Επιθανάτιες εμπειρίες: Τα 4 μοτίβα που αποτύπωσαν σε ζωγραφιές όσοι τις βίωσαν

Έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης των επιθανάτιων εμπειριών επέλεξαν επιστήμονες, ζητώντας από ανθρώπους που υποστηρίζουν ότι έφτασαν κοντά στον θάνατο να αποτυπώσουν όσα θυμούνται μέσα από ζωγραφιές, αντί να τα περιγράψουν με λόγια.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology, εξέτασε κοινά χαρακτηριστικά στις εικόνες και στις αισθήσεις που περιέγραψαν οι συμμετέχοντες, εντοπίζοντας επαναλαμβανόμενα γεωμετρικά μοτίβα, διαφορετικές χρωματικές αποχρώσεις και συγκεκριμένες αντιλήψεις για τον χώρο.

Οι άνθρωποι που έχουν βιώσει επιθανάτιες εμπειρίες (Near-Death Experiences – NDEs) συχνά κάνουν λόγο για έντονο φως, ασυνήθιστα τοπία, τούνελ, αλλά και την αίσθηση ότι βρίσκονται έξω από το σώμα τους.

Επειδή τέτοιες αναμνήσεις είναι δύσκολο να αποδοθούν με ακρίβεια μέσω της γλώσσας, οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν τι μπορεί να αποκαλύψει η οπτική τους αναπαράσταση.

Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα

Στην έρευνα συμμετείχαν 50 άτομα, τα οποία εντοπίστηκαν μέσω της Διεθνούς Ένωσης Μελετών Επιθανάτιων Εμπειριών (IANDS).

Κατά τη διάρκεια ατομικών συναντήσεων, κλήθηκαν να σχεδιάσουν σταδιακά τις σκηνές που θυμούνταν, καταγράφοντας πού ένιωθαν ότι βρίσκονταν, προς ποια κατεύθυνση κινούνταν και αν υπήρχαν άλλα πρόσωπα γύρω τους.

Παράλληλα, σημείωσαν τα χρώματα, τις υφές, την ταχύτητα της κίνησης και τα συναισθήματα που συνόδευαν κάθε εικόνα.

Οι επιστήμονες απέφυγαν να χρησιμοποιήσουν καθοδηγητικές λέξεις, όπως «τούνελ» και «φως», προκειμένου να μην επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες θα αποτύπωναν τις αναμνήσεις τους.

Συνολικά συγκεντρώθηκαν 112 σκηνές, από τις οποίες οι 108 ταξινομήθηκαν σε τέσσερις βασικές γεωμετρικές κατηγορίες.

Τα τέσσερα επαναλαμβανόμενα μοτίβα

Η ανάλυση των ζωγραφιών έδειξε ότι οι συμμετέχοντες περιέγραφαν τον χώρο με τέσσερις κυρίως τρόπους:

• Τούνελ ή κώνος: Σε αυτές τις αναπαραστάσεις υπήρχαν ευθείες ή κεκλιμένες γραμμές που περιόριζαν το οπτικό πεδίο, δημιουργώντας την αίσθηση ενός στενού περάσματος.
• Ευρείες καμπύλες: Ορισμένοι σχεδίασαν μεγάλους ανοιχτούς χώρους με καμπύλα όρια, που παρέπεμπαν σε κύκλο ή έλλειψη.
• Επίπεδος ορίζοντας: Σε άλλες περιπτώσεις κυριαρχούσαν σχεδόν οριζόντιες γραμμές, οι οποίες δημιουργούσαν την αίσθηση ενός ανοιχτού τοπίου.
• Σφαιρικός χώρος: Κάποιοι συμμετέχοντες περιέγραψαν ότι βρίσκονταν μέσα σε μια σφαίρα ή φυσαλίδα, με πανοραμική θέα προς όλες τις κατευθύνσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η σύνδεση των γεωμετρικών σχημάτων με τα χρώματα. Σχεδόν το 79% των εμπειριών που είχαν τη μορφή τούνελ περιλάμβανε σκοτεινούς χώρους με περιορισμένη παρουσία χρωμάτων.

Αντίθετα, στο 87% των σκηνών με ευρύτερους ορίζοντες καταγράφηκαν έντονες αποχρώσεις, κυρίως λεβάντας και ροζ. Οι σφαιρικοί χώροι συνδέθηκαν συχνά με έντονο λευκό ή χρυσό φως.

Η αίσθηση απομάκρυνσης από το σώμα

Ένα ακόμη στοιχείο που εντόπισαν οι ερευνητές ήταν η επαναλαμβανόμενη αλληλουχία ορισμένων εμπειριών. Αρκετοί συμμετέχοντες περιέγραψαν αρχικά την αίσθηση ότι είχαν αποχωριστεί το φυσικό τους σώμα.

Ακολούθησε, σύμφωνα με τις αναμνήσεις τους, η μετακίνησή τους μέσα σε χώρους που δεν έμοιαζαν με το συνηθισμένο φυσικό περιβάλλον. Σε επόμενο στάδιο, ορισμένοι ανέφεραν ότι ένιωσαν πως επέστρεφαν στο σώμα τους.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν, πάντως, ότι τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή. Κάποιοι συμμετέχοντες ανακάλεσαν τις εμπειρίες τους ακόμη και 15 ή περισσότερα χρόνια μετά, γεγονός που σημαίνει ότι οι αναμνήσεις ενδέχεται να είχαν επηρεαστεί από το πέρασμα του χρόνου. Επιπλέον, δεν υπήρχαν καταγεγραμμένες συνεδρίες που θα επέτρεπαν την ανεξάρτητη αξιολόγηση της διαδικασίας.

Η μελέτη δεν αποδεικνύει τι συμβαίνει μετά τον θάνατο ούτε δίνει οριστική απάντηση για τη φύση των επιθανάτιων εμπειριών. Προσφέρει, ωστόσο, μια διαφορετική μέθοδο καταγραφής τους και αναδεικνύει τα κοινά μοτίβα που μπορεί να εμφανίζονται στις περιγραφές ανθρώπων οι οποίοι υποστηρίζουν ότι βρέθηκαν κοντά στον θάνατο.