Το φαγητό που γεννήθηκε για να αντέχει μεγάλα ταξίδια και σήμερα υπάρχει σε κάθε σούπερ μάρκετ

Σήμερα ανοίγουμε ένα μεταλλικό κουτί με τόνο, φασόλια, ντομάτες ή κρέας και θεωρούμε εντελώς φυσιολογικό ότι το φαγητό μέσα μπορεί να έχει παραμείνει ασφαλές για μήνες ή χρόνια χωρίς ψυγείο.

Πριν από περίπου δύο αιώνες, όμως, αυτό θα έμοιαζε σχεδόν με θαύμα.

Το μεγάλο πρόβλημα των στρατών και των πλοίων ήταν πάντα το ίδιο: πώς μεταφέρεις φαγητό για εβδομάδες ή μήνες χωρίς να χαλάσει; Πριν από την ψύξη, οι επιλογές ήταν περιορισμένες. Το κρέας αλατιζόταν, τα τρόφιμα αποξηραίνονταν ή καπνίζονταν και τα πλοία μετέφεραν σκληρά μπισκότα, όσπρια και άλλες ανθεκτικές προμήθειες.

Τα φρέσκα τρόφιμα όμως εξαφανίζονταν γρήγορα από το μενού. Αυτό είχε σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των πληρωμάτων και των στρατιωτών, ιδιαίτερα σε μακρινές εκστρατείες.

Στα τέλη του 18ου αιώνα, στη Γαλλία, προσφέρθηκε σημαντικό χρηματικό έπαθλο για την ανάπτυξη μιας καλύτερης μεθόδου συντήρησης τροφίμων. Ο Nicolas Appert, ένας Γάλλος μάγειρας και ζαχαροπλάστης, άρχισε να πειραματίζεται με διαφορετικές τεχνικές.

Ανακάλυψε ότι αν τοποθετούσε τρόφιμα σε γυάλινα δοχεία, τα έκλεινε καλά και στη συνέχεια τα θέρμαινε για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, μπορούσαν να διατηρηθούν πολύ περισσότερο χωρίς να αλλοιωθούν.

Δεν γνώριζε ακόμη γιατί λειτουργούσε η μέθοδος. Ο Louis Pasteur θα εξηγούσε πολλές δεκαετίες αργότερα τον ρόλο των μικροοργανισμών στην αλλοίωση των τροφών.

Η εφεύρεση όμως λειτουργούσε.

Στις αρχές του 19ου αιώνα η μέθοδος δοκιμάστηκε ακόμη και από το γαλλικό ναυτικό. Λίγο αργότερα, το 1810, ο Βρετανός Peter Durand κατοχύρωσε πατέντα για τη συντήρηση τροφίμων σε μεταλλικά δοχεία επικαλυμμένα με κασσίτερο.

Έτσι γεννήθηκε ουσιαστικά η κονσέρβα όπως τη γνωρίζουμε.

Τα μεταλλικά δοχεία ήταν ανθεκτικότερα από το γυαλί και πολύ πιο κατάλληλα για δύσκολα ταξίδια. Σύντομα άρχισαν να χρησιμοποιούνται για τον εφοδιασμό πλοίων, στρατών και εξερευνητικών αποστολών που έπρεπε να παραμένουν για μήνες μακριά από σταθερές πηγές φρέσκων τροφίμων.

Υπήρχε βέβαια ένα ειρωνικό πρόβλημα στα πρώτα χρόνια: τα κουτιά ήταν τόσο χοντρά και δύσκολα στο άνοιγμα, ώστε οι οδηγίες μπορούσαν να προτείνουν στους ανθρώπους να χρησιμοποιήσουν ακόμη και σφυρί και καλέμι. Το ειδικό ανοιχτήρι κονσέρβας εμφανίστηκε αργότερα.

Με την εξέλιξη της βιομηχανικής παραγωγής, οι κονσέρβες έγιναν φθηνότερες, ελαφρύτερες και πολύ πιο εύχρηστες. Από στρατιωτικό και ναυτικό εφόδιο πέρασαν σταδιακά στα ράφια των παντοπωλείων και στη συνέχεια στα σύγχρονα σούπερ μάρκετ.

Σήμερα υπάρχουν κονσερβοποιημένα τρόφιμα σχεδόν κάθε είδους: ψάρια, όσπρια, λαχανικά, φρούτα, κρέατα, σούπες και έτοιμα γεύματα.

Και η βασική αρχή παραμένει ουσιαστικά η ίδια με εκείνη που ανακάλυψε ο Appert με τα γυάλινα βάζα του πριν από δύο αιώνες: το τρόφιμο θερμαίνεται και σφραγίζεται ώστε να εμποδιστεί η ανάπτυξη των μικροοργανισμών που θα το χαλούσαν.

Ένα προϊόν που σήμερα μοιάζει εντελώς καθημερινό γεννήθηκε επειδή κάποτε υπήρχε ένα τεράστιο πρακτικό πρόβλημα.

Πώς ταΐζεις ανθρώπους που πρέπει να βρίσκονται για μήνες μακριά από ένα ψυγείο, μια αγορά ή ακόμη και τη στεριά;

Η απάντηση βρίσκεται ακόμη και σήμερα σε σχεδόν κάθε ντουλάπι κουζίνας.