Σήμερα, η εικόνα ενός γιατρού που καπνίζει δίπλα σε ασθενείς ή ενός επιβάτη που ανάβει τσιγάρο μέσα σε αεροπλάνο μοιάζει αδιανόητη. Υπήρξε, όμως, μια εποχή που το κάπνισμα αποτελούσε τόσο συνηθισμένη συνήθεια, ώστε επιτρεπόταν σχεδόν παντού: σε νοσοκομεία, αεροπλάνα, σχολεία, γραφεία, κινηματογράφους, ακόμη και κατά τη διάρκεια τηλεοπτικών εκπομπών.
Τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, το τσιγάρο θεωρούνταν σύμβολο κομψότητας, κοινωνικής καταξίωσης και προσωπικής ελευθερίας. Οι διαφημίσεις το παρουσίαζαν ως αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης ζωής, ενώ ακόμη και γιατροί εμφανίζονταν σε διαφημιστικές καμπάνιες καπνοβιομηχανιών.
Όταν τα νοσοκομεία πουλούσαν τσιγάρα
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα προέρχεται από τα αμερικανικά νοσοκομεία. Στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Μίσιγκαν, κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, πωλούνταν κανονικά τσιγάρα σε ασθενείς, επισκέπτες και προσωπικό.
Εθελοντές μετέφεραν μάλιστα καρότσια στους θαλάμους, ώστε ασθενείς που δεν μπορούσαν να μετακινηθούν να αγοράσουν προϊόντα, ανάμεσά τους και τσιγάρα.
Δεν ήταν ασυνήθιστο για γιατρούς να πραγματοποιούν επισκέψεις στους θαλάμους κρατώντας αναμμένο τσιγάρο. Σε αρκετά νοσοκομεία υπήρχαν σταχτοδοχεία ακόμη και κοντά στα κρεβάτια των ασθενών.
Οι πρώτοι περιορισμοί δεν επιβλήθηκαν κυρίως για λόγους υγείας, αλλά εξαιτίας του κινδύνου πυρκαγιάς.
Οι διαφημίσεις με πρωταγωνιστές γιατρούς
Τη δεκαετία του 1940, η καπνοβιομηχανία Camel χρησιμοποιούσε στις Ηνωμένες Πολιτείες διαφημίσεις που υποστήριζαν ότι περισσότεροι γιατροί προτιμούσαν τη συγκεκριμένη μάρκα.
Ανάλογες καμπάνιες πραγματοποιούσαν και άλλες εταιρείες, επιχειρώντας να συνδέσουν τα προϊόντα τους με την ιατρική αξιοπιστία.
Η εικόνα άρχισε να αλλάζει στις 11 Ιανουαρίου 1964, όταν δημοσιεύθηκε η ιστορική έκθεση του γενικού αρχιάτρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Λούθερ Τέρι.
Η έκθεση, που βασίστηκε στην εξέταση περισσότερων από 7.000 επιστημονικών δημοσιεύσεων, κατέληγε ότι το κάπνισμα προκαλούσε καρκίνο του πνεύμονα στους άνδρες και συνδεόταν με σοβαρές αναπνευστικές παθήσεις.
Η δημοσίευσή της αποτέλεσε καθοριστικό σημείο καμπής για την αντιμετώπιση του καπνίσματος.
Τσιγάρο ακόμη και μέσα στα αεροπλάνα
Για πολλές δεκαετίες, οι επιβάτες μπορούσαν να καπνίζουν κατά τη διάρκεια των πτήσεων. Τα αεροπλάνα διέθεταν σταχτοδοχεία στα καθίσματα, ενώ αργότερα καθιερώθηκαν χωριστές θέσεις καπνιστών και μη καπνιστών.
Στην πράξη, ο καπνός μπορούσε να εξαπλωθεί σε ολόκληρη την καμπίνα, παρά τον διαχωρισμό.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι περιορισμοί επεκτάθηκαν σταδιακά από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, ενώ το 1990 απαγορεύτηκε το κάπνισμα στις περισσότερες εσωτερικές εμπορικές πτήσεις.
Τι συνέβαινε στην Ελλάδα
Η Ελλάδα είχε θεσπίσει περιορισμούς αρκετά νωρίς. Ήδη το 1856, βασιλικό διάταγμα απαγόρευε το κάπνισμα σε δημόσια κτίρια για λόγους πυρασφάλειας.
Το 1979 απαγορεύτηκε το κάπνισμα σε νοσοκομεία και ιδιωτικές κλινικές, ενώ το 1980 ακολούθησαν περιορισμοί στους κλειστούς δημόσιους χώρους.
Ωστόσο, η εφαρμογή τους παρέμεινε προβληματική. Ακόμη και τη δεκαετία του 2000, το κάπνισμα εξακολουθούσε να παρατηρείται σε νοσοκομεία, υπηρεσίες και επαγγελματικούς χώρους.
Η σταδιακή αυστηροποίηση της αντικαπνιστικής νομοθεσίας άλλαξε τελικά την καθημερινότητα.
Μέσα σε λίγες δεκαετίες, μια συνήθεια που άλλοτε θεωρούνταν αυτονόητη σχεδόν σε κάθε δημόσιο χώρο μετατράπηκε σε δραστηριότητα που υπόκειται σε σημαντικούς περιορισμούς, κυρίως για την προστασία της υγείας καπνιστών και μη καπνιστών.
Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.