Λίμνη Πλαστήρα: Το ναυάγιο του 1959 που κόστισε τη ζωή σε 20 εργάτες

Είκοσι άνθρωποι ξεκίνησαν στις 5 Δεκεμβρίου 1959 με μια βάρκα από το Τσαρδάκι, θέλοντας να περάσουν απέναντι και να επιστρέψουν στα σπίτια τους για τη γιορτή του Αγίου Νικολάου.

Κανείς τους δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του.

Η υπερφορτωμένη βάρκα ανατράπηκε μέσα στα παγωμένα νερά της νεοσύστατης τότε λίμνης Πλαστήρα, παρασύροντας στον θάνατο και τους 20 επιβαίνοντες, σε μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες που γνώρισε η περιοχή.

Φέτος συμπληρώνονται 67 χρόνια από το ναυάγιο που βύθισε στο πένθος το Νεοχώρι και ολόκληρη την περιοχή της Νευρόπολης.

Οι περισσότεροι από τους νεκρούς ήταν εργάτες που απασχολούνταν στα έργα κατασκευής της λίμνης, ενώ οι 17 κατάγονταν από το Νεοχώρι.

Το άγνωστο μέχρι σήμερα χρονικό της τραγωδίας έφερε στο φως ο εκπαιδευτικός και πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Νέων Νεοχωρίου, Γιώργος Καραντώνης, εγγονός ενός από τους ανθρώπους που πνίγηκαν.

Έπειτα από τέσσερα χρόνια έρευνας, συγκέντρωσε μαρτυρίες, φωτογραφίες και ιστορικά τεκμήρια, παρουσιάζοντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ στοιχεία για ένα γεγονός που σημάδεψε την ιστορία του τόπου.

Η λίμνη άλλαξε την καθημερινότητα των κατοίκων

Το 1959, το φράγμα Ταυρωπού είχε αρχίσει να συγκεντρώνει νερό στο οροπέδιο της Νευρόπολης. Η τεχνητή λίμνη δημιουργούσε σταδιακά μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα για τους κατοίκους, καθώς καλλιεργήσιμες εκτάσεις, βοσκοτόπια και δρόμοι άρχισαν να καλύπτονται από τα νερά.

Η σύνδεση των χωριών με την Καρδίτσα μέσω του Τσαρδακίου διακόπηκε, ενώ οι νέοι δρόμοι δεν είχαν ακόμη κατασκευαστεί. Έτσι, η μετακίνηση από τη μία πλευρά της περιοχής στην άλλη γινόταν κυρίως με βάρκες.

Ένας κάτοικος του Νεοχωρίου είχε αγοράσει μια βάρκα και πραγματοποιούσε καθημερινά δρομολόγια ανάμεσα στο Τσαρδάκι και το χωριό, εξυπηρετώντας τους κατοίκους που έπρεπε να μετακινηθούν.

Η συγκεκριμένη διαδρομή είχε γίνει μέρος της καθημερινότητας, χωρίς κανείς να μπορεί να φανταστεί ότι θα εξελισσόταν σε τόπο μιας τόσο μεγάλης τραγωδίας.

Η μοιραία διαδρομή στις 5 Δεκεμβρίου

Το απόγευμα της 5ης Δεκεμβρίου 1959, παραμονή του Αγίου Νικολάου, 20 άνθρωποι επιβιβάστηκαν στη βάρκα για να περάσουν από το Τσαρδάκι στην απέναντι πλευρά, στην περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα ο Βοτανικός Κήπος Νεοχωρίου.

Οι περισσότεροι ήταν εργάτες στα έργα της λίμνης και επέστρεφαν φορτωμένοι με πράγματα που προορίζονταν για τις οικογένειές τους.

Ήθελαν να βρίσκονται στα σπίτια τους για τη γιορτή, επιλέγοντας τη συντομότερη διαδρομή, καθώς οι δρόμοι είχαν καλυφθεί από τα νερά.

Οι καιρικές συνθήκες, ωστόσο, ήταν ιδιαίτερα δυσμενείς. Παρά τις προειδοποιήσεις να μην επιχειρήσουν το πέρασμα και να παραμείνουν στο Τσαρδάκι, όπου λειτουργούσε καφενείο-παντοπωλείο, οι επιβαίνοντες αποφάσισαν να ξεκινήσουν.

Η βάρκα ήταν υπερφορτωμένη και δεν άντεξε στον δυνατό αέρα και την κακοκαιρία. Πριν ακόμη καλύψει τη μισή απόσταση, ανατράπηκε, με αποτέλεσμα και οι 20 άνθρωποι να βρεθούν στα παγωμένα νερά.

Οι συνθήκες ήταν τραγικές: κανείς από τους επιβαίνοντες, ούτε καν ο βαρκάρης, γνώριζε κολύμπι, ενώ δεν υπήρχαν σωσίβια ή άλλα μέσα ασφαλείας. Ένας από τους ανθρώπους προσπάθησε να σωθεί, χωρίς όμως να τα καταφέρει.

Οι σοροί των θυμάτων εντοπίστηκαν στον βυθό της λίμνης έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα και έρευνες στις οποίες συμμετείχαν ομάδες δυτών.

Η είδηση συγκλόνισε την Ελλάδα, ενώ οι οικογένειες των θυμάτων και η τοπική κοινωνία βυθίστηκαν στο πένθος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ιστορικής έρευνας, επρόκειτο για το μεγαλύτερο ναυτικό δυστύχημα σε γλυκό νερό μέχρι εκείνη την εποχή.

Η μνήμη των 20 ανθρώπων παραμένει ζωντανή

Έξι δεκαετίες μετά το δυστύχημα, το 2019, πραγματοποιήθηκε διημερίδα με αφορμή τη συμπλήρωση 60 χρόνων από τη δημιουργία της λίμνης.

Η διοργάνωση έγινε με πρωτοβουλία του τότε νεοεκλεγέντος δημάρχου Λίμνης Πλαστήρα και συγγραφέα τοπικής ιστορίας, Παναγιώτη Νάνου, ενώ η πρώτη ημέρα ήταν αφιερωμένη στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στο ναυάγιο.

Όπως δήλωσε ο ίδιος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ιστορία της δημιουργίας της λίμνης, αλλά και τα θύματα του δυστυχήματος, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πορείας του τόπου.

«Η Ιστορία είναι πολύτιμος πόρος για την ανάπτυξη μιας περιοχής», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι συγκεντρώθηκε φωτογραφικό και άλλο υλικό, το οποίο σήμερα αποτελεί μόνιμη έκθεση στον Βοτανικό Κήπο.

Ο κ. Νάνος υπενθύμισε επίσης ότι η δημιουργία της λίμνης είχε σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό κόστος για τις κοινότητες της περιοχής. Εκτός από τον θάνατο των 20 ανδρών, η κατάκλυση των εύφορων εκτάσεων στέρησε από τους κατοίκους σημαντικές πηγές εισοδήματος, συμβάλλοντας στη μαζική μετανάστευση.

Σήμερα, η λίμνη Πλαστήρα αποτελεί βασικό πυλώνα οικονομικής και τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της περιοχής. Η μνήμη, όμως, των 20 ανθρώπων που χάθηκαν στα νερά της παραμένει ζωντανή.

Το 2027 συμπληρώνονται 100 χρόνια από την επίσκεψη του πρώτου κλιμακίου που είχε φέρει ο Νικόλαος Πλαστήρας στην περιοχή, προκειμένου να εξετάσει τη δυνατότητα υλοποίησης του έργου. Με αφορμή την επέτειο, ο δήμος σχεδιάζει την έκδοση επετειακού λευκώματος, στο οποίο θα περιλαμβάνεται ειδικό κεφάλαιο για το ναυάγιο, συνοδευόμενο από σπάνιο φωτογραφικό υλικό.