Πλασμαφαίρεση και αιμοκάθαρση: Ποια είναι η κρίσιμη διαφορά μεταξύ των δύο διαδικασιών;

Ο ξαφνικός θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη αφού είχε μεταβεί σε ιδιωτική μονάδα για να υποβληθεί σε πλασμαφαίρεση έφεραν στο προσκήνιο μία εξειδικευμένη ιατρική διαδικασία, η οποία συχνά συγχέεται με την αιμοκάθαρση.

Μέχρι να ολοκληρωθούν η ιατροδικαστική εξέταση και η έρευνα των αρμόδιων Αρχών, δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για τα ακριβή αίτια της ανακοπής, ούτε να θεωρηθεί δεδομένη οποιαδήποτε σύνδεσή της με τη συγκεκριμένη θεραπεία.

Τι είναι, όμως, η πλασμαφαίρεση και σε τι διαφέρει από την αιμοκάθαρση;

Τι είναι η πλασμαφαίρεση

Το αίμα αποτελείται από κύτταρα –όπως τα ερυθρά και τα λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια– και από το πλάσμα, δηλαδή το υγρό τμήμα μέσα στο οποίο κυκλοφορούν πρωτεΐνες, αντισώματα, ορμόνες και άλλες ουσίες.

Κατά την πλασμαφαίρεση, το αίμα αφαιρείται προσωρινά από τον οργανισμό και περνά μέσα από ειδικό μηχάνημα, το οποίο διαχωρίζει το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος. Τα κύτταρα επιστρέφουν στον ασθενή, ενώ το πλάσμα που απομακρύνεται αντικαθίσταται συνήθως με διάλυμα λευκωματίνης, φυσιολογικό ορό ή πλάσμα από δότη.

Ο ακριβέστερος όρος για αυτή τη θεραπευτική διαδικασία είναι «θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος». Σκοπός της είναι να απομακρύνει από την κυκλοφορία παθολογικά αντισώματα, πρωτεΐνες ή άλλες ουσίες που συνδέονται με συγκεκριμένες ασθένειες.

Σε ποιες περιπτώσεις εφαρμόζεται

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση χρησιμοποιείται κυρίως σε ορισμένα σοβαρά αυτοάνοσα, αιματολογικά και νευρολογικά νοσήματα. Μπορεί να εφαρμοστεί, μεταξύ άλλων, σε περιπτώσεις θρομβωτικής θρομβοπενικής πορφύρας, μυασθένειας, συνδρόμου Guillain-Barré και ορισμένων μορφών αγγειίτιδας.

Δεν αποτελεί γενική μέθοδο «καθαρισμού» ή «αποτοξίνωσης» του αίματος για υγιείς ανθρώπους και δεν είναι καθιερωμένη θεραπεία αντιγήρανσης. Η πραγματοποίησή της απαιτεί συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη, αξιολόγηση του ασθενούς, κατάλληλο εξοπλισμό και εξειδικευμένο προσωπικό.

Πώς λειτουργεί η αιμοκάθαρση

Η αιμοκάθαρση έχει διαφορετικό στόχο. Χρησιμοποιείται κυρίως όταν οι νεφροί δεν μπορούν πλέον να καθαρίσουν επαρκώς το αίμα.

Κατά τη διαδικασία, το αίμα περνά μέσα από ένα ειδικό φίλτρο, τον αιμοκαθαριστή. Εκεί απομακρύνονται άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού, όπως η ουρία, καθώς και περίσσεια νερού και ηλεκτρολυτών. Στη συνέχεια, το καθαρισμένο αίμα επιστρέφει στον οργανισμό.

Με απλά λόγια, η αιμοκάθαρση υποκαθιστά ένα μέρος της λειτουργίας των νεφρών. Δεν αφαιρεί και δεν αντικαθιστά συνολικά το πλάσμα, όπως συμβαίνει στη θεραπευτική πλασμαφαίρεση.

Η βασική διαφορά των δύο θεραπειών

Η αιμοκάθαρση απομακρύνει κυρίως μικρά μόρια, τοξικά κατάλοιπα και περιττά υγρά από το αίμα. Η πλασμαφαίρεση, αντίθετα, απομακρύνει το ίδιο το πλάσμα, μαζί με αντισώματα και μεγάλες πρωτεΐνες που μπορεί να προκαλούν ή να επιδεινώνουν μία ασθένεια.

Επομένως, οι δύο θεραπείες μπορεί να χρησιμοποιούν παρόμοια εξωτερική κυκλοφορία του αίματος και να απαιτούν φλεβική πρόσβαση, αλλά δεν είναι εναλλάξιμες και δεν αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα.

Υπάρχουν κίνδυνοι;

Όπως κάθε επεμβατική ιατρική πράξη, η πλασμαφαίρεση δεν στερείται κινδύνων. Πιθανές επιπλοκές είναι η πτώση της αρτηριακής πίεσης, οι αλλεργικές αντιδράσεις, οι διαταραχές του ασβεστίου, η αιμορραγία, οι λοιμώξεις που σχετίζονται με τον φλεβικό καθετήρα και, σπανιότερα, σοβαρότερα καρδιαγγειακά επεισόδια.

Η ύπαρξη τέτοιων πιθανών επιπλοκών δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι μία θεραπεία προκάλεσε ένα συγκεκριμένο περιστατικό. Αυτό μπορεί να κριθεί μόνο από τα κλινικά στοιχεία, την ιατροδικαστική εξέταση και την επίσημη έρευνα.

Η υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη στρέφει αναπόφευκτα το ενδιαφέρον στην πλασμαφαίρεση. Παράλληλα, όμως, υπενθυμίζει ότι πρόκειται για εξειδικευμένη ιατρική θεραπεία και όχι για μία απλή διαδικασία ευεξίας ή γενικής «αποτοξίνωσης».