Στρατός από Τερακότα: Γυναίκες και παιδιά συμμετείχαν στην κατασκευή των πήλινων στρατιωτών

Γυναίκες και παιδιά ενδέχεται να συμμετείχαν στην κατασκευή του περίφημου Στρατού από Τερακότα στην Κίνα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που αμφισβητεί την άποψη ότι το έργο εκτελέστηκε αποκλειστικά από ενήλικους άνδρες.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Journal of Cultural Heritage» και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Μουσείου του Μαυσωλείου στη Σιάν και του Πανεπιστημίου Σαντόνγκ.

Οι επιστήμονες εξέτασαν 79 αποτυπώματα δακτύλων που διατηρήθηκαν στον πηλό των πήλινων μορφών, επιχειρώντας να προσδιορίσουν την ηλικία και το φύλο όσων εργάστηκαν στην κατασκευή τους.

Η ανάλυση επικεντρώθηκε στην ενότητα T23 του Λάκκου 1, η οποία περιλαμβάνει 227 μορφές, δηλαδή περίπου το ένα δέκατο των στρατιωτών που έχουν ανασκαφεί στον συγκεκριμένο χώρο.

Τι έδειξε η ανάλυση των αποτυπωμάτων

Τα αποτυπώματα εντοπίστηκαν κυρίως σε χέρια, πανοπλίες και κεφάλια, σε σημεία όπου οι τεχνίτες πιθανότατα κρατούσαν, διαμόρφωναν ή συνέδεαν τα επιμέρους τμήματα των γλυπτών.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στατιστικό μοντέλο, το οποίο εξέτασε συνολικά τα δεδομένα, καθώς η συρρίκνωση του πηλού κατά το στέγνωμα και το ψήσιμο δυσκολεύει την ακριβή εκτίμηση της ηλικίας και του φύλου από ένα μεμονωμένο αποτύπωμα.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του μοντέλου, περίπου το 45% των αποτυπωμάτων αποδόθηκε σε ενήλικους άνδρες, το 33% σε ενήλικες γυναίκες και το 22% σε παιδιά κάτω των 15 ετών.

Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι τα ποσοστά αφορούν τα αποτυπώματα και όχι τον πραγματικό αριθμό των ανθρώπων που συμμετείχαν στο έργο. Ένας εργαζόμενος μπορούσε να αφήσει πολλά αποτυπώματα, ενώ άλλοι τεχνίτες ενδέχεται να μην άφησαν κανένα που να διατηρήθηκε.

Επιπλέον, οι πιο έμπειροι τεχνίτες χρησιμοποιούσαν εργαλεία και λείαιναν τις επιφάνειες, με αποτέλεσμα να εξαφανίζονται τα ίχνη των δακτύλων τους. Αντίθετα, μαθητευόμενοι και βοηθοί μπορεί να άφηναν περισσότερα αποτυπώματα, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάζει την αναλογία των ευρημάτων.

Τα ιστορικά στοιχεία για τους εργάτες

Η πιθανότητα συμμετοχής γυναικών και παιδιών ενισχύεται, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, από ιστορικές πηγές που περιγράφουν ένα πολυπληθές και ανομοιογενές εργατικό δυναμικό κατά τη δυναστεία Τσιν.

Οι κατασκευαστικές εργασίες φέρεται να πραγματοποιούνταν από ελεύθερους αγρότες, τεχνίτες, καταδίκους, οφειλέτες και σκλάβους. Νομικά κείμενα της εποχής περιγράφουν γυναίκες που είχαν καταδικαστεί σε καταναγκαστική εργασία, ενώ επιγραφές σε αντικείμενα κάνουν λόγο για γυναίκες, κορίτσια και αγόρια που εργάζονταν σε κρατικά εργαστήρια.

Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι ορισμένες εργασίες, όπως η λείανση και η βαφή των μορφών, θα μπορούσαν να είχαν ανατεθεί σε γυναίκες, καθώς απαιτούσαν κυρίως υπομονή και επιδεξιότητα. Πρόκειται, ωστόσο, για ερμηνεία των ευρημάτων και όχι για συμπέρασμα που αποδεικνύεται άμεσα από τα αποτυπώματα.

Γιατί απαιτείται περαιτέρω έρευνα

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μελέτη αφορά μόνο ένα τμήμα του Λάκκου 1 και δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί αντιπροσωπευτική για ολόκληρο τον Στρατό από Τερακότα, η κατασκευή του οποίου διήρκεσε περισσότερο από μία δεκαετία.

Παράλληλα, τα δεδομένα σύγκρισης προήλθαν από ζωντανούς ανθρώπους ευρωπαϊκής καταγωγής, καθώς δεν υπάρχει εκτεταμένη βάση αποτυπωμάτων από αρχαίους ασιατικούς πληθυσμούς. Αυτό αποτελεί έναν ακόμη περιορισμό της μεθόδου.

Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να εξετάσει αποτυπώματα και από άλλους λάκκους, ώστε να διαπιστώσει εάν τα ίδια μοτίβα εμφανίζονται σε μεγαλύτερο μέρος του μνημειακού έργου.

Τα νέα ευρήματα προσφέρουν μια διαφορετική εικόνα για την οργάνωση της εργασίας πίσω από τον Στρατό από Τερακότα, χωρίς να αποδεικνύουν ακόμη με ακρίβεια πόσες γυναίκες και πόσα παιδιά συμμετείχαν στην κατασκευή του.