Άρης: Η ιαπωνική αποστολή που θα αποκαλύψει τα μυστικά των δύο δορυφόρων του

Μια ιαπωνική διαστημική αποστολή ετοιμάζεται να αναζητήσει τις απαντήσεις για δύο από τα μεγαλύτερα μυστήρια του Άρη, τον Φόβο και τον Δείμο.

Το πρόγραμμα MMX (Martian Moons eXploration) θα επιχειρήσει να συλλέξει δείγματα από τον Φόβο και να τα μεταφέρει στη Γη το 2031, προκειμένου οι επιστήμονες να εξακριβώσουν πώς σχηματίστηκαν οι δύο δορυφόροι και ποια είναι η πραγματική τους προέλευση.

Παρά τις δεκαετίες παρατηρήσεων από διαστημικά σκάφη και ρόβερ, οι ερευνητές δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε οριστική απάντηση για το πώς δημιουργήθηκαν τα δύο μικροσκοπικά ουράνια σώματα.

Η αποστολή MMX, στην οποία συμμετέχουν επιστημονικοί οργανισμοί από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη, τη Γαλλία και τη Γερμανία, φιλοδοξεί να καλύψει αυτό το κενό.

«Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα εκκρεμή μυστήρια σχετικά με τον σχηματισμό του ηλιακού συστήματος», δήλωσε ο Ντάνιελ Γκλάβιν, επιστήμονας της NASA που συμμετέχει στην αποστολή.

Οι δύο θεωρίες για την προέλευσή τους

Ο Φόβος και ο Δείμος ανακαλύφθηκαν το 1877 από τον Αμερικανό αστρονόμο Άσαφ Χολ. Από τότε, οι επιστήμονες εξετάζουν δύο βασικά ενδεχόμενα για τον σχηματισμό τους.

Σύμφωνα με την πρώτη θεωρία, μια μεγάλη σύγκρουση στον Άρη εκτόξευσε πετρώματα στο διάστημα, τα οποία συγκεντρώθηκαν σταδιακά και σχημάτισαν τους δύο δορυφόρους. Η δεύτερη εκδοχή υποστηρίζει ότι πρόκειται για αστεροειδείς που παγιδεύτηκαν από τη βαρυτική έλξη του πλανήτη.

Ωστόσο, τα μέχρι σήμερα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν πλήρως καμία από τις δύο εκδοχές. «Είναι εξαιρετικά παράξενα, πολύ μικρά και αινιγματικά», σημειώνει η Άμπιγκεϊλ Φράεμαν, ερευνήτρια του Εργαστηρίου Αεριώθησης της NASA.

Ο Φόβος πλησιάζει σταδιακά τον Άρη

Ο Φόβος είναι ο μεγαλύτερος και πλησιέστερος από τους δύο δορυφόρους. Η τροχιά του τον φέρνει σταδιακά πιο κοντά στον Άρη και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, σε περίπου 50 εκατομμύρια χρόνια ενδέχεται είτε να συγκρουστεί με τον πλανήτη είτε να διαλυθεί, σχηματίζοντας έναν δακτύλιο από συντρίμμια.

Ο Δείμος βρίσκεται πιο μακριά και απομακρύνεται αργά από τον Άρη. Οι διαφορετικές τροχιές τους αποτελούν ένα ακόμη στοιχείο που θα μελετηθεί στο πλαίσιο της αποστολής.

Πώς θα φτάσουν τα δείγματα στη Γη

Το διαστημικό σκάφος MMX αναμένεται να χρειαστεί περίπου έναν χρόνο για να φτάσει στον Άρη. Εκεί θα πραγματοποιήσει πολυετείς παρατηρήσεις των δύο δορυφόρων, με κύριο στόχο να συλλέξει τουλάχιστον 10 γραμμάρια υλικού από την επιφάνεια του Φόβου.

Στην αποστολή συμμετέχει και το μικρό ρόβερ Idefix, το οποίο αναπτύχθηκε από το Γερμανικό Αεροδιαστημικό Κέντρο και τη γαλλική διαστημική υπηρεσία CNES. Θα εξερευνήσει την επιφάνεια του Φόβου και θα βοηθήσει στον εντοπισμό κατάλληλων σημείων για τη δειγματοληψία.

Το MMX διαθέτει συστήματα που θα επιτρέψουν τη συλλογή τόσο επιφανειακής σκόνης και πετρωμάτων όσο και υλικού από βάθος περίπου δύο εκατοστών. Παράλληλα, επιστημονικά όργανα θα αναλύσουν τη χημική και ορυκτολογική σύσταση των δύο δορυφόρων, ενώ το σκάφος θα πραγματοποιήσει παρατηρήσεις και του Δείμου πριν από την επιστροφή του.

Τι μπορεί να αποκαλύψουν τα ευρήματα

Η ανάλυση των δειγμάτων θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την πρώιμη ιστορία του Άρη.

Εάν ο Φόβος σχηματίστηκε από υλικό που εκτοξεύτηκε από τον πλανήτη έπειτα από μια μεγάλη πρόσκρουση, τα δείγματα ενδέχεται να αποκαλύψουν στοιχεία για τη σύσταση και τις συνθήκες που επικρατούσαν στον αρχαίο Άρη.

Αν, αντίθετα, πρόκειται για αστεροειδή που παγιδεύτηκε σε τροχιά, το υλικό θα μπορούσε να δώσει πληροφορίες για σώματα που προέρχονται από άλλες περιοχές του ηλιακού συστήματος.

Οι επιστήμονες θα αναζητήσουν επίσης νερό και οργανικές ενώσεις, καθώς και μόρια όπως τα αμινοξέα.

Η παρουσία τους θα μπορούσε να συμβάλει στην κατανόηση της χημικής εξέλιξης του ηλιακού συστήματος, χωρίς να αποτελεί από μόνη της απόδειξη ύπαρξης ζωής.

Παράλληλα, ο Φόβος ενδέχεται να έχει συγκεντρώσει στην επιφάνειά του θραύσματα που εκτοξεύτηκαν από τον Άρη έπειτα από προσκρούσεις μετεωριτών. Εάν εντοπιστούν τέτοια υλικά, θα μπορούσαν να προσφέρουν στους ερευνητές ένα έμμεσο δείγμα από τον ίδιο τον πλανήτη.

Η αποστολή MMX αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για την αποκωδικοποίηση της ιστορίας του Άρη. Την ίδια περίοδο, η Κίνα σχεδιάζει την αποστολή Tianwen-3, η οποία έχει στόχο να συλλέξει δείγματα απευθείας από τον πλανήτη και να τα μεταφέρει στη Γη στις αρχές της δεκαετίας του 2030.