Φορέας Απόκτησης Ακινήτων: Πώς θα σώζονται τα σπίτια ευάλωτων οφειλετών

Μέχρι τις 16 Νοεμβρίου αναμένεται να υπογραφεί η συμφωνία για την εισφορά 100 εκατ. ευρώ από τις συστημικές τράπεζες στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ανοίγοντας τον δρόμο για την ολοκλήρωση του διαγωνισμού και τη λειτουργία ενός νέου μηχανισμού προστασίας της πρώτης κατοικίας.

Ο Φορέας θα δίνει τη δυνατότητα σε ευάλωτους οφειλέτες που κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους να παραμείνουν σε αυτό ως ενοικιαστές για διάστημα έως 12 ετών.

Θα αγοράζει την κατοικία και στη συνέχεια θα τη μισθώνει στον πρώην ιδιοκτήτη, ο οποίος θα λαμβάνει κρατική επιδότηση για μέρος του ενοικίου, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα να την αποκτήσει ξανά.

Ο προσωρινός ανάδοχος του διαγωνισμού, η Christofferson, Robb & Co, ζήτησε με επιστολή προς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών λίγες επιπλέον ημέρες, προκειμένου να ολοκληρώσει τη συμφωνία με τις τράπεζες. Η εταιρεία επικαλέστηκε την πολυπλοκότητα της συναλλαγής, επιβεβαιώνοντας ωστόσο το ενδιαφέρον της για την προώθηση του έργου.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μέσα στον Ιανουάριο του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθούν η οριστική κατακύρωση του διαγωνισμού, ο έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης με το Δημόσιο και η κύρωσή της από τη Βουλή. Η έναρξη λειτουργίας του Φορέα τοποθετείται αμέσως μετά.

Πώς θα υπολογίζεται το ενοίκιο

Ο Φορέας θα αποκτά το ιδιοκτησιακό δικαίωμα της κύριας κατοικίας του ευάλωτου οφειλέτη, καταβάλλοντας κατά κανόνα το 70% της εμπορικής της αξίας. Η αξία θα προσδιορίζεται από πιστοποιημένο εκτιμητή.

Εάν έχει ξεκινήσει διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, η καταβολή του τιμήματος θα οδηγεί στη ματαίωση του πλειστηριασμού.

Για τον υπολογισμό του ενοικίου κατά το πρώτο έτος θα λαμβάνονται υπόψη το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων κυμαινόμενου επιτοκίου που δημοσιεύει η Τράπεζα της Ελλάδος για τον τελευταίο διαθέσιμο μήνα, το πρόσθετο περιθώριο που έχει προσφέρει ο επενδυτής και η αξία του ιδιοκτησιακού δικαιώματος που απέκτησε ο Φορέας. Το μίσθωμα θα αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο, κατά την επέτειο της σύμβασης.

Η κρατική επιδότηση θα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού και τα κριτήρια χορήγησης. Ο μισθωτής θα καταβάλλει το υπόλοιπο ποσό του ενοικίου.

Πότε θα μπορεί να αγοράσει ξανά το σπίτι

Ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να επαναγοράσει την κατοικία του ακόμη και πριν από τη συμπλήρωση της 12ετούς μίσθωσης, υπό την προϋπόθεση ότι καταβάλλει κανονικά τα ενοίκια και διαθέτει το απαιτούμενο τίμημα.

Σε περίπτωση πρόωρης επαναγοράς, δεν θα χρειάζεται να πληρώσει τα μισθώματα που αντιστοιχούν στα χρόνια που απομένουν μέχρι τη λήξη της σύμβασης.

Για τον προσδιορισμό του τιμήματος θα συνυπολογίζονται το ποσό που είχε καταβάλει αρχικά ο Φορέας και η εμπορική αξία του ιδιοκτησιακού δικαιώματος κατά τον χρόνο της επαναγοράς.

Υπάρχει, ωστόσο, και πρόβλεψη για όσους δεν είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους.

Εάν παραμείνουν απλήρωτα τρία μισθώματα και ο ενοικιαστής δεν εξοφλήσει την οφειλή μέσα σε έναν μήνα από τη σχετική ειδοποίηση, η μίσθωση θα καταγγέλλεται και θα χάνεται το δικαίωμα επαναγοράς.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν

Στον μηχανισμό μπορούν να ενταχθούν οφειλέτες που έχουν κηρυχθεί σε πτώχευση ή αντιμετωπίζουν διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης στην κύρια κατοικία τους από πιστωτή που διαθέτει υποθήκη ή προσημείωση.

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η έκδοση βεβαίωσης ευάλωτου οφειλέτη, η οποία χορηγείται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr.

Η αίτηση θα υποβάλλεται σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα και θα συνοδεύεται από τα στοιχεία ταυτότητας, τους τίτλους ιδιοκτησίας, τη βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη και το κατασχετήριο ή τα στοιχεία της απόφασης πτώχευσης.

Η γενική προθεσμία υποβολής είναι 60 ημερολογιακές ημέρες από την ημερομηνία του κατασχετηρίου ή τη δημοσίευση της απόφασης πτώχευσης.

Κατά το πρώτο εξάμηνο από τη σύσταση του Φορέα προβλέπεται εξαίρεση από την προθεσμία, εφόσον ο πλειστηριασμός δεν έχει οριστεί μέσα στους επόμενους δύο μήνες από την αίτηση ή, στην περίπτωση πτώχευσης, το ιδιοκτησιακό δικαίωμα εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της πτωχευτικής περιουσίας.

Ο οφειλέτης θα πρέπει επίσης να συναινέσει στην αυτοψία που θα πραγματοποιήσει πιστοποιημένος εκτιμητής, ορισμένος από τον Φορέα. Εάν υπάρχουν συνιδιοκτήτες, απαιτείται και η δική τους συνεργασία. Η άρνηση της αυτοψίας ή η διαπίστωση παραβάσεων που εμποδίζουν τη μεταβίβαση μπορεί να οδηγήσει στην απόρριψη της αίτησης.

Τι ισχύει μέχρι να λειτουργήσει ο Φορέας

Μέχρι την έναρξη λειτουργίας του νέου μηχανισμού παραμένει διαθέσιμο το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα στήριξης ευάλωτων οφειλετών.

Για όσους εντάσσονται σε αυτό προβλέπεται αναστολή της αναγκαστικής εκτέλεσης στην κύρια κατοικία, καθώς και κρατική συνεισφορά από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα για την κάλυψη μέρους της δόσης του δανείου.

Τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τις μονογονεϊκές οικογένειες, καθώς το εισοδηματικό όριο αυξάνεται κατά 3.500 ευρώ για το πρώτο ανήλικο παιδί. Έτσι, για έναν γονέα με ένα ανήλικο παιδί το όριο διαμορφώνεται στις 14.000 ευρώ.

Για την ειδική κατηγορία ευάλωτων οφειλετών με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%, τα όρια είναι υψηλότερα και διαμορφώνονται, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, έως τις 42.000 ευρώ για το ετήσιο εισόδημα και έως τις 360.000 ευρώ για τη φορολογητέα αξία της ακίνητης περιουσίας.