Ένας στους δύο νέους της Gen Z εμφανίζει συμπτώματα εθισμού στο TikTok – Τι έδειξε ελληνική μελέτη

Σχεδόν οι μισοί χρήστες της Generation Z στην Ελλάδα εμφανίζουν συμπτώματα εθισμού στο TikTok, σύμφωνα με ελληνική επιστημονική μελέτη που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τα ευρήματα δείχνουν, παράλληλα, ότι η προβληματική χρήση της πλατφόρμας συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και υπνηλίας.

Η έρευνα διεξήχθη από το Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, με τη συμμετοχή 1.033 χρηστών του TikTok, ηλικίας 18 έως 60 ετών.

Επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας ήταν ο αναπληρωτής καθηγητής Πέτρος Γαλάνης, ενώ συμμετείχαν η καθηγήτρια Ευμορφία Κούκια, η επίκουρη καθηγήτρια Πολυξένη Μαγγούλια, ο επίκουρος καθηγητής Ιωάννης Μωύσογλου, η διδάκτορας Αγλαΐα Κατσιρούμπα και η υποψήφια διδάκτορας Ζωή Κατσιρούμπα.

Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Psychiatry International», στο άρθρο με τίτλο «Associations Between Problematic TikTok Use, Anxiety, Depression and Sleep Quality: Sex and Generation Differences».

Μεγαλύτερη επιβάρυνση για τη Gen Z

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, το 33,3% των συμμετεχόντων εντάχθηκε στην ομάδα υψηλού κινδύνου για εμφάνιση εθισμού στο TikTok. Τα ποσοστά διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα.

Στη Generation Z, δηλαδή στους νεότερους συμμετέχοντες, τα συμπτώματα εθισμού έφτασαν το 49,3%. Στους millennials το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 20%, ενώ στην Generation X περιορίστηκε στο 6,5%.

Διαφορά καταγράφηκε και μεταξύ των δύο φύλων: συμπτώματα εθισμού εμφάνισε το 34,4% των γυναικών, έναντι 29,9% των ανδρών.

Η μέση ημερήσια χρήση του TikTok για το σύνολο των συμμετεχόντων ήταν 1,8 ώρες. Ωστόσο, τα άτομα της Generation Z περνούσαν στην πλατφόρμα κατά μέσο όρο 2,3 ώρες καθημερινά, έναντι 1,3 ωρών για τους millennials και 0,8 ωρών για την Generation X.

Αντίστοιχη εικόνα προέκυψε για τη συνολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι συμμετέχοντες αφιέρωναν κατά μέσο όρο 3,3 ώρες την ημέρα στα social media, με τον χρόνο να αυξάνεται στις 4 ώρες για τη Gen Z. Για τους millennials ήταν 2,9 ώρες και για την Generation X 2,1 ώρες.

Η σχέση με άγχος, κατάθλιψη και υπνηλία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα για την ψυχική υγεία και την ποιότητα του ύπνου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι εμφάνιζαν περισσότερα συμπτώματα εθισμού στο TikTok είχαν συχνότερα συμπτώματα έντονου άγχους, κατάθλιψης και υπνηλίας.

Ειδικότερα, η συμπτωματολογία έντονου άγχους ήταν 2,5 φορές συχνότερη μεταξύ των ατόμων με συμπτώματα εθισμού. Αντίστοιχα, η συμπτωματολογία κατάθλιψης ήταν 2,7 φορές συχνότερη και η υπνηλία 1,8 φορές συχνότερη.

Στην ομάδα των χρηστών με συμπτώματα εθισμού, το 57,6% παρουσίαζε επίσης συμπτώματα έντονου άγχους, έναντι 23,8% όσων δεν εμφάνιζαν εθισμό. Συμπτώματα κατάθλιψης καταγράφηκαν στο 43% των πρώτων, σε σύγκριση με 15,8% των μη εθισμένων χρηστών.

Ακόμη υψηλότερα ήταν τα ποσοστά υπνηλίας: το 78,2% των χρηστών με συμπτώματα εθισμού παρουσίαζε σχετική συμπτωματολογία, έναντι 43% των υπόλοιπων συμμετεχόντων.

Τα συμπτώματα ψυχικής επιβάρυνσης στους νεότερους

Η Generation Z κατέγραψε τα υψηλότερα ποσοστά και στους υπόλοιπους δείκτες που εξετάστηκαν. Συνολικά, το 35% των συμμετεχόντων παρουσίαζε συμπτώματα έντονου άγχους, με το ποσοστό να φτάνει το 46,8% στη Gen Z. Στους millennials ήταν 28,5%, ενώ στην Generation X 10,3%.

Συμπτώματα κατάθλιψης εμφάνιζε το 24,9% του συνόλου, με το ποσοστό να διαμορφώνεται στο 31,2% για τη Gen Z, στο 22,7% για τους millennials και στο 9,2% για την Generation X.

Αντίστοιχα, συμπτώματα υπνηλίας καταγράφηκαν στο 54,7% των συμμετεχόντων. Το ποσοστό ανήλθε σε 70,8% στη Generation Z, σε 44,1% στους millennials και σε 23,4% στην Generation X.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία τα προβλήματα ψυχικής υγείας απασχολούν όλο και περισσότερο τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στη μελέτη, περίπου 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με κάποια διαταραχή ψυχικής υγείας.

Το εργαλείο μέτρησης του εθισμού στο TikTok

Για την αξιολόγηση της προβληματικής χρήσης της πλατφόρμας, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε την κλίμακα TikTok Addiction Scale, ένα εργαλείο που αναπτύχθηκε από το Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ.

Η κλίμακα περιλαμβάνει έξι ερωτήσεις και η συμπλήρωσή της απαιτεί περίπου ένα λεπτό. Η ελληνική έκδοση είναι διαθέσιμη δωρεάν στο διαδίκτυο, στη διεύθυνση: https://chesme.limesurvey.net/461695?lang=el&newtest=Y.

Τα αποτελέσματα της έρευνας ενισχύουν τον προβληματισμό για τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν τη σημασία της ενημέρωσης και της καλλιέργειας υγιών συνηθειών χρήσης από νωρίς.

Στην Ελλάδα, παράλληλα, έχει ανακοινωθεί η εφαρμογή νέου πλαισίου που θα περιορίζει την πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η συγκεκριμένη μελέτη καταγράφει συσχετίσεις ανάμεσα στα συμπτώματα εθισμού στο TikTok και σε δείκτες ψυχικής υγείας· δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η χρήση της πλατφόρμας προκαλεί άγχος ή κατάθλιψη.