Ανακάλυψη-έκπληξη από το Hubble: Γιγάντιο ατμοσφαιρικό δεκάγωνο σχηματίζεται στον νότιο πόλο του Κρόνου

Ένα πρωτοφανές και εντυπωσιακό πλανητικό φαινόμενο έφερε στο φως το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA, εντοπίζοντας για πρώτη φορά στον νότιο πόλο του Κρόνου έναν γιγάντιο ατμοσφαιρικό σχηματισμό σε σχήμα δεκαγώνου (decagon).

Η ανακάλυψη, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, προσφέρει στους επιστήμονες τη σπάνια ευκαιρία να παρακολουθήσουν την εξέλιξη και τη σταδιακή διαμόρφωση ενός καιρικού μοτίβου τεραστίων διαστάσεων σε έναν αέριο γίγαντα.

Αν και παραπέμπει στο παγκοσμίως γνωστό εξάγωνο του βόρειου πόλου, το οποίο παραμένει σταθερό για περισσότερα από 40 χρόνια, η νέα δομή αποτελεί ένα εντελώς ξεχωριστό ατμοσφαιρικό φαινόμενο που δείχνει να ισχυροποιείται τα τελευταία χρόνια.

Η σταδιακή ανάδυση του δεκαγώνου ανακατασκευάστηκε χάρη σε πολυετή δεδομένα:

Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Χώρας των Βάσκων στην Ισπανία, σε συνεργασία με ερασιτέχνες αστρονόμους, εντόπισαν για πρώτη φορά αμυδρά κυματιστά μοτίβα σε επίγειες παρατηρήσεις το 2024, τα οποία έγιναν πιο ευδιάκριτα το 2025.

Τα δεδομένα του προγράμματος OPAL (Outer Planet Atmospheres Legacy) του Hubble επιβεβαίωσαν ότι το φαινόμενο είχε αρχίσει να σχηματίζεται ήδη από το 2023, καθώς η αλλαγή των εποχών στον Κρόνο έκανε τον νότιο πόλο πιο εύκολα ορατό από τη Γη.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η ιστορική αποστολή Cassini, που περιφερόταν γύρω από τον πλανήτη από το 2004 έως το 2017, δεν είχε καταγράψει κανένα ίχνος μακρόβιου γεωμετρικού σχηματισμού στον νότιο πόλο, γεγονός που αποδεικνύει ότι πρόκειται για πρόσφατο φαινόμενο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές της NASA, το δεκάγωνο δεν περιορίζεται απλώς στην κορυφή των νεφών:

Το κύμα των 10 πλευρών είναι ενσωματωμένο σε έναν ισχυρότατο πολικό αεροχείμαρρο (jet stream) και εκτείνεται σε πολλαπλά στρώματα της πυκνής ατμόσφαιρας του Κρόνου.

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη τι προκάλεσε την ξαφνική εμφάνισή του ούτε αν θα αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα, όπως το βόρειο εξάγωνο, ή αν πρόκειται για παροδική διαταραχή.

Η παρακολούθηση του φαινομένου αναμένεται να συνεχιστεί τόσο από το Hubble όσο και από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, προσφέροντας νέα δεδομένα για τη δυναμική των ρευστών στις ατμόσφαιρες των γιγάντιων πλανητών.