Υπήρξε μια εποχή που τα περισσότερα παιχνίδια στα ελληνικά παιδικά δωμάτια δεν έρχονταν από την Κίνα, τη Γερμανία ή τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατασκευάζονταν στην Ελλάδα, σε εργοστάσια που παρήγαγαν από κούκλες και αυτοκινητάκια μέχρι μηχανικά παιχνίδια και φιγούρες.
Οι δεκαετίες του 1970 και του 1980 ήταν η χρυσή εποχή της ελληνικής παιχνιδοβιομηχανίας. Δύο ονόματα ξεχώρισαν περισσότερο από όλα: Lyra και El Greco. Οι εταιρείες αυτές δημιούργησαν ή παρήγαγαν παιχνίδια που σήμερα θεωρούνται συλλεκτικά και προκαλούν έντονη νοσταλγία σε όσους μεγάλωσαν τότε.
Η Lyra ξεκίνησε από τσίγκινα παιχνίδια
Η ιστορία της Lyra άρχισε λίγο μετά τον πόλεμο. Ο Μάρκος Λύρας ήρθε σε επαφή με τον χώρο των παιχνιδιών στα τέλη της δεκαετίας του 1940, ενώ στις αρχές της επόμενης δεκαετίας δημιούργησε μικρή οικοτεχνία. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 η επιχείρηση εξελίχθηκε σε βιοτεχνία παιχνιδιών στον Κολωνό.
Αρχικά παρήγαγε κυρίως τσίγκινα και μηχανικά παιχνίδια από τυπωμένη λαμαρίνα. Αυτοκινητάκια, οχήματα και μηχανισμοί που σήμερα μοιάζουν απλοί ήταν τότε εντυπωσιακά αντικείμενα για ένα παιδί.
Με τα χρόνια, η εταιρεία μεγάλωσε σημαντικά και πέρασε στα πλαστικά παιχνίδια, στις φιγούρες και στις διεθνείς συνεργασίες.
Τα Playmobil που κατασκευάζονταν στην Ελλάδα
Μία από τις πιο εντυπωσιακές σελίδες της Lyra ήταν η συνεργασία της με την Playmobil.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, η εταιρεία εξασφάλισε δικαιώματα παραγωγής των Playmobil για την ελληνική αγορά. Τα παιχνίδια δεν εισάγονταν απλώς έτοιμα από τη Γερμανία. Μεγάλο μέρος τους κατασκευαζόταν στο ελληνικό εργοστάσιο με εξοπλισμό και καλούπια που συνδέονταν με τη γερμανική παραγωγή.
Η επιτυχία ήταν τεράστια. Τα Playmobil εξελίχθηκαν σε ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα της εταιρείας και έφτασαν να αποτελούν μεγάλο μέρος της συνολικής της παραγωγής.
Η ποιότητα της ελληνικής κατασκευής ήταν τέτοια ώστε πραγματοποιούνταν ακόμη και εξαγωγές. Σήμερα, ορισμένα παλιά Playmobil που κατασκευάστηκαν στην Ελλάδα αναζητούνται από συλλέκτες στο εξωτερικό.
Η Μάγια η Μέλισσα και τα Pin y Pon
Η Lyra δεν έμεινε μόνο στα Playmobil. Παρήγαγε επίσης παιχνίδια βασισμένα σε δημοφιλείς χαρακτήρες της εποχής, όπως η Μάγια η Μέλισσα, αλλά και τα Pin y Pon, έπειτα από συνεργασίες με ξένες εταιρείες.
Τα παιδιά μπορούσαν έτσι να βλέπουν έναν χαρακτήρα στην τηλεόραση και λίγο αργότερα να βρίσκουν την ελληνικής παραγωγής εκδοχή του στα καταστήματα παιχνιδιών.
Αυτό το μοντέλο παραγωγής βοήθησε την ελληνική εταιρεία να παραμένει ανταγωνιστική απέναντι στα μεγάλα ξένα ονόματα.
Η El Greco και η Bibi-bo
Η μεγάλη αντίπαλος της Lyra ήταν η El Greco, η οποία κυριάρχησε ιδιαίτερα τη δεκαετία του 1980.
Το πιο διάσημο ίσως προϊόν της ήταν η Bibi-bo, μια κούκλα που για πολλά χρόνια έγινε η ελληνική απάντηση στην Barbie. Η Bibi-bo είχε διαφορετικά ρούχα, αξεσουάρ και εκδόσεις και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αγαπημένα παιχνίδια των κοριτσιών της εποχής.
Για αρκετά χρόνια η παρουσία της ήταν τόσο ισχυρή στην ελληνική αγορά ώστε η Barbie δεν είχε ακόμη την κυριαρχία που απέκτησε αργότερα.
Η El Greco κατασκεύαζε επίσης τον Αγκαλίτσα, μία από τις πιο χαρακτηριστικές κούκλες της εποχής, καθώς και πολλά άλλα παιχνίδια που συνδέθηκαν έντονα με τη δεκαετία του 1980.
Τα παιχνίδια ήταν κομμάτι της καθημερινότητας
Οι διαφημίσεις των παιχνιδιών στην τηλεόραση είχαν τεράστια επιρροή. Ιδιαίτερα πριν από τα Χριστούγεννα, οι τηλεοπτικές οθόνες γέμιζαν με κούκλες, οχήματα, φιγούρες και επιτραπέζια.
Τα παιδιά περίμεναν τις γιορτές για να ζητήσουν το παιχνίδι που είχαν δει στη διαφήμιση, ενώ οι βιτρίνες των καταστημάτων γίνονταν πραγματικός πόλος έλξης.
Πολλά παιχνίδια περνούσαν από αδελφό σε αδελφό ή από ξάδελφο σε ξάδελφο. Δεν θεωρούνταν αντικείμενα που πετιούνταν εύκολα. Ένα καλό παιχνίδι μπορούσε να μείνει σε μια οικογένεια για χρόνια.
Η μεγάλη αλλαγή στα τέλη της δεκαετίας του 1980
Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει δραματικά προς το τέλος της δεκαετίας του 1980.
Οι εισαγωγές παιχνιδιών αυξήθηκαν, οι μεγάλες πολυεθνικές απέκτησαν ισχυρότερη παρουσία και παράλληλα εμφανίστηκε μαζικά φθηνότερη παραγωγή από την Ασία.
Οι ελληνικές εταιρείες δυσκολεύτηκαν να ανταγωνιστούν τις τιμές και τον τεράστιο όγκο παραγωγής των ξένων εργοστασίων. Παράλληλα, τα παιδιά άρχισαν να ζητούν όλο και περισσότερο διεθνείς μάρκες που έβλεπαν στην τηλεόραση.
Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990, τόσο η Lyra όσο και η El Greco είχαν ουσιαστικά εξαφανιστεί από την αγορά με τη μορφή που είχαν γνωρίσει οι προηγούμενες γενιές.
Η El Greco πέρασε τελικά στη Hasbro, ενώ η Lyra έκλεισε επίσης τον κύκλο της μέσα στην ίδια περίοδο.
Από τα παιδικά δωμάτια στις συλλογές
Τα παιχνίδια που κάποτε βρίσκονταν πεταμένα κάτω από ένα κρεβάτι ή σε ένα κουτί στο πατάρι σήμερα μπορούν να έχουν σημαντική συλλεκτική αξία.
Παλιές Bibi-bo, ελληνικά Playmobil, παιχνίδια της Lyra και σπάνιες συσκευασίες της El Greco πωλούνται πλέον σε δημοπρασίες και διαδικτυακές αγορές. Η αξία τους μπορεί να αυξηθεί σημαντικά όταν το παιχνίδι βρίσκεται ακόμη στο αυθεντικό κουτί του.
Για τους συλλέκτες, όμως, το σημαντικότερο δεν είναι πάντα η τιμή.
Ένα παλιό παιχνίδι μπορεί να θυμίσει ένα παιδικό δωμάτιο, μια χριστουγεννιάτικη ημέρα ή μια διαφήμιση που κάποτε ήξεραν όλοι απ’ έξω.
Η εποχή της μεγάλης ελληνικής παιχνιδοβιομηχανίας μπορεί να τελείωσε, όμως η Lyra, η El Greco, η Bibi-bo και τα ελληνικά Playmobil εξακολουθούν να έχουν κάτι που δεν μπορούν να αντιγράψουν τα σημερινά παιχνίδια: τη νοσταλγία μιας ολόκληρης γενιάς.
Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.