«Οι καρχαρίες μπορούν να μυρίσουν μία σταγόνα αίματος από χιλιόμετρα μακριά». Η φράση έχει επαναληφθεί τόσο πολλές φορές σε ταινίες, ντοκιμαντέρ και ιστορίες τρόμου, ώστε θεωρείται σχεδόν δεδομένη.
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Οι καρχαρίες έχουν πράγματι εξαιρετικά ανεπτυγμένη όσφρηση. Στο κάτω μέρος του ρύγχους τους υπάρχουν ειδικά ανοίγματα, τα οποία δεν χρησιμοποιούνται για την αναπνοή αλλά για την ανίχνευση χημικών ουσιών που βρίσκονται διαλυμένες στο νερό.
Ορισμένα είδη μπορούν να αντιληφθούν εξαιρετικά μικρές συγκεντρώσεις συγκεκριμένων ουσιών που σχετίζονται με πιθανή τροφή. Υπό εργαστηριακές συνθήκες έχουν καταγραφεί εντυπωσιακά χαμηλά όρια ανίχνευσης.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένας καρχαρίας διαθέτει ένα αόρατο κυκλικό «ραντάρ» ενός ή δύο χιλιομέτρων γύρω από το σώμα του.
Για να μυρίσει κάτι, τα μόρια της συγκεκριμένης ουσίας πρέπει πρώτα να φτάσουν πραγματικά στα οσφρητικά του όργανα. Και αυτό εξαρτάται από τα θαλάσσια ρεύματα.
Αν υπάρχει αίμα ή άλλη οσμή στο νερό, δεν εξαπλώνεται ομοιόμορφα προς όλες τις κατευθύνσεις. Μεταφέρεται με το ρεύμα δημιουργώντας ένα ακανόνιστο «μονοπάτι» χημικών μορίων. Ένας καρχαρίας που βρίσκεται μέσα σε αυτό μπορεί να αντιληφθεί την οσμή, ενώ κάποιος άλλος που βρίσκεται πιο κοντά αλλά σε διαφορετική κατεύθυνση μπορεί να μην καταλάβει τίποτα.
Γι’ αυτό δεν υπάρχει ένας επιστημονικά σωστός αριθμός του τύπου «ο καρχαρίας μυρίζει αίμα από ακριβώς 500 μέτρα». Η απόσταση μεταβάλλεται ανάλογα με το είδος, την ουσία, τη συγκέντρωση, τα ρεύματα και τις συνθήκες της θάλασσας.
Και υπάρχει μια δεύτερη υπερβολή: οι καρχαρίες δεν βασίζονται μόνο στην όσφρηση για να εντοπίσουν πιθανή λεία.
Χρησιμοποιούν εξαιρετικά προηγμένο συνδυασμό αισθήσεων. Μπορούν να εντοπίσουν χαμηλής συχνότητας ήχους και δονήσεις στο νερό, διαθέτουν πλευρική γραμμή που αντιλαμβάνεται μετακινήσεις του νερού και, όταν πλησιάσουν αρκετά, μπορούν να ανιχνεύσουν ακόμη και τα αδύναμα ηλεκτρικά πεδία που παράγουν οι μύες και η καρδιά ενός ζώου.
Το αίμα επίσης δεν λειτουργεί σαν κάποια μαγική «σειρήνα» που κάνει κάθε καρχαρία να επιτίθεται. Τα διαφορετικά είδη έχουν συγκεκριμένες διατροφικές προτιμήσεις και το ανθρώπινο αίμα δεν σημαίνει αυτόματα ότι ένας καρχαρίας θα θεωρήσει τον άνθρωπο λεία.
Ο περίφημος ισχυρισμός για «μία σταγόνα αίματος σε ολόκληρο τον ωκεανό» είναι λοιπόν μύθος. Ορισμένοι καρχαρίες μπορούν να αντιληφθούν εκπληκτικά μικρές ποσότητες χημικών ουσιών, αλλά μόνο όταν αυτές μεταφερθούν μέχρι τους αισθητήρες τους.
Η αλήθεια είναι τελικά πιο ενδιαφέρουσα από τον θρύλο.
Ο καρχαρίας δεν μυρίζει τα πάντα από χιλιόμετρα μακριά – περιμένει τη θάλασσα να του μεταφέρει τις πληροφορίες.
Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.