Για χρόνια εργαζόταν ως μαγείρισσα σε εύπορα σπίτια της Νέας Υόρκης. Έδειχνε απολύτως υγιής, δεν είχε πυρετό, δεν ένιωθε άρρωστη και δεν είχε κανέναν λόγο να πιστεύει ότι αποτελούσε κίνδυνο για τους ανθρώπους γύρω της. Κι όμως, όπου εργαζόταν άρχιζαν να εμφανίζονται κρούσματα μιας ασθένειας που στις αρχές του 20ού αιώνα μπορούσε να αποδειχθεί θανατηφόρα.
Η Mary Mallon, που έμεινε στην ιστορία ως «Typhoid Mary» ή «Τυφοειδής Μαίρη», θεωρείται η πιο διάσημη περίπτωση ασυμπτωματικού χρόνιου φορέα τυφοειδούς πυρετού. Παρότι η ίδια δεν παρουσίαζε συμπτώματα, έφερε το βακτήριο Salmonella Typhi και μπορούσε να το μεταδίδει σε άλλους μέσω του φαγητού που ετοίμαζε.
Από την Ιρλανδία στις κουζίνες της Νέας Υόρκης
Η Mallon γεννήθηκε στην Ιρλανδία το 1869 και μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες όταν ήταν ακόμη νέα. Στις αρχές του 20ού αιώνα εργαζόταν ως μαγείρισσα στην περιοχή της Νέας Υόρκης, ένα επάγγελμα που της επέτρεπε να βρίσκει δουλειά σε σπίτια εύπορων οικογενειών.
Το πρόβλημα ήταν ότι πίσω της άφηνε επανειλημμένα κρούσματα τυφοειδούς πυρετού. Οι οικογένειες αρρώσταιναν, αλλά κανείς δεν μπορούσε εύκολα να καταλάβει την πηγή της μόλυνσης. Η ίδια η μαγείρισσα ήταν υγιής, γεγονός που έκανε την υπόθεση ακόμη πιο μυστηριώδη.
Εκείνη την εποχή, η ιδέα ότι ένας άνθρωπος μπορούσε να μεταδίδει μια σοβαρή ασθένεια χωρίς να εμφανίζει ο ίδιος συμπτώματα δεν ήταν ευρέως κατανοητή. Σήμερα γνωρίζουμε ότι υπάρχουν ασυμπτωματικοί φορείς, όμως στις αρχές του περασμένου αιώνα η περίπτωση της Mallon αποτέλεσε ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα που βοήθησαν την επιστήμη να κατανοήσει καλύτερα αυτόν τον μηχανισμό μετάδοσης.
Η έρευνα που την αποκάλυψε
Το 1906, μετά από έξαρση τυφοειδούς πυρετού σε οικογένεια στο Long Island, ξεκίνησε έρευνα για να βρεθεί η πηγή. Οι υποψίες στράφηκαν τελικά στη Mary Mallon, καθώς ορισμένα προηγούμενα κρούσματα φαίνονταν να συνδέονται με σπίτια στα οποία είχε εργαστεί.
Οι υγειονομικές αρχές κατέληξαν ότι η Mallon ήταν φορέας του βακτηρίου και ότι πιθανότατα το μετέδιδε μέσω των τροφίμων. Το 1907 τέθηκε αναγκαστικά σε απομόνωση στο North Brother Island, ένα μικρό νησί στον East River της Νέας Υόρκης.
Παρέμεινε εκεί για περίπου τρία χρόνια. Για την ίδια, η απόφαση ήταν αδιανόητη: αισθανόταν υγιής και δεν μπορούσε να δεχθεί εύκολα ότι ήταν φορέας μιας ασθένειας από την οποία δεν είχε νοσήσει. Η υπόθεσή της εξελίχθηκε έτσι όχι μόνο σε ιατρικό ζήτημα αλλά και σε μια από τις πρώτες μεγάλες συγκρούσεις ανάμεσα στην ατομική ελευθερία και την προστασία της δημόσιας υγείας.
Της επέτρεψαν να φύγει – με έναν όρο
Το 1910 οι αρχές αποφάσισαν να την απελευθερώσουν, αλλά με μία βασική προϋπόθεση: να μην εργαστεί ποτέ ξανά ως μαγείρισσα.
Για ένα διάστημα προσπάθησε να εργαστεί σε άλλες δουλειές, όμως οι αμοιβές ήταν χαμηλότερες. Τελικά επέστρεψε στις κουζίνες, χρησιμοποιώντας διαφορετικό όνομα. Αυτή η επιλογή αποδείχθηκε καταστροφική.
Περίπου πέντε χρόνια αργότερα, μια νέα έξαρση τυφοειδούς πυρετού σε νοσοκομείο της Νέας Υόρκης συνδέθηκε με μια μαγείρισσα που εργαζόταν εκεί. Οι αρχές ανακάλυψαν ότι ήταν και πάλι η Mary Mallon. Δεκάδες άνθρωποι αρρώστησαν και η ίδια συνελήφθη για δεύτερη φορά.
Αυτή τη φορά δεν θα απελευθερωνόταν ξανά.
Έζησε απομονωμένη μέχρι τον θάνατό της
Η Mallon επέστρεψε στο North Brother Island, όπου παρέμεινε για το υπόλοιπο της ζωής της. Πέθανε το 1938, έχοντας περάσει περισσότερα από δύο δεκαετίες σε αναγκαστική απομόνωση. Το CDC τη χαρακτηρίζει ως έναν από τους πιο γνωστούς χρόνιους ασυμπτωματικούς φορείς στην ιστορία της επιδημιολογίας.
Ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που μόλυνε δεν μπορεί να προσδιοριστεί με απόλυτη βεβαιότητα. Οι πηγές συμφωνούν πάντως ότι συνδέθηκε με δεκάδες λοιμώξεις, ενώ ορισμένες περιπτώσεις είχαν θανατηφόρα κατάληξη. Η υπόθεσή της έγινε τόσο διάσημη ώστε το όνομα «Typhoid Mary» πέρασε στην αγγλική γλώσσα ως έκφραση για κάποιον που μεταδίδει μια ασθένεια χωρίς να το γνωρίζει.
Θύτης ή και θύμα;
Η ιστορία της δεν είναι τόσο απλή όσο συχνά παρουσιάζεται. Από τη μία πλευρά, αφού ενημερώθηκε για τον κίνδυνο, επέστρεψε στην εργασία της ως μαγείρισσα και συνέχισε να έρχεται σε άμεση επαφή με τρόφιμα. Από την άλλη, η επιστημονική γνώση για τους ασυμπτωματικούς φορείς ήταν ακόμη νέα, οι επιλογές θεραπείας ήταν περιορισμένες και η ίδια αντιμετώπισε μια εξαιρετικά σκληρή μορφή αναγκαστικής απομόνωσης.
Οι ιστορικοί έχουν επισημάνει επίσης ότι το γεγονός πως ήταν φτωχή Ιρλανδή μετανάστρια συνέβαλε στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκε από τον Τύπο και στιγματίστηκε κοινωνικά. Το ίδιο το CDC χρησιμοποιεί σήμερα την ιστορία της για να αναδείξει όχι μόνο τη σημασία των ασυμπτωματικών φορέων, αλλά και τα ηθικά διλήμματα που δημιουργούνται όταν η δημόσια υγεία συγκρούεται με τα ατομικά δικαιώματα.
Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η «Τυφοειδής Μαίρη» εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα του πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει μια μολυσματική ασθένεια όταν ο άνθρωπος που τη μεταδίδει δεν γνωρίζει καν ότι είναι φορέας.
Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.