Σοκάρει μελέτη του ΟΗΕ για τα Data Centers: Ποιο είναι το μεγαλύτερο πλήγμα που θα επιφέρουν στον πλανήτη μέχρι το 2030

Η ραγδαία εξάπλωση των data centers, που στηρίζουν υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, cloud computing και ψηφιακές πλατφόρμες, συνοδεύεται από αυξανόμενες ανησυχίες για τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία που ακόμα δεν έχουν αξιολογηθεί πλήρως.

Σύμφωνα με πρόσφατες εκθέσεις του ΟΗΕ που επικαλείται το πρακτορείο ειδήσεων Reuters, η ανάπτυξή τους δεν είναι ουδέτερη για το περιβάλλον ή τις τοπικές κοινωνίες, καθώς συνδέεται με αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και νερού, αλλά και με ρύπανση που μπορεί να επηρεάσει την υγεία των πολιτών.

Οι κίνδυνοι αυτή, κατά τη σχετική έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, εγκυμονεί το μεγαλύτερο πλήγμα για την ανθρώπινη υγεία: Δηλαδή την έλλειψη νερού. 

Ήδη αναζητούνται λύσεις με τους Κινέζους να εξετάζουν την δημιουργία των data centers στους βυθούς των θαλασσών για να χρησιμοποιούν το θαλασσινό νερό. Όμως ούτε και τότε γνωρίζει κανείς ποιες θα είναι οι συνέπειες.

Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι τα data centers αντιστοιχούν ήδη σε σημαντικό ποσοστό της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας σε μεγάλες οικονομίες, με μεγάλο μέρος αυτής να προέρχεται ακόμη από ορυκτά καύσιμα.

Η αυξημένη ζήτηση ηλεκτρισμού οδηγεί σε εντονότερη λειτουργία μονάδων παραγωγής ενέργειας, κάτι που συνδέεται με εκπομπές μικροσωματιδίων και άλλων ρύπων που επηρεάζουν το αναπνευστικό και καρδιαγγειακό σύστημα .

Επιπλέον, τα συστήματα εφεδρικής τροφοδοσίας (κυρίως γεννήτριες ντίζελ) που χρησιμοποιούνται σε περίπτωση διακοπής ρεύματος εκπέμπουν ρύπους όπως NOx και PM2.5, οι οποίοι έχουν τεκμηριωμένη συσχέτιση με άσθμα, καρδιοπάθειες και πρόωρη θνησιμότητα.

Ένα από τα πιο έντονα ζητήματα που αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια αφορά την κατανάλωση νερού για την ψύξη των εγκαταστάσεων.

Σύμφωνα με αναλύσεις του World Resources Institute, μεγάλα data centers μπορούν να καταναλώνουν εκατομμύρια γαλόνια νερού ημερησίως, ανταγωνιζόμενα σε ορισμένες περιπτώσεις τις ανάγκες μικρών πόλεων.

Νεότερες εκτιμήσεις του ΟΗΕ προειδοποιούν ότι μέχρι το 2030 η κατανάλωση νερού από data centers που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διπλασιαστεί, ασκώντας πίεση σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν λειψυδρία.

Αν και ορισμένες εταιρείες επενδύουν σε «κλειστά» συστήματα ψύξης που μειώνουν δραστικά την κατανάλωση νερού, η τεχνολογία αυτή δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί καθολικά.

• Θόρυβος και υποβάθμιση ποιότητας ζωής

Πέρα από την ενεργειακή και υδάτινη διάσταση των συγκεκριμένων υπηρεσιών, έρευνες σε περιοχές με υψηλή συγκέντρωση data centers καταγράφουν και επιπτώσεις από τον θόρυβο.

Τα συστήματα ψύξης και οι υποδομές υποστήριξης μπορούν να δημιουργούν συνεχές ηχητικό φορτίο, το οποίο σε κοντινές κατοικημένες περιοχές συνδέεται με διαταραχές ύπνου, στρες και μείωση της ποιότητας ζωής.

Παράλληλα, ακαδημαϊκές μελέτες τονίζουν ότι οι επιπτώσεις των data centers στην υγεία είναι κυρίως έμμεσες: μέσω της ρύπανσης του αέρα, της πίεσης στους υδάτινους πόρους, της ενεργειακής επιβάρυνσης και της χωροθέτησης κοντά σε κατοικημένες περιοχές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συνολική επιβάρυνση σε δημόσια υγεία εκτιμάται ότι μπορεί να φτάνει σε δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε κοινωνικό κόστος.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ο αντίκτυπος δεν κατανέμεται ισότιμα.

Περιοχές χαμηλότερου εισοδήματος και ενεργειακά ευάλωτες κοινότητες συχνά δέχονται μεγαλύτερη επιβάρυνση.

Η ταχεία εξάπλωση των data centers – η Ελλάδα αναμένεται να… «υποδεχθεί» μερικά- δημιουργεί ένα πλέγμα έμμεσων επιπτώσεων: από την ατμοσφαιρική ρύπανση και την κατανάλωση νερού έως την επιβάρυνση των τοπικών οικοσυστημάτων και της ποιότητας ζωής.