Ανακαλύφθηκε «θαλάσσιο τέρας» 237 εκατ. ετών: Το προϊστορικό αμφίβιο που ζούσε μόνο στη θάλασσα

Ένα εντυπωσιακό απολίθωμα που ρίχνει νέο «φως» στην εξελικτική πορεία των αμφιβίων ανακάλυψαν επιστήμονες.

Πρόκειται για το Gerrothorax maritimus, ένα παράξενο προϊστορικό ζώο που έζησε πριν από περίπου 237 εκατομμύρια χρόνια και είχε προσαρμοστεί πλήρως στη θαλάσσια ζωή.

Το πλάσμα θύμιζε γιγάντια σαλαμάνδρα, διέθετε όμως πολύ πιο πλατύ και κοντόχοντρο σώμα, το οποίο προστατευόταν από μια οστέινη πανοπλία. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι περνούσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στον πυθμένα της θάλασσας, περιμένοντας να πλησιάσει κάποιο θήραμα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Independent.

Η ανακάλυψη, που παρουσιάστηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Ecology & Evolution, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το συγκεκριμένο είδος αποτελεί το πρώτο γνωστό αμφίβιο που είχε προσαρμοστεί εξ ολοκλήρου στη ζωή στη θάλασσα. Σήμερα, κανένα από τα περισσότερα από 8.000 γνωστά είδη αμφιβίων δεν ζει αποκλειστικά σε θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ λιγότερο από το 2% μπορεί να αντέξει σε κάποιο βαθμό το αλμυρό νερό.

Ένα αμφίβιο με οστέινη πανοπλία και μήκος 90 εκατοστά

Η διεθνής επιστημονική ομάδα, στην οποία συμμετείχαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις, το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου και το Γεωλογικό Μουσείο της Κουεϊτσόου στην Κίνα, εξέτασε δύο εξαιρετικά καλοδιατηρημένους σκελετούς της Ύστερης Τριαδικής περιόδου.

Το Gerrothorax maritimus έφτανε σε μήκος σχεδόν τα 90 εκατοστά και είχε πλατύ σώμα με σχήμα δίσκου. Η οστέινη προστατευτική του επικάλυψη ενδέχεται να το θωράκιζε απέναντι σε μεγάλους θαλάσσιους θηρευτές της εποχής, όπως οι ιχθυόσαυροι.

Όπως εξήγησε ο καθηγητής Ριοσούκε Μοτάνι, ένας από τους επικεφαλής της έρευνας, το βάρος του πιθανότατα ήταν αντίστοιχο με εκείνο μιας σύγχρονης γιγάντιας σαλαμάνδρας, αν και η σωματική του διάπλαση ήταν αισθητά πιο συμπαγής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο κυνηγούσε. Η μορφολογία του κρανίου του υποδεικνύει ότι πιθανότατα χρησιμοποιούσε την τεχνική της αναρρόφησης: παρέμενε ακίνητο στον βυθό και, όταν ένα μικρό ζώο πλησίαζε, το παγίδευε τραβώντας το απότομα μέσα στο στόμα του. Οι ερευνητές παραλληλίζουν αυτή τη μέθοδο με τη στρατηγική ορισμένων σύγχρονων καρχαριών που αναζητούν τροφή κοντά στον θαλάσσιο πυθμένα.

Το μυστήριο της επιβίωσης στο αλμυρό νερό

Ένα από τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν τους επιστήμονες είναι πώς το συγκεκριμένο αμφίβιο κατάφερνε να ζει στη θάλασσα, δεδομένου ότι τα σημερινά αμφίβια αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες σε περιβάλλον με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι.

Το δέρμα των σύγχρονων αμφιβίων είναι διαπερατό, επιτρέποντας την απορρόφηση νερού και την ανταλλαγή αερίων με το περιβάλλον. Ωστόσο, αυτή η ιδιότητα δυσχεραίνει τη ρύθμιση της ποσότητας αλατιού στον οργανισμό τους και περιορίζει την παρουσία τους κυρίως σε γλυκά νερά.

Οι ερευνητές διατυπώνουν την υπόθεση ότι η οστέινη πανοπλία του Gerrothorax maritimus περιόριζε την απορρόφηση νερού μέσω του δέρματος. Ενδέχεται, επίσης, να έπινε θαλασσινό νερό και να απορροφούσε το απαραίτητο νερό μέσω του πεπτικού του συστήματος, ενώ τα βράγχιά του πιθανόν συνέβαλλαν στην αποβολή της περίσσειας αλατιού. Οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί, ωστόσο, δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί.

Τι αποκάλυψαν τα απολιθώματα

Οι δύο σκελετοί εντοπίστηκαν σε ιζήματα που σχηματίστηκαν σε βαθιά θαλάσσια περιοχή και διατηρήθηκαν σε εξαιρετική κατάσταση, με ορισμένα από τα δάχτυλα των άκρων τους να παραμένουν άθικτα.

Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι τα ζώα πέθαναν κοντά στο σημείο όπου ζούσαν και δεν μεταφέρθηκαν στον βυθό από κάποιο χερσαίο περιβάλλον.

Επιπλέον, οι γεωχημικές αναλύσεις έδειξαν ότι οι αναλογίες ισοτόπων στροντίου στα απολιθώματα ήταν παρόμοιες με εκείνες που χαρακτηρίζουν τους ωκεανούς της συγκεκριμένης γεωλογικής περιόδου.

Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι το Gerrothorax maritimus δεν ήταν απλώς ένα αμφίβιο που μπορούσε να επιβιώνει περιστασιακά στο αλμυρό νερό, αλλά ένα ζώο που είχε εξελιχθεί ώστε να ζει αποκλειστικά στη θάλασσα.