Οξυγόνο στο αίμα: Ποιες τιμές θεωρούνται φυσιολογικές και πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Ο κορεσμός οξυγόνου στο αίμα, γνωστός ως SpO₂, δείχνει σε ποιο ποσοστό η αιμοσφαιρίνη μεταφέρει οξυγόνο στον οργανισμό.

Η μέτρησή του γίνεται εύκολα με ένα παλμικό οξύμετρο δακτύλου, ωστόσο η ένδειξη της συσκευής δεν αρκεί από μόνη της για να αξιολογηθεί η κατάσταση της υγείας.

Εξίσου σημαντικά είναι τα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάζει κάποιος, το ιατρικό ιστορικό του και τα συνηθισμένα επίπεδα οξυγόνου του.

Ποια είναι τα φυσιολογικά επίπεδα οξυγόνου στο αίμα;

Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, όταν βρίσκονται σε κατάσταση ηρεμίας και σε υψόμετρο κοντά στο επίπεδο της θάλασσας, ο φυσιολογικός κορεσμός οξυγόνου κυμαίνεται μεταξύ 95% και 100%.

Οι χαμηλότερες τιμές χρειάζονται προσοχή, αλλά η ερμηνεία τους εξαρτάται από την ακρίβεια της μέτρησης, τη γενικότερη κατάσταση του ατόμου και τυχόν υποκείμενα προβλήματα υγείας.

Ένδειξη SpO₂

95–100%

• Συνήθως φυσιολογική τιμή
• Παρακολουθήστε τυχόν συμπτώματα. Η φυσιολογική ένδειξη δεν αποκλείει κάποια ασθένεια.

93–94%

• Χαμηλότερη από το συνηθισμένο εύρος
• Επαναλάβετε προσεκτικά τη μέτρηση και ζητήστε άμεσα ιατρική συμβουλή εάν η τιμή παραμένει χαμηλή ή είναι ασυνήθιστη για εσάς.

92% ή χαμηλότερα

• Πιθανώς ανησυχητική ένδειξη
• Επαναλάβετε αμέσως τη μέτρηση, εφόσον είναι ασφαλές, και αναζητήστε επείγουσα ιατρική αξιολόγηση εάν επιβεβαιωθεί.

Οι παραπάνω τιμές αποτελούν γενικές κατευθυντήριες γραμμές και όχι απόλυτα διαγνωστικά όρια. Άτομα με χρόνια πνευμονολογικά προβλήματα μπορεί να έχουν διαφορετικούς στόχους οξυγόνωσης, όπως έχουν καθοριστεί από τον θεράποντα γιατρό τους. Επίσης, σε μεγάλο υψόμετρο ο κορεσμός μπορεί να είναι χαμηλότερος.

Ποια συμπτώματα χαμηλού οξυγόνου πρέπει να σας κινητοποιήσουν;

Η υποξαιμία, δηλαδή η χαμηλή συγκέντρωση οξυγόνου στο αίμα, μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορα συμπτώματα. Τα σημαντικότερα είναι:

• Δύσπνοια ή ασυνήθιστα γρήγορη αναπνοή.
• Ταχυκαρδία, ζάλη ή έντονη αδυναμία.
• Πονοκέφαλος, ανησυχία και δυσκολία στη συγκέντρωση.
• Σύγχυση ή ασυνήθιστη υπνηλία.
• Μπλε ή γκρι απόχρωση στα χείλη.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζεται έντονη δύσπνοια, πόνος στο στήθος, λιποθυμικό επεισόδιο ή σύγχυση. Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να καλέσετε το 166, χωρίς να περιμένετε να δείτε τι θα δείξει το οξύμετρο.

Άμεση ιατρική αξιολόγηση απαιτείται και όταν κάποιος δυσκολεύεται να αναπνεύσει ενώ βρίσκεται σε ηρεμία ή ακόμη και με ελάχιστη σωματική δραστηριότητα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η χαμηλή οξυγόνωση δεν συνοδεύεται πάντα από εμφανή δύσπνοια. Αντίστοιχα, το αίσθημα δυσκολίας στην αναπνοή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο κορεσμός οξυγόνου έχει μειωθεί.

Ποιες παθήσεις μπορούν να μειώσουν το οξυγόνο στο αίμα;

Υπάρχουν αρκετές παθήσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν την οξυγόνωση του οργανισμού. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Η πνευμονία.
• Οι σοβαρές κρίσεις άσθματος.
• Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).
• Η καρδιακή ανεπάρκεια.
• Η πνευμονική εμβολή, δηλαδή η παρουσία θρόμβου στα αγγεία των πνευμόνων.
• Η υπνική άπνοια, η οποία μπορεί να προκαλέσει επαναλαμβανόμενες πτώσεις του οξυγόνου κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Το μεγάλο υψόμετρο αποτελεί επίσης παράγοντα που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες μετρήσεις.

Το παλμικό οξύμετρο δείχνει το ποσοστό κορεσμού, αλλά δεν μπορεί να προσδιορίσει την αιτία μιας χαμηλής ένδειξης. Για την αξιολόγηση της κατάστασης, ο γιατρός μπορεί να προχωρήσει σε κλινική εξέταση και, εφόσον χρειάζεται, σε εξέταση αερίων αρτηριακού αίματος, η οποία μετρά τα επίπεδα οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα.

Πώς θα κάνετε σωστά τη μέτρηση με το οξύμετρο

• Για να έχετε όσο το δυνατόν πιο αξιόπιστη ένδειξη, χρειάζεται να ακολουθήσετε ορισμένα απλά βήματα:
• Καθίστε και ξεκουραστείτε για περίπου πέντε λεπτά πριν από τη μέτρηση.
• Βεβαιωθείτε ότι τα χέρια σας είναι ζεστά.
• Αφαιρέστε το βερνίκι νυχιών, εφόσον είναι δυνατόν.
• Τοποθετήστε σωστά το οξύμετρο στο δάχτυλο.
• Κρατήστε το χέρι ακίνητο μέχρι να σταθεροποιηθεί η ένδειξη.
• Ελέγξτε ότι διαβάζετε το SpO₂ και όχι τον αριθμό των καρδιακών παλμών.

Τι μπορεί να επηρεάσει την ακρίβεια του οξύμετρου;

Οι μετρήσεις δεν είναι πάντα απόλυτα ακριβείς. Τα κρύα δάχτυλα, η κίνηση, η κακή κυκλοφορία του αίματος και τα προϊόντα περιποίησης των νυχιών μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.

Επιπλέον, ορισμένα παλμικά οξύμετρα ενδέχεται να υπερεκτιμούν τον κορεσμό οξυγόνου σε άτομα με πιο σκουρόχρωμη επιδερμίδα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια φαινομενικά φυσιολογική ένδειξη δεν πρέπει να καθησυχάζει κάποιον που παρουσιάζει σοβαρά συμπτώματα.

Εάν εμφανιστεί μια απροσδόκητα χαμηλή τιμή ενώ αισθάνεστε καλά, επαναλάβετε τη μέτρηση σε άλλο δάχτυλο, ακολουθώντας τις σωστές οδηγίες. Ωστόσο, εάν υπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα, μην καθυστερείτε την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας προσπαθώντας να διαπιστώσετε αν υπάρχει πρόβλημα στη συσκευή.