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το Masuleh στο Ιράν, ένας ιστορικός οικισμός χτισμένος πάνω σε εξαιρετικά απότομη πλαγιά. Επειδή η υψομετρική διαφορά είναι μεγάλη και ο διαθέσιμος χώρος περιορισμένος, τα σπίτια έχουν χτιστεί το ένα πάνω από το άλλο με τρόπο που δημιουργεί μια εντυπωσιακή «σκάλα» κατοικιών.

Η στέγη του χαμηλότερου σπιτιού μπορεί να λειτουργεί ως αυλή, μονοπάτι ή πέρασμα για το σπίτι που βρίσκεται ακριβώς από πάνω. Έτσι, κάτι που από μακριά μοιάζει απλώς με επίπεδη οροφή στην πραγματικότητα αποτελεί μέρος του δημόσιου χώρου του χωριού.

Η λύση δεν δημιουργήθηκε για να εντυπωσιάζει τους επισκέπτες. Ήταν πρακτική απάντηση στη γεωγραφία. Σε μια απότομη πλαγιά, οι συνηθισμένοι δρόμοι θα απαιτούσαν μεγάλες εκσκαφές και πολύ περισσότερο χώρο. Η κατακόρυφη διάταξη επέτρεψε στους κατοίκους να χρησιμοποιήσουν το ίδιο κομμάτι γης δύο φορές: ως στέγη για έναν άνθρωπο και ως δρόμο για έναν άλλο.

Τα οχήματα φυσικά δεν μπορούν να κινηθούν εύκολα στα στενά, κλιμακωτά περάσματα. Η καθημερινότητα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο περπάτημα, ενώ η μεταφορά αντικειμένων ακολουθεί τη μορφολογία του οικισμού και τα στενά μονοπάτια.

Το Masuleh δεν είναι το μοναδικό παράδειγμα. Παρόμοια «κλιμακωτά» χωριά υπάρχουν και σε άλλες ορεινές περιοχές του Ιράν, όπως το Sar Agha Seyed, όπου επίσης οι στέγες των χαμηλότερων κτισμάτων αποτελούν περάσματα για τα υψηλότερα σπίτια.

Η ιδέα θυμίζει σε μικρότερο βαθμό και παραδοσιακές μορφές πυκνής δόμησης που συναντώνται σε περιοχές της Μεσογείου, όπου τα δώματα των σπιτιών χρησιμοποιούνταν για επικοινωνία μεταξύ γειτονικών κατοικιών. Το εντυπωσιακό όμως στα ιρανικά ορεινά χωριά είναι ότι αυτό αποτελεί οργανικό μέρος ολόκληρης της δομής του οικισμού.

Και εδώ χρειάζεται μία διόρθωση στον αρχικό τίτλο: το διάσημο χωριό με τις στέγες που λειτουργούν ως δρόμοι δεν βρίσκεται στην Ελλάδα αλλά στο Ιράν. Αν θέλουμε να το κρατήσουμε απολύτως σωστό, ο τίτλος πρέπει να μείνει χωρίς το «ελληνικό».

Από ψηλά, το χωριό μοιάζει με τεράστια ανθρώπινη κατασκευή που ακολουθεί βήμα-βήμα την πλαγιά του βουνού. Δεν υπάρχουν ξεκάθαρα όρια ανάμεσα σε δρόμο, αυλή και στέγη.

Γιατί εκεί, η στέγη του γείτονα μπορεί κυριολεκτικά να είναι ο δρόμος που χρησιμοποιείς για να επιστρέψεις στο σπίτι σου.