28η Οκτωβρίου 1940: Η μάχη στην Πίνδο που σταμάτησε την ιταλική προέλαση

Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, την ώρα που η Ελλάδα μάθαινε ότι μπαίνει στον πόλεμο, η ιταλική επίθεση είχε ήδη ξεκινήσει στα βουνά της Πίνδου.

Ανάμεσα στις κορυφές, στις απότομες πλαγιές και στα δύσβατα περάσματα, Έλληνες στρατιώτες κλήθηκαν να αναμετρηθούν με έναν αριθμητικά υπέρτερο αντίπαλο.

Η μάχη που ακολούθησε θα εξελισσόταν σε μία από τις πιο κρίσιμες συγκρούσεις των πρώτων ημερών του Ελληνοϊταλικού Πολέμου.

Λίγες ώρες νωρίτερα, ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι είχε επιδώσει στον Ιωάννη Μεταξά το τελεσίγραφο της Ρώμης.

Η Ιταλία ζητούσε να επιτραπεί στα στρατεύματά της να καταλάβουν στρατηγικά σημεία της Ελλάδας.

Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε το αίτημα και η χώρα βρέθηκε αντιμέτωπη με την εισβολή από την κατεχόμενη από τους Ιταλούς Αλβανία.

Στην Πίνδο, το ιταλικό σχέδιο προέβλεπε την προέλαση της 3ης Μεραρχίας Αλπινιστών «Τζούλια» προς το Μέτσοβο.

Αν πετύχαινε τον στόχο της, θα μπορούσε να απειλήσει τις επικοινωνίες ανάμεσα στις ελληνικές δυνάμεις της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας.

Απέναντί της βρισκόταν το Απόσπασμα Πίνδου, υπό τον συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Δαβάκη, με περίπου 2.000 άνδρες έναντι περίπου 10.800 Ιταλών αλπινιστών.

Η μάχη στα βουνά

Η επίθεση εκδηλώθηκε το πρωί της 28ης Οκτωβρίου.

Οι Έλληνες αμύνθηκαν σε ένα μέτωπο δύσκολο να καλυφθεί, με τις μονάδες τους απλωμένες σε ορεινό έδαφος και τον καιρό να δυσκολεύει τις κινήσεις.

Υπό την πίεση των Ιταλών, ορισμένα τμήματα αναγκάστηκαν τις πρώτες ημέρες να υποχωρήσουν, συνεχίζοντας όμως να μάχονται και να επιβραδύνουν την προέλαση.

Η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς η «Τζούλια» επιχειρούσε να εκμεταλλευτεί τα ορεινά περάσματα και να κινηθεί βαθύτερα στο ελληνικό έδαφος. Σταδιακά, όμως, έφτασαν ενισχύσεις και οι ελληνικές δυνάμεις πέρασαν στην αντεπίθεση.

Ύστερα από σκληρές συγκρούσεις, η ιταλική προέλαση ανακόπηκε και η μεραρχία αναγκάστηκε να υποχωρήσει.

Ο Δαβάκης τραυματίστηκε σοβαρά στις 2 Νοεμβρίου, την ώρα που βρισκόταν κοντά στην πρώτη γραμμή.

Η παρουσία του στο μέτωπο και η δράση των ανδρών του έμειναν συνδεδεμένες με την προσπάθεια να κρατηθεί η Πίνδος τις κρίσιμες πρώτες ημέρες του πολέμου.

Οι γυναίκες πίσω από τους μαχητές

Στον αγώνα αυτό συμμετείχαν και οι κάτοικοι των χωριών της περιοχής. Οι γυναίκες της Πίνδου ανέβαιναν στα δύσβατα μονοπάτια μεταφέροντας τρόφιμα, ρουχισμό και πολεμοφόδια στους στρατιώτες, ενώ βοηθούσαν και στη μεταφορά τραυματιών.

Εκεί όπου τα οχήματα δυσκολεύονταν να περάσουν, τα φορτία έφταναν συχνά στην πλάτη ανθρώπων που γνώριζαν τα βουνά και τα περάσματά τους.

Η προσφορά τους έγινε μία από τις πιο δυνατές εικόνες του 1940. Μαζί με τους στρατιώτες που πολεμούσαν και τους κατοίκους που στήριζαν τον ανεφοδιασμό, συνέβαλαν στην προσπάθεια να κρατηθεί ένα μέτωπο κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Η μάχη της Πίνδου, μαζί με τη μάχη στην περιοχή Ελαίας – Καλαμά, σταμάτησε την αρχική ιταλική επίθεση.

Τις επόμενες εβδομάδες ο Ελληνικός Στρατός πέρασε στην αντεπίθεση και προχώρησε μέσα στο αλβανικό έδαφος.

Η 28η Οκτωβρίου έμεινε έτσι στην ιστορία ως η ημέρα που ξεκίνησε ένας αγώνας ο οποίος θα σημαδέψει τη νεότερη Ελλάδα.