Περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους έχει βιώσει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του την παράλυση ύπνου, μια ιδιαίτερα τρομακτική εμπειρία κατά την οποία αισθάνεται ότι έχει ξυπνήσει, αλλά δεν μπορεί να κινήσει το σώμα του.
Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, αναφέρει ότι βλέπει μια σκοτεινή μορφή ή αισθάνεται την παρουσία κάποιου μέσα στο δωμάτιο.
Το φαινόμενο έχει απασχολήσει τον νευροεπιστήμονα του Χάρβαρντ, Μπαλάντ Τζαλάλ, ο οποίος μελετά τους μηχανισμούς του εγκεφάλου που βρίσκονται πίσω από αυτήν την κατάσταση.
Όπως εξηγεί, η παράλυση ύπνου αποκαλύπτει τι μπορεί να συμβεί όταν ο εγκέφαλος περνά από τον ύπνο στην εγρήγορση, χωρίς να ακολουθούν όλα τα συστήματα τον ίδιο ρυθμό.
Όταν το σώμα παραμένει ακίνητο ενώ ο εγκέφαλος ξυπνά
Η παράλυση ύπνου συνδέεται με τη φάση REM, κατά την οποία εμφανίζονται τα περισσότερα όνειρα.
Σε αυτό το στάδιο, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί έναν φυσιολογικό μηχανισμό που περιορίζει προσωρινά την κίνηση των μυών, εμποδίζοντας τον άνθρωπο να εκτελεί στην πραγματικότητα όσα βλέπει στον ύπνο του.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, η συνείδηση επανέρχεται πριν αποκατασταθεί πλήρως η μυϊκή λειτουργία.
Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται το περιβάλλον του και θεωρεί ότι έχει ξυπνήσει, αλλά εξακολουθεί να μην μπορεί να κινηθεί ή να μιλήσει.
Αυτή η ασυμφωνία ανάμεσα στην εγρήγορση και τη σωματική ακινησία μπορεί να προκαλέσει έντονο φόβο. Ο εγκέφαλος, προσπαθώντας να εξηγήσει την αδυναμία αντίδρασης, ενδέχεται να δημιουργήσει την αίσθηση μιας απειλητικής παρουσίας.
Έτσι, ορισμένοι άνθρωποι βλέπουν μια σκοτεινή ανθρώπινη φιγούρα δίπλα στο κρεβάτι τους, άλλοι αισθάνονται ότι κάποιος τους πλησιάζει, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις κατά τις οποίες εμφανίζονται εικόνες εξωγήινων ή άλλων τρομακτικών πλασμάτων.
Γιατί οι ψευδαισθήσεις μοιάζουν τόσο πραγματικές
Σύμφωνα με τον Μπαλάντ Τζαλάλ, σημαντικό ρόλο στην ένταση του φόβου παίζει η αμυγδαλή, μια περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με την επεξεργασία των απειλών και των συναισθημάτων.
Όσο εντονότερη είναι η ενεργοποίησή της, τόσο περισσότερο μπορεί να ενισχυθεί η αίσθηση κινδύνου. Παράλληλα, οι πολιτισμικές αντιλήψεις φαίνεται να επηρεάζουν το περιεχόμενο των εμπειριών.
Σε διαφορετικές χώρες, οι άνθρωποι περιγράφουν διαφορετικές μορφές απειλητικών παρουσιών, ανάλογα και με τις ιστορίες ή τις πεποιθήσεις που έχουν διαμορφώσει από μικρή ηλικία.
Το άγχος μπορεί επίσης να συνδέεται με την εμφάνιση συχνότερων επεισοδίων, ενώ οι επαναλαμβανόμενες εμπειρίες ενδέχεται να επιβαρύνουν την ψυχολογική κατάσταση του ατόμου.
Πώς μπορεί να περιοριστεί ο φόβος
Ο νευροεπιστήμονας προτείνει σε όσους βιώνουν συχνά παράλυση ύπνου να προσπαθούν να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να υπενθυμίζουν στον εαυτό τους ότι πρόκειται για ένα προσωρινό φαινόμενο που σχετίζεται με τον ύπνο.
Μεταξύ των τεχνικών που περιγράφει είναι το κλείσιμο των ματιών, ώστε να περιορίζονται τα οπτικά ερεθίσματα που μπορεί να ενισχύουν τις ψευδαισθήσεις, καθώς και η αποφυγή έντονης προσπάθειας για άμεση κίνηση.
Μικρή πιλοτική μελέτη στην Ιταλία, σε ασθενείς με ναρκοληψία, έδειξε ότι ο συνδυασμός διαλογισμού και τεχνικών χαλάρωσης μπορεί να μειώσει περίπου κατά 50% τα επεισόδια σε ανθρώπους που τα εμφανίζουν συχνά.
Η μελέτη της παράλυσης ύπνου δεν αφορά μόνο την κατανόηση ενός τρομακτικού φαινομένου. Για τον Τζαλάλ, αποτελεί και έναν τρόπο να διερευνηθούν βαθύτερα οι μηχανισμοί της αντίληψης και της ανθρώπινης συνείδησης.
Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.