Απρίλιος 1941: Όταν 12 ελληνικά αεροσκάφη αντιμετώπισαν 50 γερμανικά

Στα μέσα του Απριλίου του 1941 η Ελληνική Βασιλική Αεροπορία (ΕΒΑ) ήταν ήδη αποδεκατισμένη. Τόσο ο εξάμηνος αγώνας πάνω από την Πίνδο και την Βόρεια Ήπειρο όσο και η γερμανική εισβολή με την Luftwaffe να σφυροκοπά τα ελληνικά αεροδρόμια είχαν φέρει την ΕΒΑ στο πρόθυρα της κατάρρευσης, προ ενός ανυπολόγιστα ισχυρότερου αντιπάλου.

H Διοίκηση Αεροπορίας Διώξεως (ΔΑΔ) με την έναρξη της ιταλικής εισβολής στις 28 Οκτωβρίου 1940 είχε την εξής διάταξη:

21η Μοίρα Διώξεως με αεροσκάφη P.Z.L. P.24F/G και Gloster Gladiator MkI στα Τρίκαλα.

22η Μοίρα Διώξεως με αεροσκάφη P.Z.L. P.24F/G στη Θεσσαλονίκη.

23η Μοίρα Διώξεως με αεροσκάφη P.Z.L. P.24F/G στη Λάρισα.

24η Μοίρα Διώξεως με αεροσκάφη Bloch MB.151 και Avia B.534 στην Ελευσίνα.

Συνοπτικά, κατά την έναρξη των επιχειρήσεων, υπήρχαν 158 πολεμικά αεροσκάφη, όλων των τύπων από τα οποία φέρονται να ήταν εν ενεργεία τα 128 ενώ μόνο τα 59 ήταν αεροσκάφη Διώξεως και βομβαρδισμού. Από αυτά μόλις 14 κατάφεραν να διαφύγουν στη Μ. Ανατολή.

Στις 15 Απριλίου το σύνολο σχεδόν της Αεροπορίας Διώξεως είχε συγκεντρωθεί στο αεροδρόμιο της Βασιλικής Τρικάλων. Επρόκειτο για δύναμη συνολικά 12 αεροσκαφών εκ των οποίων 5 Gloster Gladiator (που στο μεταξύ είχε παραλάβει η Ελλάδα από την Βρετανία) της 21ης με τους Σμηναγούς Ιωάννη Κέλλα (Μοίραρχο), Κων/νο Χόνδρο, Δημήτριο Σκαλτσογιάννη, Ιωάννη Παπαδημητρίου και τον Υποσμηναγό Ιωάννη Κατσαρό, 5 PZL P24 της 22ας με τον Σμηναγό Γιώργο Δούκα, τον Ανθυποσμηναγό Βασίλειο Κοντογεώργο, τον Αρχισμηνία Επαμεινώνδα Δάγγουλα και τους Επισμηνίες Παναγιώτη Αργυρόπουλο και Λεωνίδα Κατσαρέλη και τέλος τα εναπομείναντα 2 από τα 9 αρχικά MB-151 με τον Υποσμηναγό Παναγιώτη Οικονομόπουλο και τον Επισμηνία Γεώργιο Μόκκα της 24ης.

Η αερομαχία

Στις 06:30 το πρωί ένας μεγάλος σχηματισμός από 18 Ju-87 τα γνωστά Stukas, εμφανίστηκε πάνω από την περιοχή του αεροδρομίου. Αμέσως οι πιλότοι ανέβηκαν στα αεροσκάφη τους και απογειώθηκαν προκειμένου να συναντήσουν τα Stukas τα οποία είχαν ως στόχο την αεροδρόμιο και τις εγκαταστάσεις του. Στον αέρα βρέθηκαν συνολικά 12 αεροσκάφη: τα 5 P.24F/G, τα 5 Gladiator και τα 2 MB-151.

Οι Έλληνες πιλότοι φαίνεται πως εντόπισαν τα Stukas ενώ αυτά πετούσαν σε ύψος 7.000 ποδών πάνω από το αεροδρόμιο και ετοιμάζονται για την βύθισή τους προκειμένου να το προσβάλλουν. Αμέσως τα ελληνικά αεροσκάφη άρχισαν να βυθίζουν και αυτά για να προλάβουν τα γερμανικά πριν αφήσουν το καταστροφικό φορτίο τους.

Ο πρώτος που το κατάφερε ήταν ο Γεώργιος Μόκκας από το Σιδηρόκαστρο Σερρών, πιθανότατα για το λόγο ότι το ΜΒ.151 ήταν τα ταχύτερο από τους άλλους δύο τύπους.

Αμέσως ο Μόκκας εντόπισε ένα Stukas και εξαπέλυσε μικρές ριπές από τα δύο πολυβόλα Hispano-Suiza HS.404 των 20 χλστ. που έφερε το Bloch. Τα βαριά βλήματα των 20 χλστ. των 168 γρ. κτύπησαν καίρια το Ju-87 το οποίο ήταν καλά προστατευμένο. Το αεροσκάφος έχασε ύψος και βγάζοντας πυκνό μαύρο καπνό κατευθύνθηκε προς το έδαφος όπου πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση.

Ήταν η πρώτη επιβεβαιωμένη κατάρριψη Stukas από την Ελληνική Αεροπορία. Το πλήρωμα μάλιστα του γερμανικού αεροσκάφους συνέλαβαν Έλληνες στρατιώτες.

O Επισμηνίας Γεώργιος Μόκκας

Ο Μόκκας όμως θα συνεχίσει την καταδίωξη των γερμανικών βομβαρδιστικών πλήττοντας ακόμη ένα Stukas το οποίο θα απομακρυνθεί από την περιοχή. Οι Έλληνες πιλότοι επάνω στην έξαψή τους κυνηγώντας τα Stukas δεν θα προσέξουν ότι λίγο ψηλότερα στα 10.000 πόδια και μέσα σε νέφωση καιροφυλακτούσαν 25 τουλάχιστον Mi-109E τα οποία συνόδευσαν τα Srukas. Τα γερμανικά αεροσκάφη διώξεως της 4./JG 27 με επικεφαλής σχηματισμού του Γερμανό Άσσο Gustav Rodel.

Ο Rodel θα επιτεθεί κατά του ηρωικού Έλληνα πιλότου πλήττοντας το αεροσκάφους του στα πηδάλια διεύθυνσης. Το Bloch του Μόκκα αφού ταλαντευτεί για ελάχιστα δευτερόλεπτα θα αρχίσει στη συνέχεια μια ανεξέλεγκτη πτώση χωρίς ο πιλότος του να καταφέρει να το βγάλει από αυτή και θα συντριβεί λίγο έξω από την περίμετρο του αεροδρομίου.

Ο Μόκκας έμελλε να είναι ο τελευταίος νεκρός της ΕΒΑ Έπους ΄40-΄41. Για τον Rodel θα ήταν η 15η κατάρριψή. Η αερομαχία δεν θα τελείωνε όμως εδώ. Ο Rodel μαζί με τον παραστάτη του και ακόμη ένα Me-109 θα επιχειρήσουν να καταρρίψουν τον Σμηναγό Ιωάννη Κέλλα, κυνηγώντας τον ανηλεώς εξαπολύοντας δεκάδες βολίδες των 20 και 13 χλστ. κατά του Gloster Gladiator (άλλες πηγές μιλούν για PZL).

Ο Κέλλας έμπειρος πιλότος και Μοίραρχος δεν θα χάσει την ψυχραιμία του. Άλλοτε ελισσόμενος, άλλοτε περιδινούμενος πετώντας στο ύψος των δέντρων θα καταφέρει να προσγειώσει το λαβωμένο του αεροσκάφος κοντά στο αεροδρόμιο. Οι Γερμανοί πιλότοι όμως τον θέλουν νεκρό. Έτσι θα πολυβολήσουν το αεροσκάφος του στο έδαφος μέχρις αυτό να καεί ολοσχερώς. Δεν θα καταφέρουν όμως να σκοτώσουν το Κέλλα ο οποίος θα γλιτώσει με μερικές αμυχές.

Για την αερομαχία και τον Κέλλα, ο Ανθυποσμηναγός τότε -που πήρε μέρος στην συγκλονιστική μάχη- και μετά Πτέραρχος έ.α. Ιωάννης Κατσαρός, είχε αναφέρει αργότερα σε ραδιοφωνική παραγωγή του 7ου Επιτελικού Γραφείου του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας:

«Η τελευταία αερομαχία, ήταν… λιγάκι σκληρή. Δηλαδή ήμασταν στα Τρίκαλα το βράδυ, μας βομβάρδισαν οι Γερμανοί. Είχανε πάρει φωτιά στην πλατεία των Τρικάλων κάτι μαγαζιά. Το πρωί σηκωθήκαμε πήγαμε στο Αεροδρόμιο και μας ειδοποίησαν από την Αεράμυνα της εποχής εκείνης διά ζώσης φωνής δηλαδή, ότι έρχονται Γερμανικά αεροπλάνα.

Απογειωθήκαμε, ότι αεροπλάνα υπήρχαν, όλων των Μοιρών 4 ή 5 Γλαντιέϊτορ με αρχηγό τον Κέλλα, μερικά PZL 4 αν δεν απατώμαι ήταν ένα ή δύο BLOCK.

Ήταν πραγματικά ένας σχηματισμός «Γκούγκερς 78», τα οποία συνοδεύονταν από καμιά 25αριά «ΜΕΣΕΡΣΜΙΘ 109». Ήταν Μεγάλη Παρασκευή του ’41. Απογειωθήκαμε όπως σας είπα, συναντήσαμε τα «Γιούγκερς 87» δεν είχαμε δει ακόμα τα «ΜΕΣΕΡΣΜΙΘ» επιτεθήκαμε στα «Γιούγκερς 87»,ρίξαμε δύο απ’ αυτά το ένα βεβαίως έπεσε, ο χειριστής κι’ ο Παρατηρητής πιάστηκαν αιχμάλωτοι, από τους δικούς μας, το άλλο το χτυπήσαμε, δεν το είδα εγώ να πέφτει.

Τώρα δεν θα σας πω για τη δική μου περίπτωση θα σας πω για την περίπτωση του Κέλλα, τον όποιον είχαν βάλει στη μέση δύο ΜΕΣΕΡΣΜΙΘ και τον κυνηγήσανε. Επιτίθεται ο Κέλλας και κατέβαινε χαμηλά εις το ύψος σχεδόν του εδάφους για να μπορέσει να γλυτώσει από τα «109» με διαφόρους ελιγμούς Στο τέλος έπεσε ο Κέλλας. Τα Γερμανικά αεροπλάνα δεν σταμάτησαν με την πτώση αλλά συνέχισαν να τον πολυβολούν μέχρις ότου κάηκε το αεροπλάνο.

Εμείς τσακισμένοι βέβαια με διάφορες αβαρίες προσγειωθήκαμε στο αεροδρόμιο και σε λίγο μας διέταξαν να φύγουμε και να πάμε σ’ ένα αεροδρόμιο το οποίο ήταν στο Δαδί κοντά.

Επήγαμε εκεί και βεβαίως ο Κέλλας σκοτωμένος. Δεν υπήρχε πιθανότης να ζήση ένας άνθρωπος τον οποίον κυνηγούσαν δύο ΜΕΣΕΡΣΜΙΘ ο οποίος έπεσε και τα εχθρικά συνέχισαν να τον πολυβολούν μέχρι που πήρε φωτιά το αεροπλάνο.

Το βράδυ λοιπόν παρά το γεγονός ότι τον ανασπούσαμε όλοι, ήταν ο Δ)τής Μοίρας μας κ απ’ τα λίγα παλληκάρια, τα οποία έχω δει στη ζωή μου στην Αεροπορία, το βράδυ λοιπόν τον βάλαμε παρασύνθημα Παρασύνθημα ΚΕΛΛΑΣ. Και βεβαίως είμαστε όλοι λυπημένοι γιατί χάσαμε ένα παλληκάρι κι έναν πολύ καλό φίλο.

Το βράδυ εκεί πούμασταν μαζεμένοι και κλαίγαμε τη Μοίρα μας —εν τω μεταξύ υποχωρούσαμε έτσι— βλέπουμε τον Κέλλα να καταφθάνει μ’ έναν επίδεσμο στο κεφάλι και καταλαβαίνετε βέβαια, ποια ήταν η χαρά μας, όταν είδαμε τον, Διοικητή τής Μοίρας μας, με τα από αυτή την καταστροφή, να ζει».

Δύο ακόμη πιλότοι ο Επισμηνίας Λεωνίδας Κατσαρέλης με PZL και ο Ανθυποσμηναγός Βασίλειος Κοντογεώργος με Gladiator θα καταφέρουν να προσγειωθούν αν και σοβαρά τραυματισμένοι.

Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε και την θυσία του Αρχισμηνία Περικλή Κουτρούμπα, της 23ης Μοίρας Διώξεως ο οποίος πετώντας αεροσκάφος PZL θα σκοτωθεί την ίδια ημέρα στην περιοχή του Λιτόχωρου σε άλλη αποστολή όταν θα βληθεί από αεροσκάφος Me-109E. Την προηγουμένη όμως 14η Απριλίου ο Κουτρούμπας είχε καταρρίψει ένα γερμανικό αεροσκάφος Hs-126.

Η αερομαχία των Τρικάλων είναι η πιο τρανή απόδειξη ότι οι Έλληνες πιλότοι δεν διστάζουν ακόμη και αν οι πιθανότητες είναι εναντίον τους. Η κατάρριψη δύο Stukas (μια επιβεβαιωμένη και μια πιθανή) ήταν ένα «χαστούκι» στην παντοδύναμη Luftwaffe η οποία με τη σειρά της πέτυχε μόνο μια κατάρριψη, αυτή του Μόκκα. Η ΕΒΑ θα συνεχίσει βέβαια τον αγώνα από την Μέση Ανατολή και την Ιταλία πριν επιστρέψει τον Οκτώβριο 1944 στην απελευθερωμένη πλέον πατρίδα, η αερομαχία όμως των Τρικάλων σηματοδοτεί το γεγονός ότι λίγοι εναντίον πολλών έδωσαν τον τελευταίο τους αγώνα στο Έπος του ‘ 40-΄41.